تريپس گندم                                                             Haplothrips tritici (Kurdjumov)

(Phlaeothripidae, Thysanoptera)

تريپس گندم(شكل7) در اكثرمناطق كشور انتشاردارد. گندم، جو، چاودار، ذرت، برنج و برخي گياهان ديگر به عنوان ميزبان آن ذكر شده اند. تغذية اين آفت باعث كوتاه ماندن و پيچيدگي سنبله ها و كج و معوج شدن ريشك ها
مي شود. خسارت تريپس گندم كاهش وزن دانه ها را به همراه داشته و كاهش محصول در اثر خسارت آن  تا 24 درصد نيز گزارش شده است (آزمايش فرد و فريدي، 1372). چنانچه تراكم پوره هاي آن 10 عدد در هر سنبله باشد در گندم آبي 8/0 درصد و در گندم ديم تا 1 درصد وزن محصول در اثر خسارت اين آفت كاهش مي يابد. معمولآ تراكم اين آفت در مزارع آبي بيشتر از مزارع ديم است(روشندل و رجبي، 1373).

زمستان گذراني اين آفت در منابع قديمي به صورت حشرة كامل ذكر شده است. بررسي هاي انجام شده در
سال هاي اخير نشان مي دهد كه تريپس گندم به صورت پوره هاي سن 2 درون خاك و لابلاي كاه و كلش و باقيمانده محصول، تابستان، پائيز و زمستان را به سر مي برد و تنها يك نسل در سال دارد. در رابطه با بيولوژي، اكولوژي و ميزان خسارت اين آفت بررسي هايي توسط (تكلو زاده و زهدي، 1379) و روشندل (1381) صورت گرفته است.

 

مديريت تلفيقي تريپس گندم

ــ شخم پس از برداشت محصول، انهدام بقاياي گياهي و تناوب زراعي از روش هاي مناسب كنترل اين آفت است. سمپاشي اختصاصي عليه آن ضروري نبوده و سمپاشي هاي متداول عليه پوره هاي سن گندم در كاهش جمعيت آن موثر است(باقري و رجبي،1379 و كمانگر و رجبي، 1379). در سال زراعي 79-1378 حدود 500 هكتار از گندم زارهاي كشور براي كنترل اين آفت سمپاشي شده است( اميني، 1379).

انجام مطالعات بيشتري در خصوص تعيين سطح زيان اقتصادي، تهية جدول زندگي و بررسي مقاومت ارقام گندم نسبت به اين آفت توصيه مي گردد.

 

  

    سخت بالپوشان زيان آور گندم                                                                             

      بيش از 10 گونه سوسك زيان آور از مزارع گندم و جو كشور جمع آوري و شناسايي شده اند كه در مرحلة لاروي، حشره كامل و يا در هر دو مرحله خسارت زا مي باشند. مهم ترين گونه هاي خسارت زا به شرح زير اند:

 

 

سوسك سياه گندم                                                        Zabrus tenebrioides Goeze

(Carabidae, Coleoptera)

سوسك سياه گندم (شكل 8) از بيشتر مناطق كشور گزارش گرديده است، اما آلودگي آن در استان هاي گلستان، خراسان، فارس، كرمانشاه، خوزستان و ايلام بيشتر است. طبق گزارش سازمان حفظ نباتات سطوح مبارزة شيميايي با اين آفت درسال 79-1378 حدود 45000 هكتار بوده است(اميني، 1379). اين آفت علاوه بر گندم روي جو و چاودار نيز خسارت زا است و خسارت اصلي مربوط به لارو آن مي باشد كه در پائيز و زمستان به بوته هاي گندم حمله كرده و با جويدن برگ ها و باقي گذاشتن رگبرگ هاي اصلي خسارت مي زند. لاروها به هنگام فعاليت سوراخ هايي در خاك ايجاد مي كنند و برگ ها را به داخل اين سوراخ ها برده و مورد تغذيه قرار مي دهند. بررسي هاي حسيني(1373) نشان داده است كه هر لارو طي دوران زندگي خود 20-30 بوته را از بين مي برد. در منطقة گنبد آلودگي به اين آفت شديد بوده و در بعضي از سال ها تراكم لارو ها 50-100 عدد در متر مربع و خسارت آن تا 70 درصد هم گزارش شده است(مبشري،1373). حشرات كامل آن از اوايل تا اواخر خرداد خارج مي شوند و روي سنبله ها از دانه هاي خميري شده تغذية مي كنند، اما خسارت آنها چندان قابل توجه نيست.

زمستان گذراني سوسك سياه گندم به صورت لاروهاي سنين مختلف است و يك نسل در سال دارد. در سال هاي اخير بيولوژي، خسارت و روش هاي كنترل آن توسط حسيني(1373)، مبشري(1373) و مطالعه گرديده است.

 

 

مديريت تلفيقي سوسك سياه گندم

- حسيني(1373) از مورچه ها به عنوان يكي از شكارگرهاي مهم تخم و لاروهاي ريز اين آفت نام مي برد. سوسكي از خانوادة Carabidae  نيز شكارگر لاروهاي درشت و شفيره هاي آن بوده و كلاغ ها و ديگر پرندگان نيز به هنگام شخم زدن خاك از لاروها و سوسك هاي باقيمانده در زمين تغذيه مي كنند.

- تناوب زراعي با استفاده از گياهان وجيني، جمع آوري كاه و كلش و بقاياي محصول در اراضي آلوده و شخم زدن زمين پس از برداشت، از روش هاي مناسب كنترل آن است.

-  اين آفت با روش هاي زراعي فوق به خوبي قابل كنترل است و در صورتي كه در مزارع آلوده تراكم لاروهاي آن بيش از 4- 5 عدد در متر مربع باشد، مي توان به محض مشاهدة خسارت آن  از سموم ديازينون )G 5% 30-40 كيلو در هكتار)، ديازينون EC 60% ( يك ليتر در هكتار) و كارباريل WP 85% ( 5/1-2 كيلو در هكتار) استفاده كرد.

- انجام تحقيقاتي در خصوص تهية جدول زندگي و سطح زيان اقتصادي اين سوسك ضروري به نظر مي رسد.

 

سوسك هاي قهوه اي گندم (كرم هاي سفيد ريشة غلات)

اولين نوشته در خصوص سوسك قهوه اي گندم مربوط به يوستروف و اقليدي(1325) است. سوسك قهوه اي گندم به چند گونه سوسك زيان آور از جنس Anisoplia اتلاق مي شود. لاروهاي اين آفت به ريشة گندم هاي پائيزه خسارت مي زنند و حشرة كامل آنها در خرداد از سنبله هاي گندم در مراحل خميري شدن تغذية مي كنند. در سال هاي اخير گونة زيان آوري به نام Amphimalon caucasicus Gyll. توسط رضابيگي و حيدري(1372) گزارش گرديده است كه بيشترين خسارت وارده به گندم و جو در كرمانشاه مربوط به اين گونه بوده است. چون حشرات كامل اين گونه خسارتي مشابه سوسك هاي قهوه اي گندم ندارند، بنابر اين اتلاق نام سوسك  قهوه اي گندم به تمام گونه هاي فوق منطقي به نظر نمي رسد و كرم هاي سفيد ريشة غلات عنوان بهتري براي معرفي آنها است. گونه هاي مهم اين سوسك ها به شرح زيرند(شكل 9) :

 

 

سوسك قهوه اي گندم                                                               Anisoplia austriaca (Hbst.) (Scarabaeidae, Coleoptera)

اين آفت از كردستان، كرمانشاه، ايلام، تهران، آذربايجان شرقي و غربي، زنجان، خوزستان، تهران و برخي ديگر از نقاط كشور گزارش شده است. خسارت اصلي آن مربوط به لاروهاي آن است كه به گندم پائيزه تازه جوانه زده حمله كرده و باعث قطع شدن ريشه و طوقة آنها مي گردد. طبق بررسي هاي رضابيگي(1369) لاروهاي اين آفت با تراكم 3-5 عدد در متر مربع 8-12 درصد گندم هاي تازه جوانه زده را قطع مي كنند. حشرات كامل آن نيز با تراكم 5/1-3 عدد در متر مربع به 8/2-6 درصد سنبله ها در مراحل شيري شدن و رسيدن خسارت وارد كرده و تنها 15-16 درصد دانه هاي موجود در اين سنبله هاخسارت آسيب مي بيند.زمستان گذراني اين آفت به صورت لارو است و هر دو سال يك نسل دارد.

 

سوسك قهوه اي گندم                                                    Anisoplia leucaspis (Cast.)

(Scarabaeidae, Coleoptera)

 

مناطق انتشار و نحوة خسارت اين گونه نيز شبيه  A.austriaca است. طبق بررسي هاي رضابيگي(1369)در استان كرمانشاه انتشار اين گونه بسيار محدود بوده و روي برخي از گندميان در مراتع حفاظت شده يافت گرديده است و خسارت اقتصادي آن مشاهده نشده است.

 

Anisoplia  lata Er.

(Scarabaeidae, Coleoptera)

 

اين گونه توسط رضابيگي(1369) از روي گياهان مرتعي جمع آوري گرديده است و خسارت اقتصادي آن روي گندم و جو گزارش نشده است.

 

Amphimallon caucasicus Gyll.

(Scarabaeidae, Coleoptera)

 

اين سوسك به عنوان يك گونة زيان آور در مزارع گندم و جو براي نخستين بار توسط رضابيگي و حيدري(1372) معرفي شد.بررسي هاي نامبردگان نشان داد گونه اي كه لارو آن در كرمانشاه به عنوان لاروهاي سوسك قهوه اي گندم شـناخـته مي شد متعلق به جنس Anisoplia   نبوده و به اين گونه تعلق دارند. لاروهاي اين گونه مشابه لاروهاي Anisoplia  هستند با اين تفاوت كه بر روي حلقة انتهايي شكم (Pygidium ) آنها 12 موي دو رديفه وجود دارد. روي حلقة انتهايي شكم لاروهاي Anisoplia موهاي پراكنده اي وجود دارد و موهاي دورديفه ديده نمي شود. طبق بررسي هاي رضابيگي (1369) لاروهاي اين آفت با تراكم 6-9 عدد در متر مربع 6-7 درصد گندم هاي پائيزه را قطع مي كنند. حشرات كامل اين آفت غروب پرواز كرده و خسارتي ندارند. بررسي هاي خواجه زاده(1377) نيز نشان داده است كه بيشترين جمعيت كرم هاي سفيد ريشة غلات در خوزستان به اين گونه تعلق دارد. لاروهاي اين آفت در اين منطقه با تراكم 4/1-4/3 عدد در متر مربع 7/3 –9 درصد بوته ها را قطع كرده اند. به نظر مي رسد كه در اكثر نقاط كشور لاروهاي  اين گونه خسارت زا است.    زمستان گذراني A.caucasicas به صورت لارو در خاك است و احتمالآ هر دو سال يك نسل دارد.

 

مديريت تلفيقي كرم هاي سفيد ريشة غلات

ــ كلاغ و ديگر پرندگان از شكارگران مهم كرم هاي سفيد ريشه به شمار آمده و به هنگام شخم زمين در پائيز و بهار آنها را به شدت مورد تغذيه قرار مي دهند.

ــ كرم هاي سفيد ريشـة غلات در برابر ضـربه خوردن بسيـار حساس هستند و به هنگام شخم زدن زمين وقتي كه آسيب مي بينند پس از مدت كوتاهي سياه شده و از بين مي روند. بنابر اين شخم عميق در پائيز و بهار در كاهش جمعيت آنها بسيار موثر است.

ــ تناوب زراعي يكي از روش هاي مناسب كنترل اين آفات است. در بررسي هاي رضابيگي(1369) خسارت لاروهاي اين سوسك روي گـيـاهان زراعي مثـل نخود، عدس و چغنـدر قند كه در تـناوب با گـندم در مناطق آلوده به اين آفـت كشـت مي شدند، مشاهده نشده است.

ـــ مبارزة شيميايي با اين آفات ضروري نيست و با روش هاي زراعي به خوبي كنترل مي شوند. 

ــ بررسي هاي بيشتري در خصوص انتشار جغرافيايي گونه هاي فوق و بيولوژي، اكولوژي، سطح زيان اقتصادي و دشمنان طبيعي آنها توصيه مي گردد.

 

سوسك نيشكر                                                                       Pentodon idiota (Hbst.)

(Scarabaeidae, Coleoptera)

 

اين آفت از خوزستان و بعضي ديگر از نقاط كشور جمع آوري و شناسايي شده است. علاوه بر نيشكر و ذرت
به بسياري از گياهان زراعي از جمله گندم و جو نيز خسارت مي زند(جمسي نوبندگاني همكاران،1365 و
بهداد، 1375).

 

سوسك برگ خوار غلات                                                                Lema melanopa L.

(Chrysomelidae, Coleoptera)

اين آفت از استان هاي خراسان، اصفهان، تهران، خوزستان، فارس، آذربايجان غربي و شرقي، گيلان، مازندران، جيرفت، هرمز گان، سمنان وكرمانشاه و برخي ديگر از مناطق كشور گزارش شده است اما خسارت آن اقتصادي نيست. اين آفت بيشتر در مزارع آبي مشاهده مي گردد و گندم را به جو ترجيح مي دهد. لارو و حشرات كامل اين آفت پارانشيم رويي برگ را به موازات رگبرگ هاي اصلي مي خورند و محل خسارت آنها روي برگ به صورت نوارهاي طولي ســفيــد رنگي ديده مي شود. زمستان گذراني اين آفت به صورت حشره كامل است و تنها يك نسل در سال دارد. نعيم(1362) مشاهده كرده است كه حدود 10 درصد از حشرات كامل پس از ظهور در اواخر خرداد جفت گيري و تخم ريزي مي كنند، اما لاروهاي سن دوم اين نسل با خشك شدن بوته ها از بين مي روند. زيست شناسي اين حشره توسط خوش گفتارو همكاران(1377) و سيدي صاحباري و همكاران(1379) نيز مطالعه شده است( شكل 11).

 

كرم هاي مفتولي ريشه                                                                                  Agriotes spp.

(Elateridae, Coleoptera)

 

كرم هاي مفتولي ريشه چند ميزبانه هستند و گندم و جو نيز به عنوان ميزبان آنها گزارش شده است. خسارت  لاروهاي اين آفت به ريشه گندم و جو در برخي مناطق كشور ديده شده است، اما مطالعة چنداني در خصوص
گونه هاي خسارت زاي گندم، ميزان خسارت و بيولوژي آنها صورت نگرفته است.

 

    بال پولك داران زيان آور گندم                                                               

       بيش از 10 گونه از بال پولك داران جمع آوري و شناسايي شده اند كه در مرحلة لاروي به گندم و جو خسارت مي زنند. مهم ترين اين گونه ها به شرح زير مي باشند:

 

Syringopais temperatella (Led.)                                        مينوز برگ غلات

(Scythrididae, Lepidoptera)

 

اين آفت با نام  برگ خوار غلات معرفي شده است(اقليدي، 1340)، اما با توجه به نحوة خسارت لارو آن، نام مينوز برگ غلات براي آن مناسب تر است. اين آفت تا كنون از استان هاي خوزستان، فارس، بوشهر، ايلام، لرستان، چهارمحال و بختياري، كرمانشاه، خراسان، گلستان، گيلان و مازندران گزارش شده است. تراكم و شدت خسارت اين آفت در مناطق گرمسيري بيشتر از مناطق سرد و معتدل است و در مناطق آلوده اي كه مزارع ديم جايگزين مراتع تخريب شده گرديده اند، شدت آلودگي بسيار زياد است و مي توان گفت كه  تخريب مراتع در افزايش جمعيت اين آفت موثر بوده است. گندم، جو، يولاف، بسياري از علف هاي هرز خانواده گندميان و لگومينوز وبسياري ديگر از گياهان خانواده Compositae، Rununculaceae ،  Malvaceae وديگر خانواده هاي گياهي به عنوان ميزبان آن معرفي شده اند (بهرامي و رجبي، 1372) و (پير هادي و رجبي، 1371).

اين آفت از اواخر بهار تا اوايل پائيز به صورت لارو سن يك در خاك ديده مي شود.  در پائيز پس از جوانه زدن گندم از نوك برگ ها وارد شده و از پارانشيم تغذيه مي كند. برگ هاي گندم در مزارعي كه آلودگي شديد دارند، ظاهري سفيد رنگ و خشكيده پيدا مي كنند. حقيقت خواه و همكاران(1377) درصد خسارت اين آفت را در تراكم 7-11 لارو روي هر بوته 6/36 درصد برآورد كرده اند. زمستان گذراني اين آفت به صورت لارو در داخل برگ هاي آلوده است و تنها يك نسل در سال دارد (پير هادي و رجبي، 1371 ; بهرامي ، 1373; ، حقيقت خواه و همكاران،1377 و جمسي و همكاران، 1381).

 

مديريت تلفيقي مينوز برگ غلات

ــ شخم زدن خاك پس از برداشت محصول  و رعايت تناوب زراعي يكي از بهترين روش هاي كنترل اين آفت است. در رابطه با تآثير اين عمليات در كنترل اين آفت بررسي هاي جامعي توسط جمسي نوبندگاني و همكاران(1381) صورت گرفته است.

ـــ كود دهي و آبياري مزارع موجب ترميم بوته هاي آسيب ديده مي شود.

ــ سطح زيان اقتصادي اين آفت توسط جمسي نوبندگاني و همكاران(1381) بررسي گرديده است. در تراكم هاي 100 و 150 بوته در متر مربع، چنانچه تراكم لاروها به ترتيب بيشتر از 5 و 9 لارو در هر بوته باشد، كنترل شيميايي اين آفت توجيه اقتصادي دارد. در صورت خسارت شديد آفت مي توان در اوايل پنجه زني گياه از سم ديازينون EC 60% ( يك ليتر در هكتار) استفاده كرد. در سال زراعي 79-1378 در سطح 5700 هكتار از اراضي گندم كشور با اين آفت مبارزة شيميايي صورت گرفته است (اميني، 1379).

 

Ochsenheimeria  vacculella

(Ochsenheimeridae, Lepidoptera)

 

كرم ساقه خوار گندم يا بيد ساقه خوار گندم ناميده شده است اين آفت نخستين بار در سال 1364 از اصـــفهان با نام علمي (Schiff.  Ochsenheimeria taurella) گزارش شده است (بهداد، 1375) و پس از آن در كرج و برخي ديگر از مناطق كشور ديده شده است. اين آفت لاروهاي اين آفت ساقه خوار است و علاوه بر گندم و جو به چاودار و ديگر گندميان نيز خسارت مي زند. خسارت آن روي گندم باعث سفيد شدن و خشك شدن سنبله ها مي شود
 ( مقدس و همكاران، 1374). با بررسي هايي كه روي ژنيتالياي آن صورت گرفـته است، احتـمالآ
 Och. Vacculella  نام علمي گونه اي است كه در اصفهان خسارت زا است.

 

كرم ساقه خوار اروپايي ذرت                                                Ostrinia nubilalis (Hub.)

(Pyralidae, Lepidoptera)

 

گندم و جو و گندميان ديگر به عنوان ميزبان هاي كرم ساقه خوار اروپايي نيز معرفي شده اند. اين كرم ساقه خوار در گرگان، مازندران، گيلان و آذربايجان شرقي به گندم و جو نيز خسارت وارد مي كند.

 

كرم ساقه خوار ذرت                                                               Sesamia cretica (Led.)

(Noctuidae, Lepidoptera)

 

گندم و جو نيز به عنوان ميزبان هاي كرم ساقه خوار ذرت ذكر شده اند. خسارت اين آفت روي گندم اهميت اقتصادي ندارد (بهداد، 1375 ).

 

كرم ساقه خوار نيشكر                                                 Sesamia nonagrioides  Lef.

(Noctuidae, Lepidoptera)

 

از آفات مهم نيشكر و ذرت در خوزستان و فارس است و گندم و جو نيز به عنوان ميزبان هاي آن ذكر گرديده است (اقتدار،1370).

 

اگروتيس،كرم طوقه بر                                                                                Scotia spp.

(Noctuidae, Lepidoptera)

 

اگروتيس يا كرم طوقه بر گونه هاي مختلفي دارد و اين گونه ها در اكثر نقاط كشور ما و جود دارند. گندم و جو نيز از ميزبان هاي اين گونه هاي چند ميزبانه به شمار مي آيند(بهداد، 1375).

 

 

پروانة خوشه خوار گندمHadena basilinea F.                                                

(Noctuidae, Lepidoptera)

 

اين آفت از آذربايجان شرقي و غربي و چهار محال و بختياري و بعضي ديگر از مناطق غرب كشور گزارش شده است. لارو آن از دانه هاي نارس و رسيده سنبله هاي گندم تغذيه مي كند و از ميزان خسارت آن اطلاعي در دست نيست (اقليدي، 1340 و بهداد، 1375).

 پروانة خوشه خوار گندم                                                Cnephasia pascuana Hb.

(Tortricidae, Lepidoptera)

 

اين پروانه توسط ملك زاده و رجبي(1377) از منطقة خوزستان گزارش شده است. لارو اين آفت تا سن پنجم از برگ هاي غلات تغذيه نموده و در سنين بعدي به ساقه و سنبله گندم حمله مي كند. اين آفت شش سن لاروي داشته و يك نسلي است و زيان آن اقتصادي نيست(ملك زاده و رجبي، 1381).

 

      دو بالان زيان آور گندم                                                                    

      بيش از 10 گونه از دوبالان زيان آور(مگس ها و پشه ها) به عنوان آفت گندم و جو در كشور شناخته شده اند، اما مناطق انتشار، ميزان خسارت و زيست شناسي آنها در كشور دقيقآ مطالعه نشده است. اين گونه هاي زيان آور به شرح مي باشند:

 

مگس گندم                                                                                               Oscinella frit L.

(Chloropidae, Diptera)

 

از ورامين جمع آوري شده و احتمالآ در ساير مناطق كشور وجود دارد. ميزبان هاي آن گندم، جو، يولاف، ذرت و چاودار ذكر گرديده است. لاروهاي آن از جوانه هاي مركزي تغذيه مي كند و باعث خشكيدگي و فساد جوانة مركزي مي شود(رجبي و همكاران، 1375). زمستان گذراني آن به صورت لارو است و احتمالآ 3 نسل در سال دارد. لاروهاي نسل دوم و سوم به دانه هاي شيري شده خسارت مي زنند(بهداد، 1375).

 

 

Oscinella pusilla Mg.                 

(Chloropidae, Diptera)

 

از ساوه، گرگان، زنجان و مراغه جمع آوري شده است.لارو اين مگس ابتدا در داخل جوانة مركزي و بعد در داخل ساقه هاي گياه فعاليت دارد. حشرات كامل آن در دو دورة زماني در طول دوره رشد گندم ظاهر مي شوند(اوايل بهار و اواخر بهار) و مي توان گفت كه حداقل دو نسل در سال توليد مي كنند(رجبي و همكاران، 1375).

 

Oscinella nitidissima  (Meg.)                 

 (Chloropidae, Diptera)

 

لارو هاي آن از زنجان روي گندم ديم  و از قروة كردستان روي ساقة جو جمع آوري شده است. دانه هاي جو حاصل از گياهان مورد حمله چروكيده شده بودند(رجبي و همكاران، 1375).

 

Oscinella alopecuri Mesnil                 

(Chloropidae, Diptera)

 

از بانه جمع آوري شده است(رجبي و همكاران، 1375).

نقل شده از : http://www.iranwheat.ir/introduction/Pests/wheat%20pests.htm

ادامه مطلب

مقـدمـه                                                                                                

گندم عمده ترين محصول زراعي كشور است. سطح زير كشت گندم آبي و ديم كشور در سال 1380 به ترتيب27/2 و51/3 ميليون هكتار و متوسط عملكرد آن در شرايط آبي و ديم به ترتيب 3 و 7/0 تن در هكتار بوده است. نرخ خودكفايي گندم در سال هاي مختلف بين 60-80 درصد نوسان داشته است. در صورتي كه متوسط عملكرد در شرايط آبي و ديم به ترتيب تا سطح 8/4 و16/1 تن در هكتار افزايش يابد، خودكفايي در توليد اين محصول تحقق خواهد يافت(كشاورز و همكاران، 1380).

مهم ترين عوامل تآثيرگذار در كاهش عملكرد گندم كشور به شرح زير مي باشند(آهون منش،1371):

      ×        پايين بودن آگاهي و دانش علمي و عملي كشاورزان

      ×        نارسايي در تآمين و توزيع به موقع نهاده هاي كشاورزي(بذر، كود، سم و  …)

      ×        بالا بودن ميزان ضايعات در مراحل مختلف توليد

      ×        محدود بودن منابع آب و يا عدم وجود نظام صحيح آبياري در اغلب مناطق كشور

      ×        خسارت آفات، بيماريهاي گياهي، علف هاي هرز و عدم مديريت صحيح كنترل آنها

      ×        عدم مصرف صحيح و بهينة كودهاي شيميايي و يا كمبود و عدم توزيع به موقع آنها

      ×        كاربرد غير اصولي و نامنظم ماشين آلات و ادوات كشاورزي

      ×        عدم توسعة مكانيزاسيون كشاورزي در بسياري از نظام هاي بهره برداري

      ×        كمبود وسايل، ابزار و اعتبار در زمينه هاي مختلف تحقيق، ترويج و آموزش كشاورزي

      ×        كمبود سرمايه گزاري در توليد محصولات كشاورزي

      ×        نارسايي سياست ها و برنامه هاي كشور براي توليد محصولات كشاورزي

 

 آفات گندم  و اهميت اقتصادي آنها                                                              

در اكوسيستم هاي زراعي كشور كه گندم و جو بستر زيست را تشكيل مي دهند، عوامل زنده و غير زنده اي در توليد محصول تآثيرگذار هستند كه انسان براي بدست آوردن محصول بيشتر مدام آنها را تغيير مي دهد. شناخت اين عوامل و روابط متقابل بين آنها در حفظ تعادل كمي و كيفي گونه هاي تشكيل دهندة يك اكوسيستم اهميت بسيار زيادي دارد. در ايران بيش از 70 گونه حشرة گياه خوار شناسايي شده اند كه به عنوان مصرف كنندگان اوليه از گندم و جو تغذيه مي كنند. اين حشرات گياه خوار، خود مورد تغذيه حشره خواران (حشرات انگل، انگل هاي بالقوه و شكارگران) كه مصرف كنندگان ثانوية هستند، قرار مي گيرند. اتلاق واژة آفت به گونه هايي كه زيان اقتصادي ندارند جايز نيست و تلاش براي حذف اين گونه ها، نابودي دشمنان طبيعي آنها، طغيان احتمالي آفات بالقوه و كاهش تنوع زيستي در اكوسيستم هاي زراعي را به همراه خواهد داشت.

گسترش و طغيان سن گندم در اثر تخريب مراتع به عنوان زيستگاه هاي دائمي اين حشره و تبديل آنها به اراضي ديم كم بازده و فراهم آوردن بستر زيست مناسب تر براي تغذيه و توليد مثل آن، مثال خوبي براي نشان دادن چگونگي ايجاد يك آفت در اثر تغيير اكوسيستم توسط انسان است. 

 محدود بودن دامنة ميزباني آفات غلات و مكان زمســـتان گذراني تعداد زيادي از آنها كه در خاك و بقــاياي محصول صورت مي گيرد،  موجب مي شود كه جمعيت اكثر اين آفات، با تناوب زراعي و انجام عمليات زراعي پس از برداشت، به مقدار قابل توجهي كاهش يابند. عليرغم اين مسئله، حدود 15 گونه از حشرات زيان آور گندم و جو را مي توان نام برد كه به عنوان آفات درجة اول و دوم، زيان اقتصادي قابل توجهي به اين محصولات وارد مي كنند.

خسارت ناشي از آفات، بيماريها و علف هاي هرز در كشور ما حدود 30-35 درصد برآورد گرديده است كه
10-12 درصد آن به حشرات زيان آور اختصاص دارد. بدين معني كه با مديريت كنترل اين عوامل، مي توان
10-12 درصد عملكرد واقعي گندم را افزايش داد و آن را به حداكثر عملكرد قابل دسترس كه در شرايط ديم و آبي به ترتيب 4 و 14 تن در هكتار ذكر شده است، نزديك تر ساخت.

راهكارهاي توصيه شده براي مديريت منطقي كنترل آفات در مزارع گندم و جو كشور، مبتني بر استفاده از
 روش هاي غير شيميايي است. كنترل شيميايي سن گندم به عنوان مهم ترين حشرة زيان آور مزارع گندم و جو كشور كه به تفصيل به آن پرداخته خواهد شد، از اين قاعده مستثني است. طبق استنتاجي از  گزارش عملكرد فعاليت هاي سازمان حفظ نباتات  در سال 1378، سالانه در سطحي معادل 22-25 درصد كل اراضي گندم كشور، براي كنترل حشرات زيان آور مبارزة شيميايي صورت مي گيرد(1200000 هكتار براي كنترل سن گندم و حدود 75000 هكتار براي كنترل ساير حشرات زيان آورگندم). ميانگين مصرف آفت كش ها در اين محصول حدود
4/0- 5/0 كيلوگرم در هكتار است كه2/0-25/0 كيلوگرم آن به حشره كش ها اختصاص دارد و اين ميزان در مقايسه با ميانگين مصرف آفت كش ها در درختان ميوه(5/9 ليتر درهكتار)، برنج (7/18 ليتر در هكتار)، پنبه(9 ليتر در هكتار) و چغندر قند(1/8 ليتر در هكتار) مقدار قابل توجهي نيست(سازمان حفظ نباتات، 1378).

 عليرغم اين مسئله سياست جاري وزارت جهاد كشاورزي و ديگر سياست گزاران توليد گندم كشور، رسيدن به كشاورزي پايدار(توليد بهينه و مستمر محصولات كشاورزي با حفظ و يا حداقل زيان وارده به محيط زيست) است وخودكفايي در توليد گندم و كاهش ســطوح مبارزة شــيمــيايي با آفات گندم، از مهم ترين برنامه هاي بخش كشاورزي و زير بخش هاي تابع آن( سازمان حفظ نباتات و موسسة تحقيقات آفات و بيماريهاي گياهي) مي باشد.

در اين مجموعه نكات مهم و كليدي در رابطه با مناطق انتشار، خسارت، زيست شناسي و مديريت كنترل آفات مهم گندم و جو كشور، به اختصار بيان شده است و تصاويري در رابطه مهم ترين آفات گندم و جو ارايه شده است. براي كسب اطلاعات بيشتر و جزئيات دقيق تري در خصوص اين آفات مي توان به منابع و مراجع علمي مورد استفاده در اين نوشته، مراجعه كرد.

 

راست بالان زيان آور گندم                                                                           

      تا كنون چندين گونه ملخ كه ميزبان آنها گندم ذكرگرديده است، جمع آوري و شناسايي شده اند. در بين اين ملخ ها گونه هاي زيرحائز اهميت مي باشند(شكل 1):

 

 

ملخ مراكشي                                                  Dociostaurus maroccanus (Thunb.)

                                                                                               (Acrididae, Orthoptera)

 

 

مناطق زيست اين ملخ در ايران، دامنه هاي كوه هاي البرز و زاكرس در شمال غربي ، شمال شرقي، غرب، جنوب و جنوب غربي كشور مي باشد و در مناطق مركزي ايران بندرت ديده مي شود. گياهان زراعي مختلف خصوصآ غلات به عنوان ميزبان آن ذكر شده است و بيشتر از ساير ملخ هاي بومي ايران كه ميزبان آنها گندم و جو ذكر شده است، خسارت زا است(غزوي، 1379).

 اين ملخ در خاك هاي رسي سفت و عاري از پوشش گياهي تخم ريزي مي كند و قسمتي از تابستان، پائيز و زمستان (حدود 9 ماه از سال) را به صورت تخم سپري مي كند و يك نسل در سال دارد. خاك نرم و پوشش گياهي انبوه از تخم گذاري، افزايش جمعيت و تبديل حالت انفرادي به گله اي آن جلوگيري مي كند(غزوي، 1379). در بعضي از سال ها جمعيت هاي قابل توجهي از اين ملخ در كانون هاي دائمي آن مشاهده مي شود اما به محض مشاهدة افزايش جمعيت و ايجاد گله در كانون ها، توسط عوامل اجرايي سازمان حفظ نباتات كنترل مي شوند.

 

ملخ صحرايي                                                            Schistocerca gregaria  (Forsk.)                                                                                                   (Acrididae, Orthoptera)

 

كانون هاي دائمي اين ملخ در افريقا، عربستان، هندوستان و پاكستان قرار دارد و تحت شرايط خاصي از فاز انفرادي به فاز گله اي تبديل شده و به مناطق ديگر از جمله ايران حمله مي كنند. اين ملخ دامنة ميزباني وسيعي داشته و گندم و جو نيز از گياهان ميزبان آن به شمار مي آيد.

اين ملخ در سال هايي كه حالت گله اي آن به ايران حمله كرده است تا دو نسل در سال ايجاد كرده است (بهداد،1375). درسال هاي اخير شاهد حملة دسته هاي مهاجر اين ملخ به ايران نبوده ايم. فاز انفرادي اين آفت در سيستان و بلوچستان و حاشيه درياي عمان و خليج فارس نيز وجود دارد كه در صورت مساعد بودن شرايط محيطي افزايش جمعيت داده و به زراعت هاي هم جوار محل زيست خود خسارت وارد مي سازند (رفيعي، 1372 و غزوي و جمسي، 1373).

 

ملخ آسيايي                                                                                   Locusta migratoria L.

                                                                                                  (Acrididae, Orthoptera)

 

 

فاز انفرادي اين ملخ در اكثر نقاط ايران وجود دارد و گندم و جو نيز به عنوان ميزبان هاي اين ملخ چند ميزبانه ذكر شده است. اولين گزارش حمله آن به ايران در سال 1325 بوده كه از خاك روسيه به نواحي شمالي ايران حمله كرده است (بهداد، 1375 ). در سال هاي اخير اين ملخ خسارت هاي شديدي به مزارع نيشكر و برنج خوزستان وارد نموده است. زمستان گذراني اين ملخ به صورت تخم است و در شرايط خوزستان تا 3 نسل در سال ايجاد مي كند(خواجه زاده،1381) .

برخي ديگر از ملخ هاي بومي در ايران وجود دارند كه گندم و جو ميزبان آنها ذكر شده است و در برخي
سال ها خسارت هاي قابل توجهي به غلات وارد مي كنند. اسامي علمي مهم ترين آنها به شرح زير مي باشد:

 

Dociostaurus  crassiusculus (Pantel) (Acrididae, Orthoptera)

 

Dociostaurus  hauensteini Bolivar (Acrididae, Orthoptera)

 

Ramburiella turcomana (F.W.) (Acrididae, Orthoptera)

 

Calliptamus barbarus Costa (Acrididae, Orthoptera)

 

Calliptamus turanicus (L.) (Acrididae, Orthoptera)

 

Oediopoda miniata (Pall) (Acrididae, Orthoptera)

 

Ailopus talassinus (Acrididae, Orthoptera)  

 

Pyrgodera armata (F.W.) (Acrididae, Orthoptera)

 

Tettigonia viridissma (L.) (Tettigonidae, Orthoptera)

 

Decticus albifrons (F) (Tettigonidae, Orthoptera)

 

  مديريت تلفيقي ملخ هاي زيان آور گندم

ــ پرندگان مخـتلف از شـكارگران عمومي ملـخ ها به شمار مي آيند. لارو چند گونه از سوسك هاي جنس
 Meloe و چند گونه از سوسك هاي جنس Mylabris گزارش شده اند كه از تخم ملخ ها تغذيه مي كنند. زنبور
Scelio flavibabis M.  از پارازيتوئيد هاي مهم تخم ملخ ها به شمار مي آيد(خواجه زاده، 1381) و گونه هايي از مگس هاي Tachinidae نيز گزارش شده اند كه پارازيتوئيد پوره ها و حشرات كامل ملخ ها هستند.

ــ ملخ مراكشي زمين هاي عاري از پوشش گياهي و خاك سخت و كوبيده شده را براي تخم گذاري انتخاب
مي كند و چراي بي روية دام در مراتع باعث از بين رفتن پوشش گياهي و كوبيده شدن زمين مي شود و نقاط مناسبي را براي به وجود آمدن حالت گله اي ملخ فراهم مي كند (سلطاني، 1362 و غزوي، 1379). كشت زمين هاي لخت و بالا بردن ميزان پوشش گياهي در مناطق زيست ملخ مراكشي، در جلوگيري از افزايش جمعيت آن موثر است(غزوي، 1379). 

ـــ در مديريت تلفيقي ملخ هاي بومي زيان آور كشور شناسايي كانون ها و مناطق نشو و نماي اين ملخ ها اهميت فراواني دارد. در سال 1378 عمليات ديده باني و مبارزه با ملخ هاي بومي و ملخ صحرايي در سطح 118000 هكتار توسط عوامل اجرايي سازمان حفظ نباتات صورت گرفته است (سازمان حفظ نباتات، 1378).

براي كنترل شيميايي ملخ هاي زيان آور،  سموم فنيتروتيون ULV 96% ( 4/0- 5/0 كيلودر هكتار)، مالاتيون ULV 96%  (7/0- 5/1 كيلو در هكتار)، فنيتروتيون EC 50% (1 ليتر درهكتار) و ديفلوبنزورون ULV 95% (300 ميلي ليتر در هكتار) و طعمة مسموم ( ليندين WP 25% + 100 كيلو سبوس گندم ، برنج يا ذرت+ آب به اندازة مرطوب شدن) به مقدار 25-50 كيلو گرم در هكتار به محض خروج پوره ها تا زمان ظهور ملخ هاي كامل، مورد استفاده قرار مي گيرند( سازمان حفظ نباتات، 1375).

ــ در كشورهاي توسعه يافته، از عوامل بيماري زاي حشرات ( قارچ ها و پروتوزوئرها) براي كنترل ملخ هاي زيان آور استفاده مي كنند. در ايران نيز تحقيقاتي براي جداسازي، شناسايي و بررسي كارايي آزمايشگاهي اين عوامل صورت گرفته است.

      سن هاي زيان آور گندم                                                                             

بيش از 10 گونه سن زيان آور غلات در ايران جمع آوري و شناسايي شده اند. در بين آنها سن گندم(Eurygaster integriceps Put.) از اهميت اقتصادي بيشتري برخوردار است(شكل 3).

 

سن گندم                                                                        Eurygaster integriceps Put.

(Scutelleridae, Heteroptera)

 

اين گونه مهم ترين آفت كشاورزي كشور ما به شمار مي آيد. به جز مناطق خوزستان، اراضي ساحلي خليج فارس، درياي عمان ، درياي خزر و كويرهاي مركزي فلات ايران، اين آفت در ساير مناطق كشور وجود دارد
(رجبي، 1379). بر اساس ميانگين سطح مبارزة شيميايي با سن گندم طي سال هاي 79-1375  استان هاي فارس، همدان، كرمانشاه، مركزي، كردستان، اصفهان، لرستان و تهران به ترتيب با 24، 7/13، 6/13، 8 ، 9/7، 1/7، 9/4 و 5/4  درصد سهم مبارزه شيميايي با سن گندم در كشور، از مهم ترين مناطق سن خيز كشور به شمار مي آيند.

 سطح مبارزة شيميايي با سن گندم در 25 سال اخير(شكل 2) روند فزاينده اي داشته است به طوري كه اين سطح از 75000 هكتار در سال 1355 به  1200000 هكتار در سال 1380 رسيده است (هيربد، 1380). تخريب مراتع و توسعة ديم زار ها خصوصآ در غرب كشور از مهم ترين دلايل گسترش مناطق انتشار و طغيان سن گندم در سال هاي اخير بوده است(رجبي،1372). در سال هاي اخير 40 -50 درصد سهم مبارزة شيميايي با سن گندم در اراضي ديم استان هاي غربي كشور كه تخريب مراتع در آنها شديد بوده است، صورت گرفته است (بغدادچي، 1371).

 

سن گندم هم به صورت كمي( خسارت به برگ، خشك كردن جوانه مركزي، سفيد كردن وخشك كردن سنبله ها و يا قسمتي از آنها توسط سن مادر) و هم به صورت كيفي ( سن زدگي دانه ها توسط پوره ها و سن هاي نسل جديد) خسارت وارد مي كند. طبق يك برآورد نظري در 3 ميليون هكتار اراضي آلوده كشور، در صورت عدم مبارزه با سن گندم حدود 90 هزار تن خسارت كمي و 900 هزار تن خسارت كيفي ايجاد خواهد شد.

طبق بررسي هاي بهرامي(1377) هر سن مادر به طور متوسط 61 جوانه مركزي  و 2/12 سنبله را در شرايط ديم خسارت مي زند و سطح زيان اقتصادي آن 6/1 سن مادر در متر مربع است. در طرح جامع سن گندم كاهش محصول به ازاي هر سن مادر در شرايط ديم 8/43 كيلوگرم و سطح زيان اقتصادي آن 8/1 عدد در متر مربع برآورد گرديده است(بي نام، 1377). طبق بررسي هاي رضابيگي(1379) هر سن مادر در مزارع آبي در شرايطي كه ترميم خسارت صورت نگيرد، 1/3 گرم(حدود 30 كيلو گرم در هكتار) خسارت مي زند و سطح زيان اقتصادي آن حدود 3 عدد در متر مربع است. نور(1381) سطح زيان اقتصادي  سن مادر را در شرايط آبي 7-8 عدد در متر مربع برآورد كرده است.

حد قابل تحمل سن زدگي دانه ها 2 درصد است و دانه هايي كه بيشتر از 2 درصد دانة سن زده داشته باشند فاقد كيفيت نانوايي هسـتند. با افزودن برخي از افزودني هـاي مجاز مي توان اين نرم را كمي افزايـش داد(عسگريان زاده، 1377). بهرام)1377) سن زدگي دانه ها به ازاي هر پوره سن 5 را در زمان برداشت گندم ديم حدود 6/0 درصد برآورد كرده و سطح زيان اقتصادي پوره ها را 3-4 پوره در متر مربع ذكر كرده است. رضابيگي(1379) سطح زيان اقتصادي پوره ها را به طور متوسط 2/8 عدد در متر مربع برآورد كرده است. اين ميزان در ارقام رشيد و سرداري به ترتيب 3/5 و 7/6 و در ارقام فلات و گلستان كه تحمل بيشتري دارند، به ترتيب 8/11 و 6/9 عدد است. نوري(1381) سطح زيان اقتصادي پوره ها را در شرايط آبي 11-12 پوره در متر مربع برآورد كرده است.  

از نظر زيست شناسي، سن گندم سرتاسر تابستان، پائيز و زمستان ( حدود 9 ماه از سال) را در پناهگاه هاي تابستانه و زمسـتانه آن در ارتـفـاعات، زير بوتـــه هاي گــون (Astragalus spp.)، درمـــنـه ( Artemisia spp.)، كــلاه مـير حــسنAcantholimon spp.)) و چوبك (Acanthophillum spp.) و در جنگل هاي بلوط غرب كشور در زير برگ هاي ريزش كرده بلوط و برخي ديگر از درختان و درختچه ها به سر مي برد. اين سن ها دياپوز داشته و در اوايل بهار به مزارع گندم و جو ريزش مي كنند. سن گندم تنها يك نسل در سال دارد(رجبي، 1379).

نقل شده از : http://www.iranwheat.ir/introduction/Pests/wheat%20pests.htm

ادامه مطلب

پست صوتى:

این سرویس شبیه منشی تلفنی عمل می نماید با این تفاوت که درتمامی حالات(ذیلا" آمده است) پیام صوتی مخاطب را ذخیره نموده و اپراتوربرای دارنده سرویس پیامی درقالب متن یا صوت ارسال می نماید.

پیام کوتاه:

این سرویس برای ارسال پیامهای کوتاه استفاده می گردد.پس از اطمینان از فعال بودن سرویس,میبایست روی گوشی تلفن همراه وارد منویMESSAGING, SETTINGS, TEXT MESSAGE وسپس SERVICE CENTER گردیده و شماره مرکز پیام(9891100500+ یا 9891100510+)راثبت نمود.هزینه ارسال هر پیام معادل( 134)می باشد و ارسال تصاویر معادل (3) پیام در نظر گرفته می شود.

‎‎‎نمایشگر(CLIP):

این سرویس شما را قادر می سازد تا شماره تماس گیرنده(مخاطب) را روی گوشی خود ملاحظه نمائید.

کلید میانبر جهت فعالسازی: ‎‎‎‎ * # 30 # SEND

عدم نمایشگر(CLIR):

این سرویس شما را قادر می سازد تا در زمان تماس شماره تلفن شما ‎‎روی گوشی (مخاطب)حک نگردد.

کلید میانبر جهت فعالسازی: * # 31 #SEND

 

‎‎‎‎‎‎انتظار مکالمه(Call Waiting):

این سرویس شما را قادر می سازد تا در زمان مکالمه اگر تماس جدیدی با شما برقرارگردید, با در انتظار گذاشتن نفر اول پس از فشردن کلید برقراری ارتباط (دکمه سبزرنگ) بتوانید با نفر دوم مکالمه نمائید. برای انتقال بین این دو تماس نیز کافیست دکمه(SWAP) را فشار دهید. ‎‎‎‎

کلید میانبر جهت آزمایش: * # 43 # SEND

کلید میانبر جهت فعالسازی: * # 43 # SEND

کلید میانبر جهت غیرفعالسازی: # 43 * 11 # SEND

‎‎

انتقال مکالمه(CALL DIVERT) :

این سرویس شما را قادر می سازد تا درحالات مختلف شماره تلفن خود را روی خط دیگری منتقل نمائید.دراین حالت هزینه مربوطه معادل هزینه تماس با شماره تلفن دوم خواهد بود.
‎‎‎‎‎‎کلید میانبر جهت ایجاد سرویس انتقال برای تمامی مکالمات:

‎‎‎‎‎‎‎‎ ‎‎‎‎‎‎ * * 21 * NUMBER * 11 # SEND

‎‎‎‎‎‎کلید میانبر جهت فعالسازی سرویس انتقال برای تمامی مکالمات:

‎‎‎‎‎‎ ‎‎‎‎* 21 * 11 # SEND

‎‎‎‎‎‎کلید میانبر جهت غیر فعالسازی سرویس انتقال برای تمامی مکالمات:

‎‎‎‎‎‎ ‎‎‎‎‎‎# 21 * 11 # SEND

 

کلید میانبر جهت حذف سرویس:

‎‎‎‎‎‎# # ‎‎‎‎‎‎ 21 * 11 # SEND

‎‎‎‎کلید میانبر جهت ایجاد سرویس انتقال برای زمان اشغال بودن تلفن همراه:

‎‎‎‎‎‎ ‎‎‎‎* * 004 * NUMBER ‎‎‎‎‎‎ # SEND

کلید میانبر جهت فعالسازی انتقال برای زمان اشغال بودن تلفن همراه:

‎‎‎‎‎‎ ‎‎‎‎* 67 # SEND

کلید میانبر جهت غیر فعالسازی انتقال برای زمان اشغال بودن تلفن همراه:

‎‎‎‎‎‎# 67 # SEND

 

‎‎‎‎‎‎سرویس محدودیت مکالمه(CALL BARRING):

این سرویس شما را قادر می سازد تا درحالات مختلف (ذیلا" آمده است)محدودیت هائی را روی سیم کارت خود اعمال نمائید.پس از برقراری سرویس بمنظور تنظیمات خاصوارد

Setting->call-> call barring setting

شده و تنظیمات مورد نظر را اعمال نمائید.در هنگام درخواست فعالسازی ,رمز مربوطه را از دفتر خدماتی مربوطه دریافت نمائید، معمولا" ‎‎‎‎‎‎ ‎‎‎‎‎‎ 1234 ‎‎‎‎‎‎ ‎‎‎‎‎‎ بوده و قابل تعویض می باشد.

All outgoing

تمامی تماسهای خروجی را مسدود مینماید.

International outgoing

تماسهای خروجی بین الملل را مسدود مینماید.

International outgoing when roaming

تمامی تماسهای خروجی بین الملل را در صورتیکه مشترک خارج ازکشور باشد مسدود مینماید.

All incoming

تمامی تماسهای ورودی را مسدود مینماید.

Incoming when roaming

تمامی تماسهای ورودی را ‎‎‎‎‎‎ در صورتیکه مشترک خارج ازکشورباشد مسدود مینماید.

Incoming except home

در صورتیکه مشترک خارج ازکشور باشد, تمامی تماسهای ورودی بجز تماسهائی که از داخل کشور برقرار می گردد را‎‎‎ ‎‎‎‎‎‎مسدود مینماید

Deactivate all

کلیه محدودیت ها را لغو مینماید

سرویس فاکس و دیتا:
سرویس فكس و دیتا در تلفن همراه این امكان را به مشتركین می‌دهد كه در حین حركت و در جایی كه برقراری ارتباط به وسیله تلفن ثابت میسر نمی‌باشد در صورت آنتن‌ دهی بتوان فكس و دیتا را از طریق تلفن همراه ارسال و دریافت نمود. سرعت ارسال و دریافت اطلاعات kb/s ٦/٩می‌باشد كه با بهره‌گیری از فناوری GPRS این سرعت به kb/s ١٧٠ می‌رسد.

با اعلام تقاضای سرویس فكس ودیتا از سوی مشترك، یك شماره برای فكس و یك شماره برای دیتا در مركز سوئیچ تلفن همراه به منظور دریافت فكس و دیتا اختصاص می‌یابد. هزینه آبونمان سرویس فكس و دیتا در هر دوره برای هر كدام ١٠٠٠٠ ریال می‌باشد و میزان شارژ در زمان برقراری ارتباط همانند هزینه مكالمه است.

 

‎‎نحوه ارتباط گوشی تلفن همراه با فكس و Notebook


١- ارتباط گوشی تلفن همراه با Notebook از طریق كابل رابط با نصب CD مودم٢- ارتباط گوشی تلفن همراه با Notebook از طریق امواج رادیویی Bluetooth در صورت داشتن امكانات فنی در هر دو سیستم٣- ارتباط گوشی تلفن همراه با Notebook از طریق Infrared در صورت وجود امكانات فنی در هر دو سیستم٤- با داشتن امكانات PDA در برخی گوشی‌ها می‌توان رأسا از طریق گوشی تلفنهمراه مانند مدلهای ٩٣٠٠، ٩١١٠، ٩٥٠٠ نوكیا ارتباط فكس و دیتا برقرار نمود.

‎‎‎‎‎‎شماره‌هایتخصیصی به متقاضیان سرویس فكس و دیتا جهت دریافت فكس و دیتا می‌باشد كه باشماره‌گیری مخاطب جهت ارسال فكس و دیتا باید سیستم رایانه در حالت فكس ودیتا (گزینه Hyper Terminal) قرار گیرد.

ضمناً برای ارسال فكس و دیتا نیازی به استفاده از شماره فكس و دیتا نمی‌باشد و این بستر ارتباط با اخذ سرویس فوق مهیا می‌باشد.

درخصوص ارتباط با ISP و داشتن Username &‎‎‎‎‎‎ Password و استفاده ازگزینه‌های Dialup Connection، Fax، HyperTerminal همانند تلفن ثابتمی‌باشد.

‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎

‎‎‎‎‎‎سرویس شماره گیری ثابت ( Fixed Dialling) :

‎‎‎‎این سرویس شما را قادر می سازد تا امکان شماره گیری با سیم کارت خود را صرفا" به تعداد مشخص و معین (این تعداد با توجه به گوشی تلفن همراه بین 15 الی 25 شماره متغیر می باشد)محدود نمائید. برای این منظور وارد منوی Setting,Security Setting,Fixed Dialling ‎‎‎‎‎‎  شده و تنظیمات مربوطه راپس از ورود رمز Pin2 اعمال نمائید(این سرویس برای کلیه مشترکین فعال بودهوهیچ هزینه ای ندارد.)

نکته :  از راست به چپ باید کدها را وارد کنید.

 

مشترک مورد نظر در دسترس نمیباشد!(روشی بسیار سریع!):

(مشترک موردنظر در دسترس نمیباشد)!!!
 
نياز به هيچ نرم افزاری نداره...

100% تست شده!!

  و اما آموزش:

به قسمت settings گوشيتون برويد ، به قسمت mobile networks برويد ، بعد از اينکار ميرويد به قسمت search mode و اون رو از حالت automatic به  manualتغيير ميديد ، دوباره بر ميگرديد به همان قسمت mobile networks و در آنجا ميرويد به قسمت select network ، بعد از اينکه عمليات جستجو پايان يافت،چند اپراتور ليست ميشه که ميتونين يکی از اون ها رو انتخاب کنين،حالا
شما بايد يک اپراتور غير از مال خودتون(مثلاً غير از ir tci) رو انتخاب کنين (تو گوشی هايه sony اپراتور ها ديگر رو با يک علامت ورود ممنوع مشخص کرده) در واقع شما بايد يک اپراتور غير مجاز رو انتخاب کنيد ، به احتمال زياد (مانند آنچه که در گوشی های sony اتفاق ميافته) يک پيام خطا ميده ،که شما بايد فقط no رو بزنين...

در ملارد قديم، علاوه بر کشاورزي که کار عمده مردم بود، دامداري نيز رونقي داشت. تمامي کشاورزان، در خانه
هاي خود گاو، گوسفند، بز، مرغ و خروس، بوقلمون، اردک و غاز نيز نگهداري مي
کردند. از اين
رو در تهيه روغن، گوشت، تخم مرغ، لبنيات (ماست، کره، پنير و دوغ) و پشم خودکفا بودند. برخي نيز گله
هاي بزرگ گوسفند داشتند که بيشتر از اين راه امرار معاش مي
نمودند. و البته موارد استفاده از اسب، قاطر، يابو و شتر کم بود و عمده کساني که شتر نگهداري مي
کردند، عرب
هايي بودند که در ملارد ساکن بودند.

    به طور کلي بايد گفت، ملارد منطقه
اي خوش آب و هوا و سرسبز با جنگل
ها و مراتع فراوان بود. دامداران براي تعليف دام
ها از مراتع و باغات بهره مي
گرفتند. دامداري در ملارد به صورت غالب، شغل جنبي اهالي به شمار مي
رفت، زيرا شغل اصلي کشاورزي بود.

    ملاردي
ها مانند بسياري از روستاهاي ديگر ايران، گاو و گوسفند و بز نگهداري مي
کردند. با ورود تراکتور و خرمن
کوب، اهميت گاوهاي نر که از آنان جهت شخم زمين و خرمن
کوبي استفاده مي
شد از ميان رفت و پس از آن فقط گاو
هاي ماده نگهداري مي
شد. از اين
رو در کل روستا فقط تعدادي گاو نر را جهت جفت
گيري نگهداري مي
نمودند. در منازل، گوسفند بيشتر از گاو نگهداري مي
شد. در هر خانه
اي حداقل هفت هشت گوسفند و يکي دو بز نگهداري مي
شد. ولي گاو در همه خانه
ها نبود و آن
هايي نيز که گاو داشتند تعداد گاوهايشان فقط چند رأس بود.

    بيشترين دام ملارد متعلق به ناصرخان صادقي و حاج ابوالقاسم سليمي بود. آنان هريک250 الي300 رأس گوسفند و 25 الي 30 گاو داشتند. اهالي در بيان تعداد احشام اين دونفر، به اغراق و مبالغه، تعداد آن
را تا هزار رأس مي
رساندند.

 گله و چوپان 

1. ناخورچي: در ملارد به گله و رمه <ناخور> و به چوپان <ناخورچي> مي
گفتند. روستائياني که تعدادي گوسفند داشتند مشترکاً براي گوسفندان خود ناخورچي مي
گرفتند. آنان گوسفندان را صبح از طويله
ها به بيرون هدايت مي
کردند و گوسفندان به غريزه خود در گله قرار مي
گرفتند و غروب با آمدن گله، گوسفندان به غريزه به طرف طويله خود باز مي
گشتند.

    مزد ناخورچي
 را در سال
هاي دور، متناسب با تعداد گوسفندي که به او سپرده بودند در آخر سال گندم و محصولات زراعي مي
دادند ولي از يکي دو دهه مانده به پيروزي انقلاب، بخشي از مزد ناخورچي را پول و بخش ديگر را محصولات زراعي مي
دادند.

    از ناخورچي
هاي قديمي که گوسفندان روستا را به چرا مي
برد مي
توان از آقا رضا غلامي نام برد.

    کساني که کارشان بيشتر دامداري بود و گوسفندانشان به چند صد رأس مي
رسيد، براي گوسفندان خود ناخورچي جداگانه مي
گرفتند که از آن جمله
اند: حاج ابوالقاسم سليمي و ناصرخان صادقي. مثلاً يکي از ناخورچي
هاي ناصرخان صادقي که چندين سال گوسفندان او را به چرا مي
برد، مشهدي تقي نام داشت.

    در سه ماه بهار و ماه اول تابستان که گوسفندان را مي
دوشيدند، برّه
ها را از گوسفندان جدا نموده و در گله
اي جداگانه به چرا مي
بردند. چراگاه
هاي گله
ها در چهارماه يادشده که شيردوشي گوسفندان صورت مي
گرفت، در مراتع نزديک به روستا و در زمين
هاي درو شده صورت مي
گرفت. ولي بعد از اين زمان، به مراتع دورتر برده مي
شدند و در زمستان، گوسفندان را در طويله نگهداري مي
کردند.

 2. بره بزغاله
اي: بره
ها و بزغاله
ها را پس از يکي دوهفته شيرخوردن کامل از مادر جدا مي
کردند و فقط شب
ها نزد مادر رها مي
کردند. بره
ها و بزغاله
ها را توسط چوپاني که به وي بره بزغاله
اي گفته مي
شد به چرا مي
فرستادند. اهالي هر روز صبح بره
ها و بزغاله
هاي خود را در يک مکان از پيش تعيين شده به بره بزغاله
اي تحويل مي
دادند و غروب نيز از همانجا تحويل مي
گرفتند. مدت فعاليت بره بزغاله
اي از اوايل فروردين تا آخر تير ماه يعني چهارماه بود. مزد بره بزغاله
اي را در سال
هاي بسيار دور از محصولات کشاورزي و باغي مي
دادند ولي از يکي دو دهه مانده به پيروزي انقلاب، پول جايگزين آن گرديد و براي هر بره يا بزغاله روزانه يک ريال دستمزد داده مي
شد.

 3. گوگَل چران: کسي را که گاو و گوساله
 را به چرا مي
برد گوگَل چران يا گوگَل
چي مي
گفتند.

 نشانه گذاري

 چنان
که گفتيم، روستائياني که تعداد گوسفندانشان کم بود، چوپان مشترکي مي
گرفتند و اين چوپان گوسفندان دَه
ها خانواده را با هم به چرا مي
برد. روستاييان براي اين
که احشامشان را بشناسند و در صورت گم شدن به سادگي بتوانند پيگيري کنند؛ علائم و نشانه
هايي براي آنان درنظر مي
گرفتند. با رنگ زدن پشم قسمتي از کمر، شکم و سر گوسفند به رنگي خاص نشانه
گذاري انجام مي
گرفت. همچنين عده
اي با بريدن قسمتي از گوش سمت راست تمام احشام خود و عده
اي نيز با بريدن قسمتي از گوش سمت چپ تمام احشام خود، نشانه
گذاري را انجام مي
دادند.

 علوفه

 علوفه گاوها کاه و يونجه بود، گاهي آرد جو و سبوس غلات نيز به آن مي
افزودند ولي گوسفندان را که فقط سه ماه زمستان را در طويله مي
ماندند، با يونجه، جو و برخي علوفه
هاي ديگر که از پيش ذخيره شده بود تغذيه مي
نمودند. چون گاو و گوسفند و بز احتياج به نمک دارند و در فصولي که علف زياد مي
خورند، نمک بيشتري هم مصرف مي
کنند. در دو ماه آخر بهار و سه ماه تابستان، هفته
اي دوبار و در پاييز هفته
اي يک بار نمک به آنان مي
دادند و در سه ماه زمستان و ماه اول بهار نمک نمي
دادند و اعتقاد بر اين داشتند که اگر به گوسفند لاغر نمک بدهند چاق و پروار نمي
شود.

 آميزش و دوره
هاي باروري گوسفندان

 قوچ
ها را از اوايل خرداد از گله جدا مي
کردند و سپس از اواسط شهريور به ميان گله
ها رها مي
کردند و براي هر بيست رأس ميش يک قوچ را کافي مي
دانستند. در انتخاب قوچ تلاش بر اين بود تا بهترين آن انتخاب شود و از هر قوچ بيش از هفت يا هشت سال بهره
برداري نمي
کردند زيرا اعتقاد داشتند پس از اين زمان، از مرغوبيت دام کاسته مي
شود. دوره آبستني دام
ها شش ماه و خرده
اي است و در اواسط بهمن مي
زاييدند. هر ميش و بز ماده در مدت عمر حدود ده برّه مي
زائيد و بعد از آن قدرت باروري کاسته مي
شد.

 پشم چيني گوسفندان

 يکي از وظايف کساني که گوسفند داشتند اين بود که قبل از تابستان پشم گوسفندان را قيچي کنند و مردم با کمک به يکديگر به راحتي اين کار را انجام مي
دادند و هر گوسفندي تقريباً دو کيلو پشم تحويل صاحب خود مي
داد.

 شير دوشي و روش
هاي از شير گرفتن دام

 شيوه
هاي شيردوشي و از شيرگرفتن دام به قرار ذيل بوده است:

 1. گوسفند: ميش
ها تا اواسط تير به بره
ها شير مي
دهند و دامداران براي استفاده از شير گوسفندان، بره
ها را از گله جدا نگاه مي
داشتند و اگر تعداد ميش
ها کم بود به پستان هر کدام کيسه
اي پارچه
اي مي
بستند و بندهاي آن را در پشت ميش گره مي
زدند. مدت شير دهي ميش چهارماه و روزانه نيم کيلو بود. شيردوشي گوسفندان در سه ماه بهار و ماه اول تابستان در بعد از ظهرها هنگامي که گله از چراگاه باز مي
گشت انجام مي
گرفت.

 2. گاو: شير دوشي گاوها را زنان برعهده داشتند. آنان هر روز دو نوبت گاوها را مي
دوشيدند. يک
بار صبح و يک
بار هم غروب و چنان
که گاوها را به چرا مي
بردند؛ يک
بار صبح زود قبل از چرا و يک
بار هم غروب بعد از آمدن از چرا. پيش از آن
که گاو را بدوشند، گوساله
اش را رها مي
کردند تا کمي شير بمکد و پستان گاو را به شير دادن تحريک کند. آن وقت گوساله را از مادر جدا نموده و شير را مي
دوشيدند و در آخر هم گوساله را براي مدتي کوتاه رها مي
کردند تا چند قطره
اي نيز او بمکد. دوباره گوساله را از مادر جدا مي
کردند. غروب نيز همين کار را تکرار مي
کردند و براي اين
که گوساله شب شير مادرش را نخورد و تا صبح پستان گاو پر شير شود آن
ها را از هم جدا مي
کردند.     

    پس از گذران دوره
اي که جهت شيرخوردن گوساله در نظر گرفته مي
شد؛ براي اين
که گوساله از شير خوردن بيفتد، به پستان گاو سرگين گاو مي
ماليدند. اين عمل موجب مي
گرديد تا گوساله از شير خوردن بيفتد. دامداران در وقت دوشيدن، پستان گاو را مي
شستند. مدت شيردهي گاو طولاني و روزانه بين 3 تا 4 کيلو بود.

 3. الاغ: يکي از ابزار کار در ملارد قديم استفاده از الاغ جهت حمل و نقل انسان و حمل اشيا بوده است. براي اين
که تکثير اين حيوان به سهولت انجام گيرد، کره الاغ را در يک سالگي از شير مي
گرفتند تا امکان رشد کره
اي ديگر در شکم مادر فراهم شود و اگر اين کار را نمي
کردند. کره الاغ با ضربه
هايي که براي شير خوردن به شکم مادر وارد مي
آورد، موجب سقط شدن کره
اي که در شکم مادر بود مي
گرديد.

    شيوه از شير گرفتن کره الاغ اين بود که کره را از مادر جدا مي
کردند و يا به پستان
هاي مادر سرگين فراوان مي
ماليدند و اگر اين
کار مفيد واقع نمي
شد آنگاه مدفوع سگ مي
ماليدند.

    در ملارد قديم، الاغ
ها را از روي نژادها و ويژگي
هايي که داشتند مي
شناختند. اسامي برخي از اين نژادها، جيران، دوشان و کهير بود.

 واره زدن: چند همسايه که تعداد گاو و گوسفندشان کم بود، با يکديگر اتفاق نموده، سهم شير گاو و گوسفند خود را به نوبت در اختيار يکديگر قرار مي
دادند و به آن واره مي
گفتند. دليل اين اتفاق آن بود که مقدار شير هر خانواده کم و به مشک زدن و  ماست و پنير درست کردن نمي
ارزيد. اين اتفاق موجب مي
گرديد تا هر خانواده هرچند روز يکبار اقدام به مشک زدن و ماست و پنير درست کردن بنمايد و بنا بر اين وقتشان به هدر نرود.

     هنگامي که <واره> مي
زدند، براي اين
که معلوم شود هر همسايه چه ميزان شير داده، تا وقتي نوبتش مي
رسد همان مقدار شير را پس بدهد؛ چون وزنه و ترازو نداشتند، با يک چوب اندازه گيري که به آن لَلِه مي
گفتند؛ ميزان شير را معلوم مي
نمودند.

 از اعتقادات مربوط به شيردوشي: در روز اول نوروز، اولين گوسفندي را که  مي
دوشيدند، گوسفند سفيد بود و آن را به فال نيک مي
گرفتند و اگر گوسفند سفيد نداشتند، پس از انداختن پارچه سفيدي روي گوسفند آن
را مي
دوشيدند تا نحوثت احتمالي آن گرفته شود.

 اخته کردن دام

 گاو نر را براي قوي
تر شدن و استفاده در امور کشاورزي مثل شخم زدن زمين اخته مي
کردند و طريقه آن بدين صورت بود که با انبرهاي مخصوص رگ بالاي تخم را قطع مي
کردند. اين انبرها چوبي و بعضاً فلزي بود و سواي قطع کردن رگ، آسيبي به گاو وارد نمي
ساخت.

    خر را در پنج سالگي براي بارکشي بهتر اخته مي
کردند. برخي با انبر رگ بالاي تخم را قطع مي
کردند و برخي نيز حيوان را روي زمين خوابانده و به روشي خيلي ابتدايي با کوبيدن سنگ بر بيضه، عمل اخته کردن را انجام مي
دادند.

    قوچ را از هشت سالگي و بز نر را از هفت سالگي از آميزش باز مي
داشتند و اعتقاد داشتند آميزش پس از اين مدت از مرغوبيت دام مي
کاهد. بنا بر اين اقدام به اخته کردن آنان مي
نمودند تا پس از پروار شدن، آنان را ذبح نمايند.

 موي بز

 موي بز را غالباً نمي
چيدند و بر اين اعتقاد بودند که طبيعت بز سرد است و مويش دير در مي
آيد اگر موي او را بچينند در اثر سرما مي
ميرد. از اين
رو موي بزي را که سلاخي شده بود، مورد استفاده قرار مي
دادند. از موارد استفاده موي بز، بافتن نوعي طناب، و نيز آميختن آن در گِل تنورسازي بود.

 لبنيات

 ماست
بندي و کره
گيري همانند شيردوشي از وظايف زنان ملارد به
شمار مي
آمد. آنان شير را در ديگ
هاي مسي مي
جوشاندند و پس از درست کردن ماست، با افزودن مقداري آب، آن را به صورت دوغ درآورده در مشک مي
ريختند و با تکان دادن مشک، از آن کرده مي
گرفتند.

 کره

 چنان
که گفته شد، دوغ را در مشک ريخته تکان مي
دادند تا کره آن گرفته شود و اصطلاحاً به آن مشک زدن مي
گفتند. مشک زدن از مشاغل زنان بود و آنان در هنگام مشک زدن برخي ترانه
هاي قديمي نيز زمزمه مي
کردند و علي
رغم اين
که مردماني بغايت ميهمان نواز بودند شوخ طبعانه اين ترانه را زمزمه مي
کردند:

    «چالخان چالخان ساق اولسون، کره
سي قيماق اولسون، قوناق يسين کوفت يسين، اُغلوم يسين چاق اولسون».

    وقتي کره
ي دوغ را مي
گرفتند، کره را در خمره
هايي کوچک که به آن بستو گفته مي
شد ريخته و از آن در تهيه غذا استفاده مي
کردند.

 روغن حيواني

 وقتي کره
هاي گرفته شده زياد مي
شد و امکان ترشيدن پيدا مي
کرد، آن
را مي
جوشاندند و از آن روغن حيواني درست مي
کردند تا از ماندگاري بيشتري برخوردار باشد.

 کشک

 وقتي کره
ي دوغ را گرفتند، دوغ را مي
پختند و آن را در کيسه
اي ريخته روي آن سنگ مي
گذاشتند تا آب آن برود، مواد مانده داخل کيسه را به صورت گلوله
هاي کوچک به اندازه گردو در مي
آوردند و آن
را روي پارچه
اي مي
چيدند و جلو آفتاب مي
گذاردند تا خشک شود و حاصل آن کشک بود که مدت
هاي مديد ماندگاري داشت و در هر زمان قابل مصرف بود. هنگامي که براي آش و يا غذاي ديگر، کشک مورد نياز قرار مي
گرفت، مقداري کشک را در تغار کشک
سابي ريخته با کمي آب مي
خيساندند. سپس يکي از زنان کشک
ها را به آرامي درون تغار مي
چرخاند و به هم مي
ماليد تا از سايش کشک
ها به يکديگر و نيز از بر خورد کشک با صفحه داخلي تغار که برجستگي
هاي ريزي جهت سايش کشک داشت، کشک در آب حل شود. مقدار غلظت کشک را متناسب با مقدار آبي که به هنگام کشک سابي مي
ريختند به دست مي
آوردند.

 قره قوروت

 پس از آن
که از دوغ پخته شده، کشک به دست آوردند؛ با آبي که به هنگام کشک درست کردن به دست مي
آمد و نيز افزودن مقداري آرد به آن، قره
قوروت درست مي
کردند.

  سوزمه

 دوغي را که کره
اش را گرفته بودند درون کيسه ريخته روي آن سنگ مي
گذاردند تا آبش برود. مواد باقي مانده در کيسه را سوزمه مي
گفتند که همان معناي ماست چکيده يا ماست کيسه
اي را دارد.

    فرق بين کشک و سوزمه در اين بود که، کشک را از دوغ جوشانده تهيه مي
کردند و سوزمه را از دوغي که جوشانده نشده بود.

 قيماق

 وقتي سرشير در آفتاب مي
ماند و کمي خشک مي
شد به آن قيماق مي
گفتند. در ملارد قديم سرشير را در سبدي قرار مي
دادند تا مقداري آب آن برود، آنگاه آن
را در آفتاب قرار داده خشک مي
کردند و همچون نان لواش تا کرده در جايي مناسب و بخصوص از سقف آويزان مي
کردند. ماه
ها بعد آن
را با چاقو قطعه قطعه کرده با مربا مي
خوردند.

    برخي نيز قيماق را تکه تکه کرده درون شيره مي
انداختند و در زماني طولاني به مصرف مي
رساندند.

 شيوه نگهداري روغن و پنير

 براي نگهداري روغن و پنير، آن
را در بستويي ريخته درب آن را محکم مي
بستند و در زميني خنک که آفتاب خور نبود چال مي
کردند و تا زماني طولاني مورد استفاده قرار مي
دادند.

 مال
حصار

 مکاني محصور به ديوارهاي بلند که در آن احشام را نگهداري مي
کردند. در ملارد قديم چند مال
حصار وجود داشت که از آن جمله بود: مال
حصار حاج ابوالقاسم سليمي و مال حصار ناصرخان صادقي.

 بيماري هاي دام و طيور

 در سال
هاي بسيار دور، دام
ها بر اثر نبود دام
پزشک و واکسن، در مواجه با بيماري
ها تلف مي
شدند ولي بعدها از حدود سال1330شمسي با واکسينه شدن دام
ها و تجويز برخي داروها، تلفات دام کمتر شد. يکي از بيماري
هاي دامي که از حدود سال
هاي1320 به ملارد وارد شد قُتوري نام داشت. از علائم اين بيماري ريختن پشم گوسفند و در نهايت تلف شدن دام بود. اهالي ملارد براي مبارزه با بيماري
هاي دامي به شيوه
هاي خاصي متوسل مي
شدند. از جمله:

 ـ مداواي اسهالِ گوسفند و بز: مقداري جو را در ظرفي ريخته آن
قدر تف مي
دادند تا نيم سوز شود، آن
گاه آن را در هاون ريخته مي
کوبيدند تا آرد شود. آرد بدست آمده را کمي خيس کرده به خورد گوسفند و بز مي
دادند و بدين طريق بيماري اسهال را مداوا مي
کردند.

 ـ مداواي يبوست چهارپايان: هنگامي که يکي از چهارپايان دچار يبوست مي
شد، مقداري هندوانه ابوجهل را کوبيده پودر آن
را بر روي يونجه مي
ريختند و چهارپا با خوردن آن مداوا مي
گرديد.

 ـ دفع کنه از دام: تنباکو را کوبيده آن
را الک مي
کردند و پودر به دست آمده را در پشم و موي احشام مي
ريختند.

 ـ مداواي زخم چهارپايان: چنان
که يکي از احشام زخم برمي
داشت، براي مداواي او پوست بلوط را مي
سوزاندند و پودر آن را بر محل زخم مي
پاشيدند و در صورت امکان پس از پاشيدن پودر ياد شده، آن موضع را مي
بستند. اگر محل زخم عفونت کرده بود، آن قسمت را پودر آهک مي
زدند.

 ـ مداواي بيماري گاو: هنگامي که گاوي يونجه
 زياد مي
خورد، بيمار شده رو به مردن قرار مي
گرفت. در اين هنگام، صاحب گاو، يکي از اهالي را که تخصصي در ميل زدن داشت بر سرِ گاو مي
آورد و او با ميله
اي نازک، قسمتي از شکم گاو را که محل نفخ بود ميل مي
زد و گاو را از مردن نجات مي
داد.

 ـ رو دل کردن چهارپايان: چنان
که گاو و گوسفندي بر اثر خوردن علف غيرخوراکي معده
اش سنگيني مي
کرد؛ براي مداواي او مقداري <چهارتخم> يا <ککليک
اوتي> مي
جوشاندند و به زور به حلقش مي
ريختند.

 باورهاي دامداران

 ـ اگر در بازگشت گله به ده، يکي از احشام گم مي
شد، از ترس اين
که مبادا گرگ و حيوانات درنده آن را پاره کنند، چوپان نزد کسي که توانايي قرآن خواندن داشت مي
رفت و از او مي
خواست تا سورهٴ <والشمس> را خوانده و بر کاردي که همراه چوپان بود فوت کند تا آسيبي به دام گم شده وارد نيايد.

نقل شده از : http://malardiha.blogfa.com/page/15.aspx

۱. آسياب قديم ملارد

 

از زماني نامعلوم تا پس از سال
هاي1300 شمسي تنها آسياب ملارد در مکاني واقع بود که در قديم به آن باغ اوستا نجّار مي
گفتند. اين باغ بعدها در قسمت شرق باغ عمارت قرار گرفت.

    اين آسياب آبي بود و با ناوي که از بالا گذارده بودند، آب از بالا ريخته، آسياب را به گردش در مي
آورد.

    اين
که اين آسياب در چه زماني از کار افتاده معلوم نيست ولي دانسته اين است که در سال1294 شمسي يعني در عهد احمدشاه قاجار¹ سنگ زيرين اين آسيا شکسته و کدخداي آن زمان ملارد موسوم به حنيفه
خان از اداره خالصه تقاضاي خريد سنگ آسيا کرده است.

    در نامه
اي که به تاريخ26 جدي1334 قمري (برابر با دي1294 شمسي) يکي از بازرسان اداره خالصه موسوم به منصور خلوت خطاب به رئيس کل اداره خالصه نوشته چنين مندرج است:

«مقام  محترم رئيس کل خالصه
جات دام اقباله

آسياي ملارد خالصه از قرار تقرير حنيفه
خان کدخدا از اول سنبله [شهريور] هذه

السنه کار نمي
کند. جهت را پرسيدم گفت سنگ زيرين آسيا شکسته است. خود بنده رفتم ديدم سنگ زيرين از ميان شکسته که قابل هيچ
گونه تعمير نيست و از سنبله تاکنون از قراري که اجاره
 نموده بودند، هرگاه کار نموده بود هشتاد تومان اجاره او مي
شد و اين ضرر دولت خواهد بود و تا وقتي که تعمير شود البته مدتي خواهد کشيد، اين هم ضرر دولت مي
شود. يک دانه سنگ لازم است به فوريت خريداري شود... 11 ربيع
الاول1334. امضا: منصور خلوت».

    در زير اين نامه رئيس کل خالصه
جات چنين نوشته: «جناب آقاي سيد رضاخان مهدي، متمني است قيمت اين اشيا را معين نموده تا مقداري بررسي، تهيه و داده شود».

    در پاسخ به اين درخواست، در پنجم دلو1334قمري (برابر با بهمن 1294 شمسي) آقاي محمدرضاخان مهدي درباره سنگ آسياب ملارد اين گزارش را به رئيس اداره خالصه ارائه نموده است:

 

«آقاي رئيس خالصه
جات دولتي

در موضوع سنگ زيرين آسياي ملارد که شکسته است خاطر محترم را متذکر مي
سازد که در صورتي که از ده سانتيمتر به بالا قطر جهت او باقي مانده باشد اگر چند قطعه هم شده باشد مجدداً به واسطه عمليات يک حجّار اصلاح شده و بنّاي کاملي در دوغاب آهک نصب و تا مدتي به کار خواهد بود. و الاّ از کوه چهار فرسنگي رزند از قرار تحقيق که شده ممکن است از چهل الي شصت تومان خريداري شده و به کار برود. ولي توضيحاً عرضه مي
دارد که قيمت فوق بسته به بزرگي و سختي و خوبي سنگ است».

    در نهايت پس ازنامه
نگاري
هاي ياد شده، رئيس اداره خالصه در تاريخ سوم حوت1334 قمري (برابر با سوم اسفند1294 شمسي) در نامه
اي که به شماره331/
33210 به اداره محاسبات کل، دايره حواله
جات نوشته چنين مرقوم داشته است:

 

«اداره خزانه
داري کل

مبلغ شصت تومان که نصف آن سي تومان است از محل عايدات خالصه
جات بابت قيمت يک قطعه سنگ براي آسياي قريه ملارد خالصه واقعه در شهريار به موجب پيشنهاد اداره تشخيص کل عايدات که در اداره محاسبات کل ماليه ضبط است کارسازي داريد».

 

    در ذيل اين نامه چند سطري به زبان فرانسه نوشته شده و امضاي يمين
الملک را دارد.

   

    به هر حال پس از چندي سنگ آسيا تهيه و آسياب به کار مي
افتد و پس از سال
ها به دلايلي نامعلوم اين آسيا براي هميشه از کار مي
افتد.

 

 

2. آسياب هفت جوب

 

پس از اين
که قديمي
ترين آسياب ملارد از کار افتاد، اهالي ملارد براي آرد کردن گندم يک
چند به آسياب هفت جوب که در محدوده انديشه امروزي واقع بوده مراجعه مي
نمايند و چون اين آسياب جوابگوي نياز عمومي نبود، لاجرم چندين سال بعد آسياب ديگري توسط بهاءالدين کهبد در سرآسياب امروزي احداث گرديد.

 

 

3. آسيابِ سرآسياب

 

همانگونه که گفتيم، چون آسياب هفت جوب جوابگوي نياز عمومي نبود، آسياب ديگري در محلي که امروزه به سرآسياب شهرت دارد توسط کهبد احداث گرديد و از حدود سال
هاي1321ـ1322 آغاز به فعاليت نمود که با استقبال روستاهاي پيرامون نيز مواجه گرديد. اين آسياب تا سال1343 فعال بود و پس از آن از کار افتاد. کارآيي اين آسياب آنچنان بوده که نام مکان
را که معلوم نيست چه بوده در خود بلعيده و در گذر زمان نام آن
را به سرآسياب تغيير داده است.

    اين آسياب آبي بود و با آب قناتي که پس از دو کيلومتر در محل آسياب آفتابي مي
شد به گردش در مي
آمد و گفته مي
شود که اين قنات متجاوز از چهل سنگ آب داشته است².

    لازم به يادآوري است، سرآسياب تا پنجاه سال قبل، منطقه
اي خالي از سکنه بود و سواي يک آسياب و دشتي نسبتاً خشک و بياباني چيز ديگري در آن نبود.

    اگر امروزه بخواهيم مکان اين آسياب را مشخص کنيم، بايد بگوييم اين آسياب در سرآسياب امروزي و در ابتداي خيابان امام خميني قرار داشته است.

    آسياب ياد شده از زمان تأسيس تا زمان تعطيلي آن توسط دو آسيابان به نام
هاي مشهدي محمود سنگلجي و مشهدي حسين کريمي معروف به مشهدي حسين
آقا آسيابان اداره مي
شد.

 

 

4. آسياب دودي

 

هنگامي که آسياب واقع در سرآسياب امروزي از بين رفت، عرب
علي کريمي که يکي از تعميرکاران تراکتورهاي کهبد به شمار مي
آمد آسياب برقي کوچکي در ملارد داير نمود که به آن آسياب دودي گفته مي
شدو محل آن در محدوده اولين کوچه خيابان شهدا قرار داشت.

    شايان ذکر است يک آسياب کوچک نيز در لم
آباد قرار داشت که آسيابان آن سيد محمود نام داشت و اهالي ملارد بعضاً و به ضرورت به وي مراجعه مي
نمودند.

 

پي نوشت
ها:

1. پس از آن
که انقلابيون مشروطه محمدعلي
شاه را از سلطنت خلع نمودند؛ پسر او احمدشاه را که در آن زمان دوازده ساله بود به سلطنت برداشتند. احمدشاه در سال 1327 قمري (برابر با 1287 شمسي) به سلطنت جلوس و در سال1344 (برابر با1304 شمسي) از سلطنت عزل گرديد.

2. در پرسش از معمرين ملارد که هر سنگ آب به چه مقدار آب گفته مي
شود اين نتيجه به دست آمد: اگر در هر سه ثانيه يک متر آب از شکافي به اندازه 20×20 سانتيمتر به دست آيد به آن يک سنگ آب گفته مي
شود.

نقل شده از : http://malardiha.blogfa.com/page/16.aspx

زمين
هاي ملارد به دليل داشتن خاکي مناسب، امکان کشت انواع گياهان را در خود داشته و علاوه بر آن از پوشش گياهي خوبي برخوردار بوده که اين خود موجب رونق کشاورزي و باغداري بوده است.

    بخش عمده آب کشاورزي از رودخانه کرج تأمين مي
شد. بعدها که سد اميرکبير (سد کرج) را کشيدند و آب رودخانه کرج به تهران هدايت شد؛ کشاورزان ملارد با کم آبي مواجه گرديدند. از اين
رو برخي از باغداران اقدام به حفر چاه نمودند.

در ذيل به نحوه کشاورزي و باغداري ملارد قديم و نيز پوشش گياهي آن خواهيم پرداخت.

 

 

1. کشاورزي

 

يکي از عمده مشاغل روستائيان ملارد قديم کشاورزي بوده است. کساني که زمين مالک را براي کشت در اختيار مي
گرفتند گاوبند و کساني که براي گاوبند کار مي
کردند رعيت ناميده مي
شدند.

 

گاوبند و رعيت

گاوبند به کسي گفته مي
شد که در زميني که از مالک گرفته بود مي
توانست به اندازه يک خروار يا بيشتر گندم بذرپاشي کند. براي شخم چنين زميني چهارگاو لازم بود. اين
که مقدار اين زمين چقدر بوده ميان معمرين ملارد اختلاف قول ديده شد. برخي دو هکتار، بعضي چهار هکتار و عده
اي نيز پنج هکتار بيان نمودند. تعداد گاوبندهاي ملارد بيش از سي نفر بوده و اين از صورت برداشت خرمن
هاي سال1320 برمي
آيد.

    گاوبند از زمين خود به صورت دو آيشي استفاده مي
کرد. يعني در نيمي از زمين کشت انجام مي
داد و نيمه ديگر را شخم مي
زد ولي در آن چيزي نمي
کاشت تا زمين قوت بگيرد. بعضاً نيز زمين را به صورت سه آيشي مورد بهره
برداري قرار مي
داد.

    رعيت به کسي گفته مي
شد که براي گاوبند يا ارباب کار مي
کرد و يک سهم از پنج سهم محصول به او تعلق مي
گرفت.

    به عبارتي فرق رعيت و گاوبند در اين بود که گاو بند زمين مالک را مي
کاشت و سه سهم برمي
داشت و بقيه را به ارباب مي
داد. ولي رعيت کسي بود که براي گاوبند کار مي
کرد و يک سهم از سه سهم گاوبند به او تعلق مي
گرفت. رعيت اگر براي ارباب نيز کار مي
کرد يک سهم از پنج سهم محصول به او تعلق مي
گرفت.  

  

گاوآهن

وسيله شخم زدن زمين
هاي ملارد تا سال
هاي پيش از1340 گاوآهن بود و از اين زمان به بعد تراکتور جايگزين آن گرديد. معمولاً هر دو نفر با کمک هم شخم مي
زدند. يکي گاوآهن را راه مي
برد و ديگري با وسيله
اي تيشه مانند کلوخ
هاي شخم را خرد مي
کرد و اگر احياناً سنگ
هايي در سر راه گاوآهن بود آن
ها را مي
کند و کنار مي
کشيد.

    گاوآهن توسط دو گاو نر اخته شده که فقط به جهت کار شخم زني آنان را نگهداري مي
کردند انجام مي
گرفت. اين گاوها مهم
ترين وسيله کار کشاورزي به شمار مي
آمدند و به همين دليل کشاورزان در نگهداري و مراقبت از آنان اهتمامي خاص نشان مي
دادند.

    براي شخم زني، دو گاو را در کنار هم قرار داده، وسيله
اي چوبي به نام بُنْدُرُق به گردن آن
ها مي
بستند و سپس دو چوب که به آن سَمَه
چوق گفته مي
شد زير گلوي گاو قرار مي
گرفت. وسط اين دو چوب، حلقه
اي بود که به آن حلقه ريزه گفته مي
شد؛ داخل حلقه ريزه چوبي قرار داده مي
شد که به آن اوجار مي
گفتند و انتهاي آن گاو
آهن بسته مي
شد. شخم زني از ساعت چهار و پنج صبح شروع و غالباً تا حدود ظهر ادامه مي
يافت.

    به عقيده برخي از معمرين ملارد، کهبد براي استيلا بر کشاورزي ملارد، متوسل به شيوه
هاي خاصي گرديده است. مثلاً هنگامي که تراکتور گرفت، به رعيت گفت: شما بيست روز تا يکماه براي شخم زدن وقت مي
گذاريد در حالي که با تراکتور يکي دو روزه مي
توان همان زمين را شخم زد. دو سه هفته وقت مي
گذاريد تا محصول خود را خرمن
کوبي کنيد در حالي که با خرمن
کوب تراکتور مي
توان يک روزه همان خرمن را کوبيد. کهبد سپس به مردم گوشزد نمود که من براي شما تراکتور گرفته
ام تا کشاورزي راحتي داشته باشيد. شما يک سال مي
دهيد تا دوتا گاو بخورد که يکماه مي
خواهد زمين شخم بزند و يکماه هم خرمن بکوبد. ولي من تراکتورهايي آورده
ام که خرجش زياد نيست، براي شخم زدن، فقط لازم است علوفه يک ماهِ گاو
ها را به من بدهيد و براي خرمن
کوبي نيز از هر خروار محصول، پنج من از وسط خرمن بدهيد (از وسط خرمن: يعني از خرمني که هنوز حصه ارباب درآن است).

    رعيت فريفته گفته
هاي وي شده، وقتي ديدند زمين
هايشان به راحتي شخم مي
خورد و محصول به سهولت خرمن
کوبي مي
شود. يکي يکي گاو
هايشان را فروختند و يا کشتند. وقتي که ديگر گاوي براي شخم زدن و خرمن
کوبي نماند؛ بازي
هاي ارباب هم براي سيطره بر رعيت شروع شد.

    لازم است گفته شود زمين کشاورزي را در پاييز شخم مي
زنند و روال کار پيوسته بر اين بوده است که ابتدا زمين را آب مي
دهند و چند روز بعد که زمين به گاو مي
آيد (يعني آماده شخم خوردن مي
شود) با گاو
آهن يا تراکتور آن
را شخم مي
زنند.

    بنا بر همان قول، وقتي که ديگر گاوي براي شخم زدن باقي نماند و رعيت محتاج تراکتور کهبد گرديد؛ وي ابتدا زمين
هاي خودش را آب مي
داد و نزديکي
هاي زمستان که هوا حسابي سرد بود، آب را به رعيت مي
داد و رعيت مجبور بود در آن سرما زمين
هاي خود را آب بدهد. چند روز بعد که زمين به گاو مي
آمد (يعني آماده شخم خوردن مي
شد) و رعيت مي
رفت تا تراکتور بگيرد، کهبدآنقدر امروز و فردا مي
کرد تا زمين از گاو مي
افتاد (يعني وقت شخم زدنش مي
گذشت)؛ آن وقت بود که تراکتور مي
داد و چون از موقع شخم زدن زمين گذشته بود، زمين خوب شخم نمي
خورد و در نتيجه محصول خوبي هم نمي
داد. اين شيوه برخورد موجب گرديد تا  شماري از اهالي دست از کشاورزي بردارند.

 

حق
آبه

هر کشاورز هنگامي که مي
خواست زمين کشت شده خود را آبياري کند از حق
آبه
اي که به وي اختصاص داشت استفاده مي
کرد. امور تقسيم آب و نظارت بر اجراي مقررات آن محتاج ميرآب بود که به رأي اکثريت کشاورزان تعيين و توسط وي رسيدگي مي
گرديد. هر کشاورز حق
آبه
اش را هر دو هفته يک
بار دريافت مي
نمود.

 

درو

زمان درو در ملارد اوايل تابستان بود و کار درو را مردان برعهده داشتند و زنان و دختران نقشي جز آوردن غذاي مردان برعهده نداشتند. پس از انجام درو، کودکان به راهنمايي خانواده
هايشان به مزارع مي
رفتند و خوشه
هايي را که هنگام درو جا مانده بود جمع
آوري مي
کردند. معمول و رايج اين بود که کشاورزان در درو به يکديگر کمک مي
کردند و ناهار را در هنگام کار، مهمان صاحب کشت بودند.

    کشاورزان در وقت درو، پاهايشان را با پارچه
اي که آن
را پاپيچ مي
گفتند مي
پيچيدند و بعضاً در هنگام درو دستکشي چرمي نيز در دست مي
کردند تا ساقه
هاي گندم يا جو که در وقت درو خشک و برنده شده بودند آسيبي به دستانشان وارد نکند. اين دستکش
ها فايده عمده ديگري که داشت اين بود که اگر در هنگام درو خطايي پيش مي
آمد، موجب زخمي شدن دستان کشاورز نمي
گرديد. البته استفاده از پاپيچ و دستکش عموميت نداشت.

    براي درو از داس کمتر استفاده مي
شد و بيشتر نوعي دستغاله
 بزرگ را که روغن زده و با سنگ
هاي مخصوص تيز کرده بودند مورد استفاده قرار مي
دادند. کشاورزان در درو کردن به ياري يکديگر مي
شتافتند و اين کمک را در اصطلاح محلي <وَر> مي
گفتند. وقتي درو انجام مي
گرفت، بسته
هاي درو شده را جمع کرده به کول مي
گرفتند و به نقطه
اي که خرمنگاه بود مي
بردند.

    شيوه درو کردن نيز آن بود که با دست چپ ساقه
هاي گندم را مي
گرفتند و با دست راست که داس را حمل مي
نمود، ساقه را قطع مي
کردند. سپس دور آن
را با پنج يا شش ساقه گندم مي
پيچيدند و آن را همانجا رها مي
کردند و به درو کردن ادامه مي
دادند. در صورتي که مزرعه بزرگ و دروگران متعددي داشت؛ يکي دو نوجوان با کوزه
اي آب از اين سو به آن سوي مزرعه مي
رفتند و تشنگي دروگران را برطرف مي
ساختند. ساعتي به غروب مانده، دسته
هاي درو شده
اي را که روي زمين رها کرده بودند جمع
آوري و هر هفت هشت دسته آن را با ريسماني مي
بستند و آن را به نقطه
اي که محل خرمن را در آن
جا تعيين نموده بودند مي
بردند. مدت درو به وسعت کشتزار و تعداد افرادي که در آن درو مي
کردند بستگي داشت و يک هفته تا يک ماه زمان مي
برد.

 

از اعتقادات زمان درو: هنگامي که گندم يا جو را درو مي
کردند چنان
که در نقطه
اي از کشتزار با مجموعه گندم پرباري برخورد مي
کردند، آن
را به فال نيک گرفته، برکت محصول خود مي
دانستند و اعتقاد داشتند که در زير آن قسمت ماري خوابيده و از محصول آنان مراقبت نموده، از اين
رو پس از سربريدن يک خروس، آن قسمت را درو مي
کردند.

 

خرمن کوبي

خرمن کوبي از صبح زود تا غروب آفتاب ادامه مي
يافت و آن به دو روش بود. يک روش آن بود که مردي مجرب در خرمن کوبي در وسط خرمن قرار مي
گرفت و افسار چند خر يا گاو خرمن کوب را در دست مي
گرفت و آن
ها را به دور خرمن مي
گرداند تا خرمن با لگد کوب شدن توسط چهارپايان کوفته شود و کاه آن از گندم  يا جو جدا شود. در اين ميان، يک يا دو نفر نيز با چوب بلند چند شاخه
اي که آن را  شَنِه¹ مي
گفتند خرمن را جابجا مي
کردند تا در زير لگد چهارپايان بهتر کوفته شود. روش ديگر آن بود که دو گاو را در کنار هم قرار داده، يک بندرق در گردن گاوها مي
بستند و يک حلقه ريزه نيز به بندرق وصل مي
کردند. سپس يک چوب بلند به بلندي گاو را به حلقه ريزه متصل نموده و در انتهاي آن خرمن
کوب را که به آن کَپَر گفته مي
شد مي
بستند.

    کَپَر وسيله
اي براي خرمن
کوبي بود و قسمتي از آن تخته
اي به بلندي يک و نيم متر داشت و پايين آن دو چرخ فلزي نصب گرديده بود که پره
هايي بيلچه مانند آن
را همراهي مي
کرد. اين وسيله را براي خرمن
کوبي به گاو مي
بستند و يک
نفر روي آن مي
نشست و با ترکه
اي در دست، چهارپايان را به دور خرمن مي
گرداند. هرچه سنگيني آن فرد بيشتر بود، خرمن
کوبي بهتر انجام مي
گرفت. به همين خاطر بعضي مواقع ناگزير بودند که يکي دو گوني خاک نيز روي آن قرار دهند.

    هنگامي که کَپَر را براي خرمن
کوبي دور خرمن مي
گرداندند، يک يا دو نفر نيز وظيفه داشتند، با وسيله
اي به نام شَنِه خرمن را جابجا کنند و نيز آنچه را که دور خرمن پخش شده بود، جمع کرده روي خرمن بريزند.

  

باد دادن خرمن

زماني که خرمن
کوبي به اتمام مي
رسيد، براي برکت
دار شدن آن، سنگ نمک کوچکي بر روي خرمن مي
گذاردند و منتظر آمدن باد مي
ماندند و چون باد مي
آمد با شَنِه خرمن را باد مي
دادند و يا به عبارتي اقدام به افشاندن کاه و دانه به بالاي توده خرمن مي
نمودند و بدين وسيله کاه
ها يک طرف و گندم
ها طرف ديگر ريخته مي
شد.

    شَنه که يکي از ابزار کشاورزي و صحيح آن شانه است چند قسم دارد، نوعي از آن شش هفت شاخه
اي و نوعي ديگر نه شاخه دارد. در شروع کار که کاه و دانه کاملاً در يکديگر مخلوط هستند از شنه
اي که شاخه
هاي کمتر دارد استفاده مي
نمودند و زماني که تا حدودي کاه آن گرفته مي
شد، از شنه
اي با شاخه
هاي بيشتر استفاده مي
شد. در آخرين مرحله با پارويي شبيه پاروي برف
روبي خرمن را باد مي
دادند تا خرده کاه
ها را از گندم و جو جدا نمايند و گندم نسبتاً خالصي به دست آورند.

 

بوجاري

سپس کار بوجاري آغاز مي
شد. بوجار، غربالي بزرگ در دست، کُزَر يعني گندم و جويي را که در خرمن
کوبي از خوشه بيرون نيامده بود، از گندم و جو تفکيک مي
نمود و کُُزَر را در نقطه
اي مي
ريخت تا بعداً کشاورز با چوب و يا وسيله
اي ديگر، آن
ها را کوفته از خوشه جدا نمايد.

 

دشتبان

وقتي کار خرمن کوبي و بوجاري تمام مي
شد و گندم و جو آن دَژ مي
شد يعني آماده مي
شد، دشتبان به سراغ کشاورز مي
رفت و با مهرهاي چوبي مقعري که بر روي آن جملاتي نوشته شده بود و اندازه تقريبي آن 15×30 سانتيمتر و در قطع و قواره ماله
هاي بنايي بود بر اطراف خرمن مهر مي
زد تا پيش از تفکيک سهم ارباب، از خرمن برداشتي صورت نگيرد. سهم ارباب بنا بر قراردادي که ميان کشاورز و ارباب امضا مي
شد، دو سهم از پنج سهم بود. در تحقيقاتي که صورت گرفت به درستي معلوم نگرديد که بر روي اين مهرها چه جملاتي نوشته شده بود. گمانه زني اهالي بومي ملارد بر اين بود که مي
تواند <بسم
الله الرحمن الرحيم>، <يا الله>، <ياعلي> و <يا محمد> بوده باشد. قسمت پشت اين مهر دسته
اي مستطيل شکل داشت که امکان در مشت گرفتن دسته مهر را ميسر مي
ساخت. مقعر بودن مهر، موجب مي
گرديد تا نوشته مهر به صورت برجسته بر روي خرمن نمايان شود و امکان دست زدن به خرمن را ناممکن سازد.

    در واقع دشتبان از طرف مباشر ارباب انتخاب مي
گرديد تا بر زمين
هاي کشاورزي ارباب رسيدگي نمايد. مهر زدن بر خرمن
ها يکي از وظايف وي بود. از ديگر وظايف دشتبان پيشگيري از دزدي احتمالي خرمن
ها و مزارع زير کشت و نيز مراقبت از ورود چهارپايان به زمين
هاي کشاورزي بود. همچنين در مواقعي که آب نهرها کم مي
شد و امکان آبياري مقرر فراهم نبود، دشتبان موظف بود تا اهالي را با خبر کند. از اين
رو کشاورزان، در زماني مقرر به رودخانه مي
رفتند و به شيوه
هايي خاص، مقدار بيشتري از آب رودخانه را به نهرها جاري مي
ساختند.

    در ملارد قديم چند دشتبان بود که بر اسب
ها سوار شده، از اين سو به آن سو به تاخت مي
رفتند و زمين
هاي اربابي را با نگاه تيز بين خود مراقبت مي
نمودند. يکي از اين دشتبانان عبدالله نوروزي بود که وي را عبدالله دشتبان مي
ناميدند. از ديگر دشتبانان مي
توان از اکبرآقا کريمايي، سيد حسن پرپر و يدالله پدرام نام برد.

    

حمل خرمن

پس از مهر خوردن خرمن، کشاورز چند شبي را در کنار خرمن خود به سر مي
برد تا نوبت او براي تفکيک سهم ارباب برسد.

    پس از اين
که ارباب سهم خود را از محصول برداشت مي
کرد؛ کشاورز گندم يا جو را درون جوال
ها ريخته و کاه
ها را نيز درون تورهايي که به آن بَنْدِه مي
گفتند قرار داده و آن
ها را توسط الاغ و يا شتر به خانه مي
برد. حمل محصولات خرمن غالباً توسط شتر انجام مي
گرفت و اين بدان دليل بود که خرمن در زماني کوتاه به خانه حمل مي
گرديد. بعدها که شتر در ملارد وجود نداشت، حمل خرمن با الاغ صورت مي
گرفت.

    کشاورزان کاه را در مکاني به نام کاهدان قرار مي
دادند و از آن علاوه بر خوراک احشام، در کاه
گل کردن ديوارها و سقف خانه نيز بهره مي
گرفتند.

    وقتي خرمن گندم و جو را در جوال
ها ريخته به خانه مي
آوردند، زنان خانه يکبار ديگر اقدام به بوجاري و غربال کردن مي
نمودند تا آخرين ناخالصي
ها نيز گرفته شده و هر زمان که خواستند آماده انتقال به آسياب گردد.

    در زمين
هاي کشاورزي ملارد قديم، بيشتر گندم، جو، چغندر، يونجه و ذرت کاشته مي
شد و به دليل جنگلي بودن اطراف آن، بعضاً شب هنگام خوک

ها به مزارع آسيب مي
رساندند.

 

صيفي
کاري

در ملارد قديم، بيشتر صيفي
کاران از اهالي قم، ساوه و شهرستان
هاي ديگر بودند. آنان در فصل بهار به ملارد مي
آمدند و با اجاره بخشي از زمين
هاي ارباب (کهبد)، در آن
ها هندوانه، خربزه، بادمجان، کدو (انواع کدو)، گوجه فرنگي، لوبيا، خيار، خيارچنبر، و سبزي
هايي همچون جعفري، شويد، تره، اسفناج، نعنا، ريحان، شنبليله، مرزه، پياز، گل کلم و برگ کلم مي
کاشتند.

 

 

2. باغداري

 

در ملارد قديم، سواي انگور و گلابي و سيب که محصول عمده
ي باغ
ها به شمار مي
آمد؛ ميوه
هاي ديگري نيز کاشته مي
شد که از آن جمله
اند: هلو، شليل سفيد، زردآلو، گوجه
 سبز، شبرنگ، سيب، به، آلبالو، گيلاس، خرمالو، توت، سنجد، گردو، بادام، انجير، انار و..

 

انگور

موارد استفاده از درخت انگور و ميوه آن فراوان بود. از غوره آن؛ دانه
غوره، آب غوره و گرد غوره درست مي
کردند. از انگور؛ سرکه، دوشاب و کشمش تهيه مي
نمودند و تمام اين فراورده
ها در طي سال قابل مصرف بود. با برگ درخت انگور نيز دلمه درست مي
کردند.

 

انواع انگور

عمه سبزه (انگوري سبز ولي شيرين)؛ سولي اوزوم (انگوري سبز و گرد و پر از هسته که بيشتر براي آبغوره مورد استفاده قرار مي
گرفت)، اينَک اَمْجَکي (نوعي انگور به نام مِهره، که قدي کشيده و سفيد دارد)، احمدي (انگوري درشت و صورتي رنگ)، عسگري، مهدي
خاني، ياقوتي، شاني و بي
دانه.

 

انگورچيني

زماني که فصل انگورچيني فرا مي
رسيد، باغداران صندوق
هاي بزرگ پايه
داري را که با تخته درست شده و به آن تفت نيز گفته مي
شد؛ در نقطه
اي از باغ، کنار هم مي
چيدند. اين صندوق
ها هرکدام بيست و پنج تا سي کيلو انگور را در خود جاي مي
داد. سپس زنان روستا که انگورچيني برعهده آنان بود انگورها را در سبد و يا غربيل
 چيده، آن
ها را به کنار صندوق
ها مي
آوردند. در آن
جا انگورها را به جهت مرغوبيت و نوع استفاده
اي    که بايد بر روي آن انجام گيرد از يکديگر تفکيک مي
کردند. انگورهايي که خاص کشمش، دوشاب، سرکه انداختن و يا مصرف معمولي و يا فروش بود از يکديگر جدا مي
شدند.

 

کشمش

عمده
ترين کاري که باغداران انگور انجام مي
دادند، درست کردن کشمش بود که آن نيز شيوه
ها و نام
هاي مختلفي داشت.

 

کشمش آفتابي

براي درست کردن اين نوع کشمش، قسمتي از باغ را بلندتر از سطح زمين گرفته، آن
را مسطح و کاه
گل مي
کردند و در طي سال
هاي متمادي از اين نقطه براي درست کردن کشمش آفتابي استفاده مي
کردند. در اين قسمت از باغ، انگورهايي را که براي آفتابي شدن مرغوبيت داشتند پهن مي
کردند تا آفتاب خورده تبديل به کشمش شود. سپس آن
ها را درون گوني ريخته، در معرض فروش قرار مي
دادند و غالباً توسط دوره
گرداني که طالب کشمش بودند خريداري مي
گرديد.

 

کشمش سايه خشک يا آسمه

در خانه
هاي قديم، چنگک
هاي مخصوصي بود که خوشه
هاي انگور را به آن
ها مي
آويختند تا تبديل به کشمش شود. به اين نوع کشمش
ها، سايه
خشک يا آسمه گفته مي
شد و بيشتر به مصرف خانواده مي
رسيد. براي گذران ايام سرد زمستاني اين کشمش
ها انرژي خوبي ارائه مي
نمود.

 

کشمش تيزابي

در ملارد قديم درست کردن کشمش به روش تيزاب
دادن رايج نبود؛ ولي بعدها رواج يافت.

 

دوشاب

درست کردن دوشاب يا شيره انگور، نياز به خاکي داشت که در ملارد نبود و مردم ناگزير بودند اين خاک را از مکاني در حصارک غفاري بياورند.

 

آفات باغ
هاي انگور

ـ آفت انگور را باد زدگي مي
گفتند و آن اين بود که ميوه را سياه مي
کرد و آن را مي
ترکاند و غير قابل مصرف مي
کرد. در ملارد قديم، براي مبارزه با اين آفت، از گوگرد استفاده مي
کردند و شيوه استفاده از آن بدين طريق بود که گوگرد را در دستمالي از جنس تنظيف ريخته و با تکان دادن تنظيف، گوگرد را روي برگ
ها و ميوه
هاي درخت انگور مي
ريختند. بعدها گوگرد را در دستگاهي ريخته و با توليد باد در آن، به درخت انگور مي
پاشيدند.

    امروزه معلوم شده است که گوگرد علاوه بر خاصيت قارچ
کشي، حشراتي همچون کنه را نيز از بين مي
برد.

    گوگرد بر دو نوع است: گُل
گوگرد و گوگرد
 کوبيده شده. آنچه بيشتر مورد استفاده قرار مي
گرفت گُل گوگرد بود؛ زيرا علاوه بر خالص
 بودن به صورت پودر نيز درآمده و از تنظيف و يا دستگاهي که گوگرد مي
پاشيد راحت
تر عبور مي
کرد.

ـ هنگامي که برداشت انگور نزديک مي
شد، باغداران با مشکل شغال و خوک و خرابي
هايي که به انگور وارد مي
آورد مواجه بودند. از اين
رو در فصل برداشت انگور، باغداران شب
ها به مراقبت از باغ مي
پرداختند و يکي دونفري در باغ مي
ماندند و زماني که صداي خش
خشي مي
شنيدند با چوبدستي به وسيله
اي فلزي مي
کوبيدند و با هاي و هوي موجب راندن شغال
ها از باغ مي
شدند.

   

    علي
رغم اين
که انگور ملارد از مرغوبترين انگورهاي شهريار به شمار مي
آمد و عمده باغات قديم ملارد نيز اختصاص به اين ميوه داشت، بعدها درختان ديگري را جايگزين آن کردند.

 

گلابي

چنان
که پيشتر اشاره گرديد، در ملارد قديم، انگور، گلابي و سيب محصول عمده
ي باغات به شمار مي
آمد. گلابي
هاي ملارد عبارت بودند از: زردچه (ريز و زود رس)؛ دُم کج؛ شاه ميوه، حاج الياسي و...

 

موارد مصرف گلابي

علاوه بر مصرف گلابي به عنوان ميوه و فروش آن در بازار، زنان ملاردي نوعي از گلابي را خشک کرده و به عنوان خشکبار در فصل زمستان مورد استفاده قرار مي
دادند. همچنين شيره آن
را نيز درست مي
کردند که بسيار مطبوع و خوش طعم بود.

    باغداران بعداً درختان گلابي را به دليل آفت پشيل که به برگ درختان گلابي آسيب رسانده و برگ
هاي آن
را شيره
دار و چسبناک مي
نمود و خسارت به ميوه وارد مي
آورد، قطع و درختان ديگري را جايگزين آن کردند.

 

سيب

سيب
هاي ملارد عبارت بودند از: سيب قندک؛ سيب چرخي؛ سيب گلاب؛ سيب حاجي، سيب شفيع
آبادي، سيب قرمز و سيب پاييزي.

    سيب قندک: سيبي ريز و شيرين و سفيد؛ سيب چرخي: سيبي گرد و سفيد؛ سيب گلاب: با عطري مطبوع که بر دو نوع بود، معمولي و کُهَنزي که نوع دوم آن درشت بود؛ سيب حاجي: سيبي پيش
رس که بايد زود مصرف مي
شد و الا از داخل خورده مي
شد؛ سيب پاييزي: که زمان رسيدن آن فصل پاييز بود.

 

شيوه خنک کردن ميوه

کساني که در خانه
هايشان چاه آب داشتند، چنان
که مي
خواستند ميوه

اي را به صورت خنک مصرف کنند، چون يخچال نبود، آن
را درون دَلو يعني سطلي که با آن از چاه آب مي
کشيدند مي
ريختند و آن
را درون چاه مي
فرستادند ولي در مماس با آب چاه قرار نمي
دادند. پس از چند ساعتي که آن
را از چاه بيرون مي
آوردند ميوه
هايي خنک براي مصرف در اختيار داشتند.

 

فروش و عرضه ميوه به بازار

بر اثر نبود وسايل حمل و نقل، فروش ميوه به خارج از ملارد کاري صعب و دشوار بود. مع
الوصف عده
اي اقدام به اين کار مي
کردند و آن بدين
صورت بود که انگور و يا ميوه
هاي ديگر را داخل تَفْت
هاي بزرگ که وسيله
اي پايه
دار و درست شده از تخته بود و به نوع بزرگ آن صندوق گفته مي
شد قرار مي
دادند². دو صندوق را به الاغ مي
بستند به گونه
اي که يکي در سمت راست و ديگري در سمت چپ قرار مي
گرفت. سپس آن
ها را براي فروش به تهران و بعضاً نيز به کرج مي
بردند. براي بردن به تهران از چاروادارها کمک مي
گرفتند.

    از حدود سال
هاي1315به بعد هر باغداري که تصميم به عرضه ميوه به بازار داشت، هفت هشت الاغ را بار مي
زد و تا غروب آن
ها را به چاروادار مي
سپرد. وقتي سي چهل الاغ بارخورده آماده مي
شد، چاروادار به همراه چند نفري که همراهش بودند؛ در تاريکي شب به راه مي
افتاد و از طريق علي
شاه
عوض (شهريار) بارها را به تهران مي
رساند. در مسير علي
شاه
عوض به تهران، ناگزير بود از روستاهاي سعيدآباد و يافت
آباد بگذرد. چاروادار شب را در راه بود و صبح زود به ميدان اعدام و چهار راه سرچشمه مي
رسيد که آن زمان محل داد وستد ميوه به شمار مي
آمد (سي چهل سال بعد ميدان ميوه به خياباني که در حد فاصل چهارراه مولوي و شوش قرار داشت انتقال يافت). چون انگور ملارد از مرغوبيت بالايي برخوردار بود؛ بارفروشان در زماني کوتاه آن
را خريداري مي
کردند و چاروادار همان لحظه راه بازگشت در پيش مي
گرفت و غروب به ملارد مي
رسيد.

    به طور عمده تا حدود سال
1335، تنها ميوه
اي که به بازار ميوه تهران و کرج و آن نيز به شيوه
اي که در فوق گفته شد ارائه مي
گرديد انگور بود. ولي از اين زمان به بعد، ميوه
هاي ديگري همچون گلابي، سيب، زرد
آلو و گيلاس نيز به بازار ميوه تهران و کرج ارائه شده که با استقبال روبرو شده است.

 

کود و مواد تقويتي باغات و مزارع

ـ شوره: اهالي ملارد از قديم
الايام خاک استفاده شده در خانه
هاي قديمي و چينه
هاي ديوار را در باغات و مزارع خود مورد استفاده قرار مي
دادند و به آن شوره مي
گفتند و بر اين باور بودند که اين خاک انرژي
 فراواني دارد. امروزه نيز وقتي ديوار باغ يا خانه
اي قديمي که از خشت و گِل ساخته شده باشد خراب 
شود از خاک آن به عنوان شوره استفاده مي
شود.

    اين اعتقاد، موجب تخريب برخي از آثاري که احتمالاً از قدمتي برخوردار بوده گرديده است. چنان
که برج
هاي چهارگانه ملارد را به همين منظور خراب کرده
اند و نيز منطقه
اي به نام خشّاب يا قشّاب خرابه را که زماني مأمن و مأواي ساکنين بسيار قديمي ملارد بوده به همين منظور خاک برداري و آن را به کلي منهدم کرده
اند.

 

ـ کود حيوان و انسان: کود ديگري که در باغات و مزارع مورد استفاده قرار مي
گرفت، کود حيوان و انسان بود.

 

ـ کود کبوتر: پيوسته در دهانه برخي از قنات
هاي مخروبه، کبوتران چاهي فراواني آشيانه داشتند، روستائيان به اين قنات
ها رفته و چون فضولات کبوتر در خاک آن ريخته بود، خاک آن
را بار الاغ
ها کرده به باغات خود حمل مي
نمودند.

 

پيشگيري از آفات مزارع و باغات

در قديم همچون امروز سمي که بتوان از طريق آن با آفات کشاورزي و باغي مبارزه نمود وجود نداشت. مع
الوصف تنوع آفات نيز همچون امروز نبود. از نيم قرن پيش که استفاده از سموم در ملارد رايج گرديد و کاشت درختان غير بومي رونق گرفت؛ بر کثرت آفات نيز افزوده شد.

ـ برخي باغداران ملارد در هفتاد هشتاد سال قبل، شيره و سمغ خشک شده گياهي کويري به نام انگدان را که به سمغ آن انغوزه مي
گفتند و در اندازه
هاي نخود و گردو در عطاري
ها موجود بود؛ تهيه کرده و آن را در کيسه
اي مي
ريختند و در مدخل آب کرت
هاي باغ قرار مي
دادند تا آب بوي انغوزه گرفته، کرم
هاي داخل زمين را از ميان ببرد.

ـ براي مبارزه با شته درخت و نيز در زماني که درختان به ميوه مي
نشستند براي از ميان بردن کرم
هايي که ميوه
 را آسيب مي
رساند، از آب تنباکو استفاده مي
کردند. البته اين عموميت نداشت ولي استفاده از تنباکو به عنوان يک سم ضد کرم شناخته شده بود.

    شيوه درست کردن آب تنباکو بدين طريق بود: در سطلي تنباکو را خيس مي
کردند و سپس به وسيله جارو يا پارچه
اي به درختان، آب تنباکو مي
پاشيدند.

ـ براي مبارزه با آفت باد زدگي درختان انگور از گوگرد استفاده مي
کردند.

ـ هنگامي که تنه درختان آلوده و قارچي مي
شد، کاتِه کبود (کلرات مس) را با آب آهک مي
آميختند و سپس گوني و يا پارچه
اي را بر سر چوبي بسته، آن
را آغشته به مخلوط کاتِه کبود و آب
آهک مي
کردند و بر تنه درختان که آلودگي قارچي داشت مي
کشيدند و بدين طريق بيماري تنه درخت را مداوا مي
نمودند.

ـ يکي از خطرناکترين آفاتي که محصول کشاورزان را بر باد مي
داد ملخ بود و کشاورزان جهت مبارزه با آن در مسير حرکت آنان انبوهي هيزم و خار و خاشاک گردآورده در زمان مقتضي آن
را آتش مي
زدند و بدين طريق شمار قابل توجهي از ملخ
ها را دچار دود زدگي مي
کردند و چون ملخ
ها به روي زمين مي
ريختند، با هر آنچه در دست داشتند ملخ
ها را از ميان مي
بردند.

ـ هنگامي که براي مبارزه با آفات مزارع و درختان، سم وارد بازار شد، ابتدا مورد استقبال عامه کشاورزان قرار نگرفت، ولي وقتي دريافتند که استفاده کنندگان از سموم، محصولات بيشتري به
دست آورده
اند استفاده از آن عموميت يافت.

 

عمده ميوه
هاي ملارد امروز

چنان
که گفتيم عمده ميوه
هاي ملارد قديم عبارت بود از: انگور، گلابي و سيب که اکنون درختان ديگري جايگزين آن گرديده است. عمده ميوه
هاي ملارد امروز نيز عبارتند از: چند نوع زرد
آلو (زرد
آلوي انوري، حاج
ابوالقاسمي، محمدعلي
بيگي، کتاني، حسين
خاني و چند نوع پيش
رس و پس
رس)، چند نوع گوجه درختي (دبه
اي، شيشه
اي و...)، چند نوع شابرون و آلوي قطره طلا.  البته ميوه
هاي ديگري نيز وجود دارد که در شمار محصولات عمده باغي به شمار نمي
آيد.

 

آلونک

در بسياري از باغات ملارد قديم رسم بر اين بود که باغداران، سرپناهي موقت به نام آلونک درست مي
کردند و در آن علاوه بر استراحت، آذوقه و آب مصرفي روزانه را قرار مي
دادند. آلونک به چند روش ساخته مي
شد:

ـ آلونکي مربع يا مستطيل شکل که پايه
 و بست آن
را
 از تنه درختاني به قطر ده تا پانزده سانتيمتر مي
گرفتند و سقف و پيرامون آن
را با شاخه
ها و برگ درختان مي
پوشاندند و از يک يا دو سمت محلي براي ورود و خروج پديد مي
آوردند. گاهي نيز فقط سقف آن
را مي
پوشاندند واز چهار طرف باز بود.

ـ نوع ديگر آن، اتاقکي مخروطي و کله قندي بود که بر محور يک پايه به بلندي حدود سه متر ساخته مي
شد. سپس چهار پنج پايه به بلندي 5/
1 تا 2 متر در اطراف آن نسب مي
گرديد و پس از اتصال پايه
هاي جانبي به يکديگر، از نقطه اوجِ پايه مرکزي به پايه
هاي جانبي با چوب اتصال برقرار مي
نمودند و با شاخ و برگ درختان و پوشال روي آن را مي
پوشاندند و بدين طريق آلونکي با سقف مخروطي درست مي
کردند.

 

 

3. انواع پوشش گياهي

 

زمين
هاي حاصلخيز ملارد پيوسته مستعد رويش همه
گونه گياه (درخت و علف) بوده است. از اين
رو علاوه بر رويش گياهاني که در اراضي کشاورزي و باغي و با حمايت
هاي انساني بارور مي
شدند؛ رستني
هاي فراواني نيز از گذشته
هاي دور تا امروز در    زمين
هاي ملارد رويش داشته است که از آن
جمله
اند: درختان مثمر غير باغي، درختان غير مثمر، رستني
هاي علفي شامل انواع گل
ها، انواع گياهان خوراکي انسان و دام، گياهان طبي و...

 

درختان مثمر غيرباغي

درختان و درختچه
هاي مثمري که به طور خودرو در اراضي ملارد و جنگل
هاي آن مي
روييد عبارت بود از: زرشک، سماق، فندق، گلابي جنگلي، بادام وحشي، توت، گردو، سماق، ازگيل، عنّاب، سنجد، زالزالک.

    زالزالک: علي
رغم اين
که رنگ زالزالک متمايل به زرد است ولي نوعي که در ملارد مي
روييد رنگ قرمز داشت.

    ازگيل: در ملارد قديم علاوه بر خوردن معمولي اين ميوه، با آن ترشي نيز درست مي
کردند.

 

درختان غيرمثمر

درختان غير مثمر فراواني از قديم در ملارد وجود داشت که بيشتر، از چوب و سايه آن استفاده مي
شد. از آن جمله
: چنار، تبريزي، زبان گنجشک، نارون، بيد، بيدمجنون، کبوته، اقاقيا.

    کبوته: کبوده، درختي پر شاخ و برگ که تنه آن مستقيم رشد مي
کند ولي به دليل نرمي چوب آن کمي انحنا پيدا مي
کند. از تنه اين درخت در ساختن بام منازل استفاده نمي
شد زيرا پس از مدتي تيرهاي آن انحنا پيدا کرده، بام را با مشکل مواجه مي
ساخت.

    تبريزي: درختي کم شاخه که تنه آن مستقيم رشد مي
کند. چوب آن را در ساختن بام منازل مورد استفاده قرار مي
دادند.

    زبان گنجشک: درختي زيبا با سايه
اي مطبوع که بلنداي آن تا سي
متر نيز مي
رسد.

    نارون: درختي زيبا، پر برگ و چتري که سايه مطبوعي دارد.

 

رستني
هاي علفي

رستني
هاي علفي مشتمل بر انواع گل
ها، گياهان دارويي، گياهان خوراکي، گياهان مال
خور و انواع گياهان ديگر بوده است.

 

الف. انواع گل
ها

گل
هاي زينتي: در ملارد قديم گل
هاي زينتي متنوعي در باغچه خانه
ها کاشته مي
شد که از آن جمله
اند: گل سرخ (گل محمدي)، گل ياس، ختمي، شب
بو، لاله
عباسي، ميموني، کوکب، داودي، شمعداني، گل جعفري، تاج خروس و...

ـ در بيشتر باغ
هاي ملارد قديم گل سرخ که به آن گل محمدي مي
گفتند وجود داشت و مردم از آن گلاب مي
گرفتند. همچنين خشک کرده آن
را در کيسه
اي کوچک ريخته در جانماز مي
گذاردند تا جانماز بوي عطر گل محمدي بگيرد. علاوه بر اين، خشک کرده آن
را به صورت پودر در
آورده در ماست و دوغ مي
ريختند. برخي نيز با آن مربا درست مي
کردند.

 

گل
هاي صحرايي: گل
هايي همچون، شقايق، بنفشه و سنبل در ملارد قديم بسيار مي
روييد.گل
هاي صحرايي ديگري نيز بوده که نام آن
ها فراموش شده است.

 

ب. گياهان دارويي

انواع و اقسامي از اين گياهان را که در ملارد قديم مي
روييد در بخش پزشکي و طب قديم ياد نموده
ايم که از آن
جمله
اند: خاکشير، بارهنگ، ختمي و...

 

پ. گياهان خوراکي

منظور از گياهان خوراکي آن دسته از گياهاني است که در صحرا و باغ به طور خود رو مي
روييد و از آن در غذاهايي مانند آش، سبزي
پلو، بوراني، کوکو و انواع ديگر غذاها مورد استفاده قرار مي
گرفت. مانند: شِنگِه، قزياقي، هويجک و... تمامي گياهان خوراکي خواص دارويي نيز دارند. در بخش پزشکي و طب قديم مواردي از آن را ياد نموده
ايم.

 

ت. گياهان مال
خور

اين گياهان در تعليف دام مورد استفاده قرار مي
گرفت و انواعي از آن عبارتند از: يونجه، شبدر، گالش، اويار سلام، خارخاسک و...

 

پي نوشت:

1. شَنِه وسيله
اي مورد استفاده در خرمن
ها که بلندي چوب آن در حدود دومتر بود و در يک سوي آن، شش تا نه شاخه
ي نوک تيز از جنس چوب متصل گرديده بود. بلندي اين شاخه
ها سي تا چهل سانتيمتر و نوک آن
ها از يکديگر فاصله داشت و انتهايشان به دسته چوب متصل مي
گرديد. کشاورزان براي جابجايي خرمن و باد دادن خرمن کوفته شده از اين  وسيله استفاده مي
کردند.

 

2. تفت در دو اندازه بزرگ و کوچک بود. کوچک آن گنجايش ده تا پانزده کيلو ميوه را داشت و بزرگ آن بيست و پنج تا سي کيلو ميوه را دربر مي
گرفت. به نوع بزرگ آن صندوق نيز گفته مي
شد.

نقل شده از : http://malardiha.blogfa.com/page/14.aspx

تا حدود نيم قرن پيش در ملارد نانوايي به سبک امروز وجود نداشت و پختن نان از وظايف زنان به شمار مي
آمد و آنان در اين کار مهارت خاصي يافته بودند. زنان همسايه در پختن نان به يکديگر کمک مي
کردند و گاهي نيز، زنان نانوا را به خانه مي
آوردند. ناني که در ملارد پخته مي
شد دو گونه بود: نان ساجي و نان تنوري.

 

 

نان ساجي

 

براي پختن اين نان بدين
گونه عمل مي
نمودند: مقداري آرد را در لگن خمير مي
کردند و بي
آن
که خمير مايه
اي به آن بزنند، نيم ساعت يا بيشتر، آن را ورز مي
دادند. آن
گاه خمير را مي
پوشاندند و اجاق را که با چند آجر شکل گرفته و در گوشه
اي از حياط يا تنورستان قرار داشت؛ با هيزم و کنده روشن مي
کردند. سپس سفره نان پزي را باز مي
کردند و روي آن مقداري آرد مي
پاشيدند تا خمير به سفره نچسبد. آن
گاه خمير را چانه مي
گرفتند. يعني گلوله
هايي از خمير را در وزني ثابت روي سفره مي
چيدند. وقتي چانه
ي خمير آماده مي
شد، ساج را که فلزي مسطح و تا حدودي مُحَدَب بود روي اجاق گذارده و سپس، مقداري آرد را در گوشه
اي ديگر از سفره مي
پاشيدند و چانه خمير را روي آن گذارده و به وسيله وردنه و پس از آن به وسيله تير که چوبي بلند و نازک بود خمير را باز مي
کردند و آن را روي ساج که حسابي داغ شده بود قرار مي
دادند و بدين ترتيب نان ساجي مي
پختند.

    در ملارد قديم، هر تنوري را که آتش مي
کردند، نان دوسه هفته خود را يکجا مي
پختند.

 

 

نان تنوري

 

نان
هايي که در تنور پخته مي
شد انواع و اقسامي داشت و از جمله: نان لواش، نان شيرمال و کوکه بود.

 

ـ نان لواش

نوعي نان نازک که آن
را در تنور مي
پختند. بيست تا سي کيلو آرد را يک
جا خمير و با آن نان چند هفته
 خانواده را مي
پختند. در آن زمان، مزد نانوايان ده
يک ناني بود که مي
پختند يعني از هر ده نان يکي به نانوا تعلق مي
گرفت.

    نانوا ابتدا ديواره داخل تنور را با جارو پاک مي
کرد تا ديواره تنور، نان را به خود گرفته و نگه
 دارد. آنگاه يک نفر خميرِ چانه گرفته شده را با وردنه و سپس با وسيله
اي به نام تير که چوبي بلند و نازک بود باز مي
کرد و آن
را روي نان بند قرار مي
داد و داخل تنور مي
زد و با وسيله
اي دو سر که به آن هَستوم يا اَستوم مي
گفتند، نان را از ديواره تنور جدا مي
کرد و اگر نان داخل تنور مي
افتاد با سرِ ديگر آن که نوک تيز و کج بود نان را از داخل تنور در مي
آورد.

 

ـ نان شيرمال

ناني را که خمير آن از آرد گندم و شير و مقداري روغن نيز به آن افزوده شده بود، نان شيرمال مي
گفتند. خمير اين نوع نان را زخيم مي
گرفتند و بعضاً روي آن را با شانه و استکان نقش مي
زدند.

 

 

شيوه ساختن تنور

 

در ملارد قديم بيشتر خانه
ها تنور داشت. براي درست کردن تنور، خاک رُس و سه چهار کيلو موي بز تهيه مي
گرديد. سپس خاک رُس و مو را با آب آميخته و يکي دو روزي آن
را لگد کرده ورز مي
دادند تا به صورت خمير در
آيد. هنگامي که گِل تنور آماده مي
شد، مکان مسطح و صافي را براي تنور درست کردن در نظر مي
گرفتند و پس از ساخته شدن تنور، آن
را داخل زمين قرار مي
دادند.

    گِِل تنور 
را فتيله فتيله کرده، در يک دايره
 که نشان از قسمت تحتاني تنور داشت قرار مي
دادند و هر روز فقط دو سه رديف گِل فتيله شده کار مي
گذاردند. سپس با دست آن
را خيس کرده، با وسيله
اي همچون نعلبکي روي آن مي
کشيدند تا گِل هرچه بهتر به هم بچسبد. البته در قسمت پايين تنور مکاني نيز به کُلبَلَک اختصاص داده مي
شد؛ يعني محلي براي انتقال اکسيژن تا تنور شعله بگيرد. فردا و روزهاي بعد نيز کار را به همين روال ادامه مي
دادند و پيوسته از تنور مراقبت مي
نمودند تا کج نشود و شکم داخلي آن به هم نريزد.

    وقتي تنور به نيمه مي
رسيد، از آن زمان به بعد، علاوه بر بالا آوردن تنور، مقداري آبِ برگ و ساقه گياه پنيرک را که در هاون کوبيده شده و آب آن

 
گرفته شده بود با شير قاطي نموده به سطح داخلي تنور مي
ماليدند و با نعلبکي و يا پياله روي آن مي
کشيدند تا سطح داخلي تنور انحناي لازم را بيابد. پس از بالا آوردن کامل تنور، باز هم چند روزي آب پنيرک و شير را با نعلبکي و پياله به سطح داخلي تنور مي
کشيدند. وقتي تنور آماده مي
شد، مقداري تاپاله گاو آورده بر پشت تنور مي
ماليدند و يکي دو روز بعد مکاني از تنورستان را به اندازه چند برابر حجم تنور مي
کندند و تنور را کهنه پيچ کرده، چند نفري با طناب و ابزار ديگر بلند نموده در محل مورد نظر قرار مي
دادند و از محل کُلبَلَکِ تنور راهي را با آجر و يا لوله
هاي سفالي به بيرون از تنورستان ايجاد مي
نمودند و روي آن را مي
پوشاندند و فقط در آخرين نقطه سوراخي براي رد و بدل شدن هوا باقي مي
گذاردند.

سپس اطراف تنور را با قلوه سنگ و آجر مي
پوشاندند و روي آن شفته مي
ريختند و بدين طريق تنور آماده بهره
برداري مي
گرديد. يکي از سازندگان تنورهاي خانگي در ملارد قديم ريحان باجي نام داشت که در کرد
آباد ساکن بود.

 

 

از نانوايان قديم ملارد

 

يکي از نانوايان قديم ملارد بلقيس باجي نام داشت که براي سيفي
کاراني که در قديم از قم مي
آمدند و با اجاره زمين
هاي اربابي سيفي
کاري مي
کردند نان مي
پخت.

    از ديگر نانوايان قديم ملارد مي
توان از: زرين تاج قرباني (معروف به عرب زنگي)، کبريا لطفي
اميني (معروف به کبري
باجي)، صغري
خانم حنفي، گُل
گَز باجي، سيمين باجي و رقيه
 چراغي نام برد.

    در ملارد قديم تعدادي از مردان نيز اقدام به پختن نان نموده
اند ولي ناني که آنان مي
پختند تافتان و سنگک بود و چندان نيز دوام نياورد. نخستين کسي که اقدام به پختن نان تافتان نموده و روزانه پنج شش کيلو از اين نان را مي
پخت مشهدي قدرت بود. نان سنگک نيز از حدود سال1330 توسط شاطر حسين پخته و ارائه شده است.

نقل شده از : http://malardiha.blogfa.com/page/17.aspx

1. مکتب


 

پيش از آمدن مدارس جديد به ملارد، کودکان در مکتب
خانه درس مي
خواندند و مکتب
خانه در يکي از اتاق
هاي مکتب
خانه
دار داير مي
گرديد. پس از آمدن مدارس جديد نيز، تا سال
ها برخي از خانواده
ها از فرستادن بچه
ها و بخصوص دخترانشان به مدرسه ابا نموده، آنان را به يکي دو مکتب
خانه که در ملارد بود مي
فرستادند.

    مکتب
خانه
دار هر ماه مبلغي جزئي از والدين هر شاگرد دريافت مي
نمود و در آخر  هر مرحله
ي تعليم، مانند آموزش سوره فاتحه، سوره ياسين و يا هر جزء قرآن و يا   ختم قرآن و گاهي نيز به مناسبت پيش آمدن اعياد هدايايي از اولياء کودکان دريافت مي
کرد.

 

    شرط ورود به مکتب
خانه اين بود که کودک از عهده
ي شست و شو و طهارت خود برآيد. بنا بر اين معمولاً کودکان را از چهار پنج سالگي به مکتب مي
گذاردند. کار مکتب
خانه معمولاً صبح ساعت هشت شروع و تا غروب ادامه داشت. شاگردان هنگام رفتن به مکتب
خانه، نهار خود را که توسط مادر در دستمالي پيچيده شده بود با خود مي
بردند و ظهر را در آن
جا مي
ماندند.

    کودکان حداکثر تا ده دوازده سالگي به مکتب
خانه مي
رفتند، زيرا دختر و پسر از اين زمان به بعد بايد در مزرعه و منزل به ياري پدر و مادر مي
شتافتند.

    در مکتب
خانه
هاي قديم و بعداً تا سال
ها در مدارس جديد تنبيهات بدني رواج داشت در حالي که کودکان محتاج محبت بودند. در آن سال
هاي دور، خشونت با کودکان بيشتر از ملاطفت و مهرباني شايع بود و هميشه قيافه معلم و آموزگار با چوب و فلک همراه بود و بي خود نيست که سعدي عليه
الرحمه در کتاب گلستان، وقتي مکتب
داري را توصيف مي
کند مي
گويد:

    <معلم کُتّابي را ديدم در ديار مغرب، تُرُشروي، تلخ
گفتار، گدا طبع، مردم
آزار که عيش مسلمانان بديدن رويش تبه گشتي و خواندن قرآنش دل مردم سيه کردي...>¹ 

     

    مکتب
خانه
ها هيچ کدام از نظر جا و مکان مناسب نبودند. يک اتاق کوچک در منزل همان مکتب
دار بود و زمين آن
را با حصير فرش مي
کردند و هرگوشه آن چند کودک صدا به صدا گذاشته، درس
هاي خود را تکرار مي
کردند و صداي يکديگر را هم نمي
شنيدند. زيرا عقيده بر اين بود که بلند خواندن درس، باعث فراگيري تلفظ دقيق کلمات مي
شود و حواس کودک متوجه درس بوده و مانع از بازي و شيطنت مي
گردد. در نظام مکتب
خانه، حفظ کردن مهمترين وسيله آموزش بود. بنا بر اين شاگردان، درسي را که از معلم مي
گرفتند با صداي بلند مي
خواندند.

    برنامه مکاتب عبارت بود از آموختن الفبا و قرائت قرآن و از حفظ نمودن سوره
هاي قرآن. هر شاگردي يکي دو سال بايد مي
خواند و پس از آن بود که نوشتن را به او ياد مي
دادند.

    مکتب
خانه
داران خواندن کتاب
هايي همچون حسين کرد و امير ارسلان نامي و کتاب
هايي از اين سري را به شاگردان مکتب
خانه توصيه مي
کردند.

 

 

مکتب
خانه
داران قديمي ملارد

 

بنا بر تحقيقات انجام گرفته سه مکتب
خانه
دار صاحب عنوان از سال
هاي دور در ملارد فعال بوده
اند که عبارتند از:

 

ملا رجب
علي

وي يکي از مکتب
خانه داران قديم ملارد بود و مکتب
خانه وي تا پيش از سال1320 داير بود. در آنجا به کودکان قرآن و کتب ادعيه مي
آموختند.

 

ابن
يامين کريمايي طالقاني

ابن
يامين يکي از مکتب
خانه داران قديم ملارد بود و مکتب
خانه وي تا پيش از سال1325 داير بود.

    محل مکتب
خانه بين مسجد جامع امروزي و کوچه پمپ بنزين قرار داشت. در آن
جا فقط قرآن و کتب ادعيه درس داده مي
شد.

 

    بنا بر تحقيقات انجام گرفته، ملا رجب
علي ملاردي بود و به همين دليل شاگردان بيشتري داشت ولي ابن يامين چون ملاردي نبود شاگردان کمتري داشت و پيوسته نيز ميان اين دو مکتب
خانه رقابت وجود داشت.

 

 

حبيبه اکبري ايرواني (عزيز خانم)

در حدود سال1305 در کردامير از روستاهاي اطراف علي
شاه عوض (شهريار) ولادت يافت. پس از ازدواج از حدود سال1320 در ملارد ساکن گرديد. و از سال1330 در منزل خود که در يکي از کوچه
هاي پشت مسجد جامع واقع بود مکتب
خانه
اي داير نمود که به مدت نيم قرن يعني تا سال 1380 فعال بود و دختران و پسران خردسال که حداکثر ده سال داشتند در اين مکتب
خانه قرائت قرآن مي
آموختند.

    عزيزخانم شيوه آموزش خود را چنين بيان مي
نمود: «ابتدا به کودکان عمه
جزء مي
آموختم. وقتي عمه
جزء را ياد مي
گرفتند؛ بقيه قرآن راحت
تر بود. بچه
ها بعد از عمه
جزء، روزانه پنج شش صفحه قرآن پيش من مي
خواندند. در سال
هاي پيش از انقلاب، سالانه پنج شش و يا هفت هشت نفر قرآن را پيش من تمام مي
کردند».

    بنا بر گفته
هاي عزيزخانم، در سال
هاي پيش از انقلاب وي را از طرف برخي ادارات دولتي به روستاهاي دور دست شهريار همچون قره ترپاق مي
برده
اند تا در آن
جا براي کودکان قرآن بياموزد.

 

 

2ـ مدرسه

 

نخستين گام در ايجاد مدارس جديد و تحول در آموزش و پرورش ايران با مدرسه دارالفنون آغاز گرديد.

    مدرسه دارالفنون به فرمان ميرزا تقي
خان اميرکبير صدر اعظم ناصرالدين
شاه ساخته شد و از سال1268 قمري مورد بهره
 برداري قرار گرفت² اگرچه در دوره ناصري امکان رشد و اعتلاي مدارس

 

جديد اندک بود، ولي از دوره مظفرالدين شاه روند صعودي را پيمود و در دوره مشروطيت و بخصوص از سال1324 قمري برابر با 1284 شمسي در مسير تکاملي خود قرار گرفت. از اين زمان به بعد، تأسيس مدارس اختصاص به شهرها نداشت و آرام آرام در قصبه
ها و قريه
هاي پر جمعيت نيز مدارسي به سبک جديد افتتاح گرديد.

 

    اما ملارد قديم به دليل قِلّت جمعيت تا سال1317 شمسي فاقد مدرسه بود و اهالي امکان دسترسي به آموزش
هاي جديد را نداشتند. ولي تلاش و پيگيري بزرگان ملارد که پيوسته آرزوي سواد و دانش را براي فرزندان خود داشتند، آنان
را بر آن داشت تا پيگيرانه براي تأسيس مدرسه در ملارد اقدام نمايند. نتيجه آن شد که از سال1317 با تأسيس مدرسه
اي موقت و از سال1318 با افتتاح مدرسه
اي دائم بتوانند به آموزش
هاي جديد دسترسي پيدا کنند.

 

الف ـ دبستان

 

چگونگي تأسيس نخستين دبستان ابتدايي در ملارد

ملارد از روستاهاي ناحيه شهريار که پيوسته دو روستاي کوچک کرد
آباد و قشلاق به عنوان حومه آن به شمار مي
آمده
اند، ازسال1374 در جايگاه شهر قرار گرفته و فاصله امروزين آن با شهريار 5 کيلومتر است. ملارد توسط چهار جاده با شهرها و روستاهاي اطراف ارتباط برقرار مي
سازد که از آن ميان، جاده شمالي به کرج و جاده شرقي به شهريار و از آن
جا به تهران منتهي مي
شود.

    حدود 90 سال پيش يعني به سال1295 شمسي جمعيت ملارد و دو روستاي همراه آن يعني کرد
آباد و قشلاق کمتر از دويست نفر بوده و بيست سال بعد يعني در اواخر سال1315 اين جمعيت به حدود سيصد نفر رسيده است. البته در يکي از نامه
هايي که اهالي ملارد به سال1315 به اداره بازرسي معارف نوشته
اند تعداد سکنه آن
را پانصد نفر ذکر نموده
اند و تصور مي
رود اين بيان مبالغه
آميز، به جهت مجاب نمودن وزارت معارف براي تخصيص بودجه
اي براي يک دبستان در ملارد بوده باشد.

گفتني آن
که، ملارد از سال
هاي دور تا سال1317 در ملکيت اداره خالصه که اراضي دولتي را ثبت و ضبط مي
نمود قرار داشت و کمترين آباداني در آن ديده نمي
شد. در اين سال
ها اولياي امور کوچکترين اهتمامي در سواد آموزي اهالي ملارد و فرزندان آنان از خود نشان نمي
دادند و اين خود موجب مي
گرديد تا اهالي براي سواد آموزي فرزندان خود تلاش مضاعفي انجام دهند. از جمله، در اواخر سال1309 شمسي روستائيان ملارد طي نامه
اي که بيست و هفت نفر آن
را مهر و امضا کرده
 بودند از وزير معارف تقاضاي تأسيس يک باب مدرسه دولتي نمودند. متن اين نامه که به تاريخ 5/
12/
1309 در اداره کل معارف و تحت شماره13371 ثبت گرديده چنين است:

 

«رعاياي قريه ملارد شهريار و توابع.

مقام منيع وزارت جليله معارف دامت شوکته
العالي.

    محترماً معروض مي
داريم قريه مزبوره با چند قريه ديگر که همجوار مي
باشد بواسطه نداشتن مدرسه دولتي از حقوق معارف محروم و اطفال اين چند قريه مهمل مانده است. دو سه مدرسه ديگر که در صفحهٴ شهريار است قرب دو فرسخ راه به محل معروض است. از جهت بعد مسافت، از مدارس مزبوره هم [که] غير ممکن است استفاده ننموده
اند. تمناي عاجزانه اين چاکران اين است که امر فوري فرمايند که يک مدرسه در محل ملارد تأسيس شود که هم خود ملارد و چند ديه ديگر هم که نزديک است به سهولت استفاده خواهند نمود. اميد است از بذل مرحمت و معارف پروري، اين چاکران را نوعي امتياز خواسته شود. در خاتمه احترامات فائقه را تقديم مي
داريم»³.

 

    اين نامه توسط 27 نفر مهر، انگشت و امضا خورده است که از اين ميان 21 نفر مهر و انگشت زده و شش نفر امضا کرده
اند. امضا کنندگان عبارتند از: مصطفي صادقي کدخداي ملارد، محمد علي ناصري، علي
نقي ناصري، حسن ناصري، حسن عابدي، اسماعيل موسوي. صاحبان مهر نيز شناخته نشد.

    رژيم رضاخاني عليرغم هياهو و تبليغاتي که در گسترش فرهنگ و معارف راه انداخته بود، به اين خواسته عاجزانه روستائيان ملارد توجهي نکرد و وزارت معارف پاسخي به آن نداد. اهالي ملارد پس از چند سال انتظار، چون با اهمال و بي
توجهي زعماي قوم مواجه گرديدند، از سرِ ناگزيري نامه ديگري از طريق اداره خالصه به وزارت معارف نوشته و تقاضاي خود را تکرار نمودند که اين نيز بي نتيجه ماند از اين
رو در اوخر سال1315 يعني شش سال پس از نخستين نامه
اي که به وزارت معارف نوشته بودند، سومين نامه خود را که کمي تند و تيز به نظر مي
رسد به اداره بازرسي معارف ارسال داشتند.

 

    متن اين نامه که تاريخ 27/
12/
1315 را دارد چنين است:

«اداره بازرسي وزارت معارف

نظر به اين
که در اين قرن بيستم ... از طرف آن اداره محترم دبستان روزانه و اکابر شبانه تأسيس گشته و مي
شود؛ و مخصوصاً به طوري که اطلاع داريم آقاي غلامحسين رياحي که بعنوان تعليمي اکابر و دبستان در قريه فردوس که واقع در بلوک شهريار است مقر شريف نهاده بودند؛

    اين يک مشت اهالي قريه ملارد خالصه که بالغ بر پانصد نفر ساکنين اين قريه محسوب مي
شويم؛ بواسطه نداشتن دبستان ابتدايي در اين قريه مزبور همه اين اطفال ما دربدر مي
باشند. با اين
که چندي قبل شرحي تقاضا به وسيله دايره خالصجات شهريار نموديم که [شايد] عطف توجهي نسبت به اولياء امور آن اداره شود [که نشد و لازم است] که در سال1316 اولياء امر در اين قسمت نظري بنمايند که لااقل اين يک مشت اهالي را از اين حيث راحت سازند و تصور نمي
رود که آن تقاضاي اين جانبان [که] به آن اداره نموديم ارسال نفرموده باشند و گذشته از اين
که اين اطفال ماها در زحمت هستند؛ قراء همجوار نزديک به اين قريه هم که عبارت از پنج شش پارچه ديگر بوده باشد آن
ها هم به همين زحمت مي
باشند.

مستدعي چنانيم که به عرايض اين
جانبان رسيدگي فرمايند و بيش از اين اولياء امر راضي به اين نبوده که اين اطفال ما در آتيه دچار بدبختي و مشقت بوده باشند؛ زيرا ما هم نسبت به سهم خود حق داريم، که اين تقاضا را نموده[ايم] و اميد است که اساساً با نظر لطف و مرحمت، عطف توجهي در اين تقاضاي اين بيچارگان در سال1316 در پيشگاه اولياء امور آن اداره مبذول گردد»⁴.

 

اين نامه توسط بيست و يک نفر مهر، انگشت و امضا خورده که از اين ميان، يازده نفر آن
را مهر و انگشت زده و ده نفر هم آن
را امضا کرده
اند. امضا کنندگان عبارتند از: علي
نقي ناصري، محمد؟، يدالله کاظمي، حسن ناصري، محمد علي ناصري، اسدالله کاظمي، علي
اوسط بيات، علي اصغر شفيعي، غلامحسين کاظمي، برات آقا ناصري.

بدين ترتيب و با پافشاري
 اهالي فرهنگ دوست ملارد، اداره بازرسي وزارت معارف ناگزير از رسيدگي به اين نامه گرديد و  خطاب به اداره تعليمات مرکز و امتحانات وزارت معارف نامه
اي را به تاريخ10/
1/
1316 که شماره ثبتي آن105 است ارسال نمود. متن اين نامه چنين است:

«اداره تعليمات مرکز و امتحانات

    اهالي ملارد شهريار شرحي به اين اداره نوشته
اند که محل مزبور و توابع نزديک آن قريب به پانصد خانوار سکنه دارد و فاقد دبستان است و تقاضا نموده
اند در محل مذکور نيز دبستان تأسيس شود. موضوع به بازرس مربوط مراجعه، و

پس از رسيدگي، صدقِ اظهارات آنان را تأييد نموده؛ بنا بر اين مقتضي  است در بودجه1317ـ1316 دبستان
هاي حومه اعتبار کافي براي آن منظور و در اين سال تحصيلي اقدام شود.

[امضا] انصاري»⁵. 

 

اداره تعليمات مرکز و امتحانات وزارت معارف طي نامه شماره204 مورخ11/
1/
1316 به اداره بازرسي معارف چنين گزارش نمود:

 

«اداره بازرسي؛ در پاسخ نامه شماره 105

مورخ10/
1/
1316 راجع به تأسيس دبستاني در ملارد شهريار اِشعار مي
دارد اگر اعتباري که براي اين
گونه مخارج در بودجه تحصيلي سال آينده [يعني سال1317] دبستان
هاي حومه منظور شده تصويب شود، با رعايت الاهم فالاهم اقدام مقتضي خواهد شد. [امضا] رئيس اداره تعليمات مرکز و امتحانات»⁶.

 

اولين دبستان ملارد موسوم به «دبستان شماره 56 ملارد»

چون از سال1317 براي مخارج دبستان ابتدايي ملارد بودجه
اي تخصيص يافته بود؛ کلاس اول نظام جديد براي نخستين
بار در مهرماه سال1317 در خانه حاج غلامرضا افشار داير گرديد. شماري از کودکان و از جمله تعدادي که چند سالي را به مکتب
خانه رفته بودند به اين مدرسه موقت راه يافتند. مدير مدرسه
ي موقت آقاي محمد اميني طالقاني بود. وي در طي سال با کسب اطلاع از ميزان آموخته
هاي دانش
آموزاني که قبلاً به مکتب
خانه رفته بودند چنان
که صلاح مي
دانست آنان را در کلاس دوم قرار مي
داد و علي
رغم در اختيار بودن يک اتاق آموزشي، کتاب
هاي کلاس اول و دوم را به آنان تدريس مي
نمود. يادآور مي
شود، مدرسه
ي موقت يک
چند نيز در منزل حسن ناصري داير گرديد.

    در فاصله
اي که مدرسه
ي موقت به فعاليت خود ادامه مي
داد، ساختمان نخستين مدرسه ابتدايي ملارد با چهار کلاس در خياباني که امروزه به کوچه پمپ بنزين اشتهار دارد، توسط سه تن از اهالي ملارد تکميل گرديد و آموزش و پرورش بر آن نام  <دبستان شماره56 ملارد>⁷ گذارد.

 

    بعدها و در سال
هاي منتهي به انقلاب اسلامي نام <دبستان شماره 56 ملارد> را تغيير داده و نام آن
را <دبستان وصال شيرازي> گذاردند که بيشتر به <دبستان وصال> معروف بود. مکان اين مدرسه در سال
هاي اخير تبديل به دبيرستان دخترانه گرديده و بر آن نام <طلوع فجر> گذارده
اند.

 

    زميني را که مدرسه در آن ساخته شد ابتدا متعلق به سيد ابراهيم قاسمي (پدر سيد محمد قاسمي) بود که به صورت مبايعه در اختيار حاج ابوالقاسم سليمي⁸، حاج غلامرضا افشار⁹ و صفرعلي ناصري¹⁰ قرار گرفته بود. آنان پس از بريدن درختان آن، متناسب با معيارهاي آموزشي وقت، مدرسه
 چهار کلاسه
اي در آن ساختند که مشتمل بر شش اتاق بود، چهار اتاق آن به کلاس تخصيص داشت و دو اتاق ديگر، يکي دفتر مدرسه و ديگري اتاق مستخدم بود.

   

سازندگان اين مدرسه که بناي آن را با نظر وزارت آموزش و پرورش ساخته بودند؛ هدف از ساختن اين مدرسه را اجاره
 به آموزش و پرورش و کسب درآمد اعلام نموده بودند.

    با ساخته شدن اين مدرسه، نخستين دبستان ملارد با عنوان <دبستان شماره56 ملارد> از سال1318 آغاز به فعاليت نمود.

 

    در اين مدرسه نيمکت
ها در دو رديف قرار مي
گرفت. دختران بر نيمکت
هاي يک
سو و پسران بر نيمکت
هاي سوي ديگر و بعضاً نيز به صورت مختلط مي
نشستند.

   تا پيش از راه
 اندازي کلاس پنجم و ششم، دانش
آموزاني که مي
خواستند به کلاس
هاي بالاتر بروند بايد به علي
شاه
عوض (شهريار) مي
رفتند.

    آقاي جلال ناصري از آموزگاران و مديران با سابقه ملارد، درباره چگونگي ادامه تحصيل کلاس پنجم و ششم خود مي
گويد: «در آن زمان دبستان ملارد بيش از چهار کلاس نداشت، کساني که مايل به آموختن کلاس
هاي بالاتر بودند مي
بايست به شهريار که آن زمان (علي
شاه
عوض) نام داشت مي
رفتند. وقتي من کلاس چهارم را گذراندم،  عمويم حسن ناصري مرا به علي
شاه
عوض برده نامم را در <دبستان جامي شماره19> ثبت نام نمود و من کلاس پنجم و ششم را در آنجا گذراندم. چون وسيله اياب و ذهاب نبود با دوچرخه به شهريار مي
رفتم و در فصل بهار که سيلاب راه مي
افتاد و چند رودخانه
ي مسير راه پر آب مي
شد، بخشي از راه را با دوچرخه مي
رفتم و سپس دوچرخه را در منزل يکي از آشنايان گذارده، سوار بر الاغ مي
شدم و با آن به علي
شاه
عوض مي
رفتم و پس از پايان کلاس نيز، مقداري از راه را با الاغ مي
آمدم و پس از تحويل دادن آن، با دوچرخه
 به ملارد باز مي
گشتم».

 

سبب تسميه «دبستان شماره 56 ملارد»

در آن زمان تمام مدارس ساخته شده در حومه تهران را با شماره مشخص مي
نمودند و چون شهريار بنا بر تقسيمات کشوري مصوب سال 1316 يکي از بخش
هاي شهرستان تهران بود، بنا بر اين، عدد 56 نشان از پنجاه و ششمين مدرسه
 روستايي در شهرستان تهران داشت.

 

 

عدم پرداخت مال
الاجاره توسط آموزش و پرورش

کهبد به عنوان ارباب ملارد از چند سال بعد از ساخته شدن مدرسه، اقدام به تعميرات سنواتي در اين مدرسه نمود و در سال1329 دو اتاق بر مجموعه اتاق
هاي آن افزود¹¹ و در واقع از اين زمان به بعد

 

ملارد به کلاس پنجم و ششم دبستان نيز مجهز گرديد.

    در واقع هدف کهبد از ايجاد تعميرات و ساختن دو اتاق ديگر در اين مدرسه، رساندن اين پيام به سازندگان مدرسه بود که زمين اين مدرسه يعني عرصه آن متعلق به ارباب است و هر گاه اراده کند در زمين
هاي متعلق به خود ساخت و ساز خواهد نمود.

    هدف ديگر وي نيز اين بود که خود را به عنوان سازنده دو کلاس پنجم و ششم معرفي نمايد.

    کهبد براي نشان دادن قدرت بيشتر خود، از حدود سال1332 به آموزش و پرورش توصيه نمود که چون تمام زمين
هاي ملارد متعلق به من است، آموزش و پرورش نبايد مال
الاجاره پرداخت نمايد. در اين ميان، سازندگان مدرسه مي
گفتند ما مدرسه را به اميد ايجاد درآمد ساخته
ايم. ولي کهبد گوشش به اين حرف
ها بدهکار نبود و با استفاده از قدرت و نفوذي که داشت هر آنچه مي
خواست انجام مي
داد.

    مالکين مدرسه يعني حاج ابوالقاسم سليمي، حاج غلامرضا افشار و صفرعلي ناصري که موفق به دريافت مال
الاجاره خود نگرديده بودند، اقدام به نامه
نگاري
هاي متعدد نمودند تا شايد به حق و حقوق خود دست يابند ولي نتيجه
اي از نامه
نگاري
هاي خود نگرفتند. با درگذشت حاج غلامرضا افشار، پسرش محمود افشار و دو مالک ديگر اقدامي گسترده براي در اختيار گرفتن مدرسه و يا گرفتن مال
الاجاره از آموزش و پرورش نمودند و حتي در بخشي از يکي از اين نامه
ها به صورت عاجزانه چنين نوشته
اند: «... [اميدواريم ما] چند نفر زارع را که با زحمات و رنج فراوان براي کمک خرج خود اين مدرسه را بنا و به اميد اين
که ممکن است تا اندازه
اي در زندگيمان تأثير داشته باشد، به طور اجاره به فرهنگ واگذار نموده
ايم؛ بيش از اين سرگردان و بلاتکليف نگذارند»¹².

 

    چون مالکان مدرسه، پاسخي به نامه
هاي خود دريافت ننمودند و چند 
سالي نيز از نامه
نگاري
هايشان مي
گذشت، ناگزير گرديدند يکبار به صورت قهر و غلبه وارد مدرسه شوند.

    در يکي از نامه
هاي اداري آموزش و پرورش به شماره 10472 مورخ13/
12/
1334 ضمن اشاره به پاره
اي اختلافات ميان مالکين و آموزش و پرورش چنين آمده است: «حاج ابوالقاسم سليمي و محمود افشار به معيت عده
اي، با قهر و غلبه و موقعي که محصلين مشغول تحصيل بودند وارد دبستان شدند و در اندک مدتي در حدود120 اصله درخت را قطع و خيال خراب کردن دبستان را داشتند»¹³.

    

يکي از نامه
هايي که مدير وقت مدرسه آقاي جلال ناصري به شماره146 و مورخ18/
8/
1336 به وزارت آموزش و پرورش نوشته، نشان مي
دهد که اين اختلاف تا سال1336 هنوز حل نشده است.

    به هر ترتيب، تلاش سازندگان مدرسه در گرفتن مال
الاجاره به نتيجه نرسيد و از سرِ ناگزيري، مدرسه را به آموزش و پرورش واگذار و سرمايه
اي را که براي ساختن مدرسه به کار برده بودند از دست دادند.

 

مشخصات دبستان شماره 56 در سال1337

آقاي جلال ناصري طي نامه
 مورخ 9/
4/
1337 که به اداره فرهنگ شهرستان کرج نوشته از مشخصات <دبستان شماره 56 ملارد> چنين گزارش داده است:

«تعداد جمعيت دهکده ملارد: تقريباً دويست خانوار و جمعيت يک
هزار و پانصد نفر.

تاريخ تأسيس مدرسه:1318.

اين ساختمان توسط اهالي ساخته شده و چند اتاق آن
را کهبد ساخته است.

مساحت زمين آموزشگاه هزار و پانصد متر.

زيربنا: ششصد متر، اتاق
ها هشت، يک حلقه مستراح.

نوع مصالح: خشت، گِل، چوب، و آجر به ميزان کم. حوض دارد که شکسته و خرد شده...

آب آشاميدني از خارج دبستان تهيه مي
شود.

دانش آموزان: 130 پسر و 56 دختر.

تعداد معلمان و کارمندان: چهارنفر.

تعداد کلاس: شش. تعداد خدمتکار: يک نفر»¹⁴

 

    کمک
هايي که کهبد به مدرسه مي
نمود عبارت بود از دادن لباس
 به شاگردان، انجام تعميرات در داخل مدرسه و آن
هم بدون اجازه مالکان مدرسه، افزودن دو اتاق به مجموعه ساخته
هاي مالکان مدرسه.

    وي با اعمال نفوذ در ادارات دولتي موفق گرديد حق و حقوق مالکان مدرسه را از آنان سلب و آنان را ناگزير از واگذاري مدرسه به آموزش و پرورش نمايد.

    از ديگر اقدامات کهبد که بيشتر از نقطه نظر تطميع قابل بررسي مي
باشد، فرستادن پنجاه شصت من گندم و يا مقداري ميوه به خانه آموزگاران و مديران مدرسه بود تا بدين طريق بتواند آنان را با خود همراه نموده و از آنان پلکاني براي جاه
طلبي
هاي خود بسازد. 

 

مديران و آموزگاران «دبستان شماره 56 ملارد»

اولين مدير <دبستان شماره 56 ملارد> آقاي اميني طالقاني بود. مديران بعدي عبارت بودند از آقايان: سهرابي، محمود کيايي، ابراهيم کاسبيان، سيد باقر فرشاد، حسن حاج حسيني، جلال ناصري، کريم زرشانفر، حاجي
زاده، دنيا مالي و...

    آموزگاران: يادآور مي
شود تمامي مديران مناطق روستايي به دليل کمبود معلم ناگزير بوده
اند علاوه بر مديريت مدرسه، آموزگاري يکي از کلاس
هاي مدرسه را نيز بپذيرند. از جمله آموزگاران ملارد مي
توان از آقايان حيدرعلي شيخوند، طاهريان، صميمي، اقبالي و سلطان محمدي نام برد.

 

اولين دبستان دخترانه ملارد

در سال1341 آقاي جلال ناصري مدير <دبستان شماره 56 ملارد> اقدام به تفکيک مدرسه دخترانه از پسرانه نمود که با آن موافقت شد و در نتيجه اولين دبستان دخترانه ملارد در سال1341 در منزل آقاي غلامحسين دهقانپور که در انتهاي کوچه مسجد واقع است افتتاح گرديد.

    در آن زمان، گرفتن ميز و نيمکت از آموزش و پرورش کاري سخت بود و به سهولت انجام نمي
گرفت از اين
رو آقاي جلال ناصري با کمک گرفتن از اهالي، مشکل ميز و نيمکت دبستان دخترانه را مرتفع نمود. مدير اولين دبستان دخترانه ملارد خانم ايزدجو نام داشت و قدر مسلم اين
که اين مدرسه تا سال1342 در منزل آقاي دهقانپور داير
 بوده است. از آموزگاران اين مدرسه مي
توان از خانم محجوب و مريم ظهوريان نام برد.

 

دبستان سپاه دانش دختران ملارد

اين دبستان در سال1348 فعال بوده است. طي نامه
اي که در اين سال آموزگاران اين مدرسه (حبيبه فرزين اسکويي و محبوبه آقابالازاده و فاطمه حاجي
علي
عسگري) به آموزش و پرورش نوشته
اند، درخواست يک تلويزيون براي دبستان سپاه دانش دختران داشته
اند¹⁵.

 

مدارس ديگر

قبل از انقلاب چند مدرسه ديگر نيز در ملارد ساخته شده بود. از جمله در انتهاي کوچه پمپ بنزين مدرسه
اي ساخته شد.

ـ بنا بر تحقيقات انجام گرفته تا پيش از انقلاب اسلامي در کرد
آباد مدرسه
اي ساخته نشده است.

ـ نخستين مدرسه
اي که در قشلاق تأسيس گرديد، دبستان سپاه دانش بود و مدير و آموزگار آن از سال1342 تا سال1352 آقاي محمود شفيعي بود.

ـ دبستان دخترانه عفت از مدارسي است که قبل از انقلاب تأسيس گرديده و محل آن در باغ گيلاس روبروي باغ عمارت بوده است.

 

 

ب ـ دبيرستان

 

در نظام آموزشي ايران تا پيش از سال1350 مدارس به ابتدايي و متوسطه تفکيک مي
شد و هر يک مشتمل بر شش کلاس بود. آموزش دبيرستاني را دوره متوسطه مي
گفتند که سه سال اول آن
را دوره اول متوسطه؛ و سه سال دوم را دوره دوم متوسطه مي
ناميدند. مدرسه راهنمايي از حدود سال1350 شکل گرفت.

 

سال اول دبيرستان

در سال1337 آقاي جلال ناصري مدير دبستان شماره 56 ملارد، طي چندين نامه به آموزش و پرورش، تقاضاي برپايي کلاس اول دبيرستان را نمود و متعاقب آن، در سال1338 بهاءالدين کهبد نيز همين تقاضا را مطرح و يادآور گرديد که ملارد 35 دانش
آموز براي رفتن به کلاس اول دبيرستان را دارد. در نتيجه از 15 آبان1338 سال اول متوسطه رسماً افتتاح گرديد¹⁶.

 

سال دوم دبيرستان

در سال1339 کلاس دوم دبيرستان برپا گرديد و سال بعد از آن به دليل کمي دانش
آموزان دبيرستاني، آموزش و پرورش تصميم بر انحلال سال اول و دوم دبيرستان (متوسطه) گرفت. اهالي طي نامه
اي به آموزش و پرورش تقاضا نمودند چون دو سال از برپايي دبيرستان مي
گذرد و در سال آينده نيز 20 داوطلب دارد، لذا اگر سال دوم دبيرستان را تعطيل مي
کنيد لااقل کلاس اول دبيرستان را تعطيل نکنيد¹⁷

 

سال سوم دبيرستان

در سال1345 کفيل دبيرستان ملارد آقاي احمد ناصري در طي نامه
اي به آموزش و پرورش درخواست نمود تا در سال تحصيلي46ـ1345 کلاس سوم دبيرستان برپا گردد¹⁸.

 

مدير دبيرستان پسرانه ابتدا آقاي جلال ناصري بود و پس از وي آقاي احمد ناصري به مديريت آن منسوب گرديد.

 

تأسيس نخستين دبيرستان

تا سال1350 کلاس
هاي اول تا سوم دبيرستان در مکان دبستان شماره 56 ملارد داير مي
گرديد. در سال تحصيلي50 ـ1349 اهالي ملارد طي نامه
اي به آموزش و پرورش تقاضاي تأسيس دبيرستان پسرانه نموده
 و يادآور گرديده
اند که افراد واجد رفتن به کلاس چهارم دبيرستان31 نفر است¹⁹. از اين
رو کهبد در سال1350 دبيرستاني ساخت که به آن دبيرستان کهبد گفته مي
شد²⁰. با ساخته شدن آن،

 

 تمام دانش
آموزان دبيرستاني (دختر و پسر) به صورت مختلط در آن به تحصيل پرداختند. پس از پيروزي انقلاب اسلامي، اداره آموزش و پرورش ملارد به اين مکان انتقال يافت.

 

کلاس اکابر

در حدود سال1340 نخستين کلاس اکابر در محل دبستان شماره56 ملارد آغاز به فعاليت نمود و تعداد شاگردان آن اگرچه ابتدا زياد بود، ولي بعداً از تعداد آن کاسته شد. مديريت کلاس اکابر در نخستين سال
هاي فعاليت بر عهده آقاي جلال ناصري بود و آقاي حيدرعلي شيخوند نيز به مدت دو سال آموزگاري آن
را برعهده داشت.

 

 

دبستان سپاه دانش قشلاقِ ملارد

تا پيش از سال1342 در قشلاق فعاليت آموزشي انجام نگرفته بود ولي در سال1342 براي اولين
بار يکي از اهالي ملارد به نام آقاي محمود شفيعي به عنوان سپاه دانش به قشلاق اعزام گرديد که تا سال1352 تنها آموزگار قشلاق به شمار مي
آمد.

    در سال1342 که نخستين فعاليت آموزشي در قشلاق آغاز گرديد، به دليل نبودن فضاي آموزشي، از فضاي مسجد قشلاق براي ايجاد کلاس درس بهره
برداري مي
گرديد و از سال بعد، يکي از اتاق
هاي خشت و گلي کوره آجرپزي قشلاق به کلاس اختصاص داده شد.

    در حدود سال1345 يکي از اهالي قشلاق موسوم به حاج حسن قورت بيگلو قشلاقي قطعه زمين کوچکي در حدود صد متر از حياط خود را تفکيک و آن
را براي ساخته شدن مدرسه تخصيص داد که با کمک اهالي دو اتاق، يکي جهت داير نمودن کلاس و ديگري به عنوان دفتر مدرسه در آن احداث، و حياط کوچکي نيز براي آن در نظر گرفته شد. پس از اتمام بناي اين دبستان، نام آن
را دبستان سپاه دانش قشلاق گذاردند.

    از آنجا که بسياري از کودکان به دليل نبودن مدرسه از تعليم و تعلم باز مانده بودند، به سپاه دانش اين اجازه داده شده بود که کودکان 7 تا 15 ساله را در کلاس اول ثبت نام نمايند. در نخستين سال فعاليت سپاه دانش در قشلاق، دانش
آموزان دختر و پسري که ثبت نام نموده بودند بالغ بر پانزده نفر مي
گرديدند.

    شيوه آموزش بدين طريق بود که يک معلم مي
بايست دانش
آموزان کلاس
هاي اول تا چهارم را در يک کلاس آموزش بدهد. دانش
آموزاني که مايل به ادامه تحصيل بودند کلاس پنجم و ششم خود را در دبستان شماره56 ملارد مي
گذراندند.

    ياد
آور مي
شود در مکاني که کردآباد نام داشته و اکنون نيز اهالي بومي ملارد آن
را کردآباد مي
نامند، در سال
هاي پيش از انقلاب دبستان و مراکز آموزشي تأسيس نگرديده است.

 

 

از آموزگاران قديمي ملارد

 

با احترام به يکايک آموزگاران ملارد از نخستين سال تأسيس دبستان در ملارد تا امروز و با ارج نهادن به اين وظيفه ملي و ميهني و نيز به جهت سپاسگزاري از تلاش بي شائبه تمامي آموزگاران؛ نام و ياد سه تن از آموزگاران قديمي ملارد را در سطور ذيل مي
آوريم و اين کلام معصوم را آويزه گوش مي
نماييم که مَن عَلَّمَني حَرفا فَقد صَيَّرَني عَبدا (کسي که به من سخني آموخت مرا بنده خويش نمود).

 

جلال ناصري

فرزند علي
نقي، در سال 1303 در ملارد ولادت يافت. ابتدا در مکتب
خانه ابن
يامين و ملا رجب
علي درس خواند و سپس در سال1317 در مدرسه موقتي که در منزل حاج
غلامرضا افشار و حسن ناصري ايجاد گرديده بود کلاس اول و دوم را گذراند و کلاس سوم و چهارم را در <دبستان شماره 56 ملارد> و کلاس پنجم و ششم را در <دبستان جامي شماره 19> علي
شاه
عوض (شهريار) به پايان برد و در خرداد 1321 موفق به دريافت پايان
نامه کلاس ششم نظام قديم گرديد.

    وي از مهرماه سال1321 با آموزگاري در آدران شهريار به استخدام وزارت آموزش و پرورش در آمد. سال بعد به ملارد منتقل گرديد و از سال1323 تا1329 آموزگار ملارد بود. سپس وي را به روستاي فرخ
آباد اعزام نمودند و مديريت مدرسه فرخ
آباد  به او محول گرديد و چند سالي مدير اين مدرسه بود. سپس به روستاي ديگري به نام شهنام که امروزه به آن خوشنام گفته مي
شود اعزام گرديد. از مهر ماه1334 براي آموزگاري به ملارد آمد و از سال1335تا1342 مدير <دبستان شماره 56 ملارد> بود و به دليل کمبود معلم، آموزگاري برخي از کلاس
ها را نيز برعهده داشت. سپس به کرج اعزام گرديد و از سال1342 تا زمان بازنشستگي يعني تا سال1352 در کرج به آموزگاري پرداخت.

    از اقدامات آقاي جلال ناصري در مدتي که مديريت مدرسه ملارد را برعهده داشت، تقاضاي افتتاح کلاس اول و دوم دبيرستان بود که اولي در سال1338 و دومي در سال1339 تأسيس گرديد. همچنين در حدود سال1341 تقاضاي تفکيک دبستان دخترانه از پسرانه را نمود که در همين سال تفکيک صورت گرفت.

    وي صاحب تأليفاتي در نظم و نثر است که تاکنون منتشر نگرديده و در شعر نيز <ناصري> و <جلال> تخلص مي
نمايد. 

    آقاي جلال ناصري ابيات زير را در ديماه1330 و در بيـان روحيات  دوستان  ملاردي خود سروده است:

 

گفت ابوالحسن²¹ مغازه و دکانم آرزوست          کسبي رواج و جنس فراوانم آرزوست

 

آماده  مشتري  ز  براي  خريد  جنس            جوش و خروش بر درِ دکانم آرزوست

پرسيدم از علي²² که تو را چيست آرزو          گفتا  که  باغ  و  آب فراوانم آرزوست

 

در  تـوي  بـاغ  بســازم  عمـارتـــي           از  هر طرف  کشيده خيابانم آرزوست

قاسم²³  نمود  چهره  و  گفتا که دوستان           من دوستدار  ورزشم  و آنم آرزوست

 

گفتم غلامحسين²⁴ چه خواهي تو از خدا          گفتا که خواندن از دل سوزانم آرزوست

 

آواز  خوانـم  از  ته  دل  بهر  دوستان           چون سوز  دل براي جوانانم آرزوست

محمود²⁵  کرد  آرزوي خود بيان و گفت           هر روز و شام صيد کلاغانم آرزوست

 

دوشم تفنگ  و در کمرم تير و دشنه
اي            انـدر  پي  شکـار،  بيابانـم  آرزوست

 

٭ ٭ ٭

ابيات زير نيز از اوست:

نيک  انديش  و  نکو  گفتار باش                       در  عمـل پيوستـه  نيکوکار باش

خواهي  ار  باشي  به عالم رستگار                       در  ميـان  خلــق  بي
آزار بـاش

گر  ز  حق  فرجام  نيکو  طالبـي                       مستمنـدان را  رفيق  و  يار باش

يکسر از گردنکشان  دوري گزين                       از  ستمکـاران  دون  بيـزار باش

بـهر  لـذت بردن  از  دوران  عمر                      از  فنون و  علم  برخوردار  باش

بايـدت  رفتــن  سـوي  دار  بقـا

پس  در  اين  دار  فنا هشيار باش

 

٭ ٭ ٭

 

گرفتم  با  هر آنکس اُنس و اُلفت                   نبـود  او  آشنـا،  بيگـانـه
اي بود

جهان  با  زرق  و  برق و دلفريبي                  به  نـزد  عارفـان  ويرانـه
اي بود

فلک  ويرانـه  مي
سازد  به  دوران                  به هرجا ، خانه  و  کاشانه
اي بود

هر آن
کو دل به دنيا داد و دل بست                  نبود  عاقل  که  او  ديوانـه
اي بود

شکست  اين  روزگار سست بنياد                   به  هرجـا  بازوي  مردانـه
اي بود

خموش از جور گردون شد به عالم                   هرآن  کس نعره
ي  مستانه
اي بود

نمي
خـوردم  غــم  دنيــاي  فانـي                   مرا  گـر  دلبـر  جـانـانـه
اي بود

کجـا  سـر  در  بيـابـان  مي
نهادم                   مرا  گـر  آشيـان  و لانـه
اي  بود

به راه  يـار  مي
بازم  دل  و  جان

که گويـد <ناصري> ديوانـه
اي بود

 

٭ ٭ ٭

 

گر  به  ديدار  من آيي  صنما مست بيا            در  کفت ساغري از باده اگر هست بيا

چه ثمر زانکه پس از مرگ به خاکم گذري               تا نفس باقي و جان در بدنم هست بيا

 

 

حيدرعلي شيخوند

فرزند محمد، در سال 1306 در ملارد ولادت يافت. ابتدا در مکتب
خانه ابن
يامين و ملا رجب
علي دروس مکتب
خانه
اي را گذراند و سپس در سال1317 در مدرسه موقتي که در منزل حاج
غلامرضا افشار و حسن ناصري ايجاد گرديده بود به تحصيل علوم جديد روي
آورد. با تأسيس دبستان شماره56 ملارد، ادامه تحصيلات خويش را در اين مدرسه گذراند.

    آقاي شيخوند از سال1331 به استخدام آموزش و پرورش درآمد و تا زمان بازنشستگي يعني سال1360، آموزگاري <دبستان شماره 56 ملارد> را که بعداً نام <دبستان وصال شيرازي> بر آن گذارده شد بر عهده داشت. وي يکي از باسابقه
ترين آموزگاران ملارد به شمار مي
آيد.

 

 

3. محمود شفيعي

فرزند عبدالمحمد، در سال1315 در ملارد ولادت يافت. وي نخستين آموزگار قشلاق به شمار مي
آيد. محمود شفيعي از سال1342 به عنوان سپاهي دانش به قشلاق اعزام گرديد و از سال بعد با سمت معلم سپاهي در اين مکان فعاليت نمود. به عبارتي وي از سال1342 تا1352 تنها آموزگار قشلاق بوده و در اين مدت، کلاس
هاي اول تا چهارم را تدريس نموده است.

 

پي نوشت
ها:

1. گلستان سعدي، تصحيح محمدعلي فروغي، تهران، ناشر: کتابخانه و چاپخانه بروخيم،1316ش، ص156.

2. يادآور مي
شود با مرگ ناصرالدين
 شاه و به پادشاهي برداشته شدن مظفرالدين شاه، انديشمندان ايراني دريافتند دوره جديدي در فضاي سياسي ايران گشوده شده که متفاوت با پنجاه سال حاکميت ناصرالدين
شاه است. از اين رو تأسيس مدارس جديد روندي شتابان به خود گرفت.

    براي شناخت مدارسي که از نخستين سال
هاي پادشاهي مظفرالدين
شاه تا پيروزي انقلاب مشروطيت تأسيس گرديده، مي
بايست به کهن
ترين مأخذ، يعني روزنامه <تربيت> که به صاحب امتيازي محمد حسين اصفهاني ملقب به ذکاءالملک از حدود يک سال پس از جلوس مظفرالدين
شاه و يا به عبارتي از سال1314 قمري (1275 شمسي) تا ابتداي سال1325 قمري (1285شمسي) انتشار يافته مراجعه نمود. در اين اثر از تأسيس و افتتاح ده
ها مدرسه خبر داده شده است.

3. آرشيو ملي ايران ، سند شماره297016776.

4ـ6. آرشيو ملي ايران، سند شماره297011447.

7. عدد 56 نشان از پنجاه و ششمين مدرسه
 روستايي در شهرستان تهران دارد.

8. حاج ابوالقاسم سليمي، فرزند علي
اکبر، در سال1272 در ملارد ولادت يافت و در سال1359 در هشتاد و هفت سالگي درگذشت.

9. حاج غلامرضا افشار، فرزند ولي، در سال1272 در ملارد ولادت يافت و در سال1332 در شصت سالگي درگذشت

10. صفرعلي ناصري، فرزند ادريس، در ملارد ولادت يافت و در سال1357 درگذشت.

11. رک: نامه شماره 5642 مورخ2/
8/
1335 وزارت آموزش و پرورش (اداره کل حسابداري). اين نامه در بخش بايگاني آموزش و پرورش ملارد موجود است.

12ـ 19. موجود در بخش بايگاني آموزش و پرورش ملارد.

20 . کهبد، اين دبيرستان را در سال1350 و به مناسبت جشن
هاي دوهزار و پانصد ساله شاهنشاهي تأسيس نمود.

21. منظور ابوالحسن شفيعي است.

22. منظور علي
خان نوري است.

23. منظور قاسم آقا کاظمي است.

24. منظور غلامحسين دهقانپور است.

25. منظور محمود افشار است.

جاده شهريار

 

مسير راهي که ملارد قديم را به شهريار و از آنجا به تهران متصل مي
نمود، تا پيش از احداث راهي که اکنون وجود دارد، از کوچه
اي که روبروي مسجد ملارد قرار گرفته و امروزه به آن خيابان شهدا گفته مي
شود مي
گذشت.

    کساني که به شهريار مي
رفتند، در اولين کوچه

ي سمت راست که اکنون جنب نهضت سواد
 آموزي قرار دارد مي
پيچيدند و پس از پيمودن حدود صد متر به ميدانگاه کوچکي مي
رسيدند و در آنجا راه سمت چپ را که از جلو يک قبرستان کوچک مي
گذشت برمي
گزيدند. (بعدها در محدوده اين قبرستان مسجد حسينيه ساخته شد)، سپس با گذشتن از کوره راهي که امروزه از ميان رفته، به شهريار مي
رفتند.

 

 

کرج تا چهار راه ملارد

 

پيش از احداث خيابان اصلي ملارد، راهي که از کرج به ملارد مي
آمد بسيار باريک و در محدوده بانک سپه امروزي در بن
بست ديوار يک باغ قرار مي
گرفت. از اين
رو مردم براي رفتن به محدوده چهارراه ملارد از خياباني که امروزه به آن خيابان شهدا گفته مي
شود رد شده و پس از گذشتن از کرد
آباد به چهارراه ملارد مي
رفتند.

    در واقع بايد گفت، خيابان اصلي ملارد که به چهارراه ملارد امتداد مي
يابد، در يکي دو سال اولي که کُهبُد ملارد را خريداري نمود به صورت شوسه و با عرض 4 متر احداث، و سپس از حدود سال1340 اين خيابان با عرض6 تا 8 متر آسفالت گرديد.

    شايان ذکر است، خياباني که امروزه از چهارراه ملارد به شهريار امتداد مي
يابد، ابتدا شوسه بود و آسفالت آن، چند سال پس از آسفالت خيابان اصلي ملارد انجام گرفته است.

 

    پيش از آن
که ماشيـن جاي پاي خود را در ملارد باز کند، مردم براي اياب و ذهاب، از اسب، قاطر و الاغ و يا از گاري
 که توسط الاغ يا قاطر کشيده مي
شد استفاده مي
کردند.

 

 

ماشين کبريتي

 

اولين ماشيني که در ملارد به عنوان وسيله اياب و ذهاب به کار گرفته شد، ماشيني بود شبيه اِستِيشِن
هاي امروزي که به آن ماشين کبريتي مي
گفتند و حدود ده تا دوازده مسافر را در خود جاي مي

داد. اين ماشين از حدود سال1320 در مسير ملارد ـ تهران راه
اندازي شد و رانندگي آن

را يک ارمني موسوم به اصلان ارمني برعهده داشت.

    اصلان ارمني پس از چهار پنج سال، ماشين ديگري را که شبيه ميني
بوس
 و تا حدودي فرسوده بود در مسير ملارد ـ تهران و بالعکس به کار گرفت که اين ماشين نيز هفت تا هشت سال مسافران را جابجا مي
نمود.

 

 

اتوبوس
هاي اتو توکل

 

از حدود سال1330 اتو توکل يک اتوبوس در مسير تهران ـ جوقين و بالعکس راه
اندازي نمود؛ مسير اين اتوبوس چنين بود: جوقين، ملارد، علي
شاه عوض (شهريار)، ده مويز، سعيد

آباد، تهران؛ و گاراژ آن در ميدان گمرک تهران واقع بود. مدتي بعد تعداد اتوبوس
هاي اتو توکل به دو عدد رسيد. اين دو اتوبوس هر روز همزمان با انبوهي از مسافر يکي از طرف ملارد به تهران و ديگري از تهران به ملارد حرکت مي نمود. غروب نيز اين دو اتوبوس راه خود را بالعکس مي پيمودند؛ يعني آن که به ملارد آمده بود به تهران برمي گشت و آن ديگري نيز از تهران به ملارد مي آمد. کرايه هر مسافر نيز در اين مسير ۵ ريال بود که بعداً ۷ ريال و پس از آن، ده ريال شد.

    رانندگان اين اتوبوس
ها پيوسته چندين صندلي را مخصوص ملاردي
ها در نظر مي
گرفتند و البته زماني که اتوبوس
 به مقصد تهران و يا ملارد حرکت مي
کرد، تمام صندلي
ها پر بود و حتي تعدادي نيز در وسط اتوبوس مي
نشستند. مسافران (زن و مرد) سيگار مي
کشيدند و پيرمردها چپق دود مي
کردند و عده
اي نيز که عادت ماشين سوار شدن نداشتند قي مي
کردند. کساني که به مهماني بستگان خود در تهران مي
رفتند پيوسته ظرفي از لبنيات و يکي دو جعبه ميوه همراه داشتند.

    معمرين ملارد، اسامي راننده
هاي اتو توکل را علي
آقا معروف به علي ترکه و احمد آقا معروف به احمد جنگلي ياد کرده
اند. مدت فعاليت اتو توکل ده دوازده سال بود.

 

 

ميني
بوس


 

همانگونه که گفته شد، مدت فعاليت اتو توکل در حدود ده تا دوازده سال بود و از حدود سال1342 يا يکي دو سال پس از آن، اهالي ملارد اقدام به راه
اندازي ميني
بوس در مسير ملارد ـ تهران نمودند که اين خود فعاليت اتو توکل را در اين مسير، براي هميشه خاتمه داد.

    اگرچه ابتدا يک ميني
بوس در مسير ملارد ـ تهران به فعاليت پرداخته بود ولي بعداً تعداد آن به چهار دستگاه رسيد. چند سال پس از آن نيز چند دستگاه ميني
بوس در مسير ملارد ـ کرج به کار گرفته شد که رئيس خط آن شاه غلام عبدالملکي بود.

    بعداً تعداد ميني
بوس
ها به ده دوازده دستگاه رسيد که تا حدود سال1375 فعاليت داشتند. با فعال شدن اتوبوس
هاي خط واحد در ملارد، ميني
بوس
ها که براستي کهنه و فرسوده شده بودند از گردونه خارج شدند. 

نقل شده از : http://malardiha.blogfa.com/page/20.aspx

. طب قديم

 

پيش از آمدن پزشکي جديد، معالجه و درمان بيماري
ها برپايه
ي طب قديم انجام مي
گرفت. در طب قديم استفاده از گياهان و مظاهر طبيعت امري مرسوم بود و شيوه عمل نيز بر تجربيات نسل
هاي پيشين قرار مي
گرفت. در سطور ذيل، نمودهايي از طب قديم را که در ملارد رايج بوده بيان مي
نماييم:

 

 

الف. گياهان دارويي و خوراکي

زمين
هاي حاصل
خيز ملارد پيوسته مستعد رويش بسياري از انواع گياهان دارويي بوده است. زنان ملارد از قديم
الايام با خواص گياهان دارويي آشنايي داشتند و در بهار و تابستان و بيشتر در فصل بهار هنگامي که زمان برداشت اين گياهان فرا مي
رسيد، با رفتن به مزارع و باغات و کنار رودها اقدام به جمع
آوري آن نموده و بسياري از بيماري
ها را از طريق مصرف اين گياهان معالجه مي
نمودند و شيوه عمل آنان مبتني بر تجربيات نسل
هاي پيشين بود. آنان برخي از گياهاني را که در ملارد نمي
روييد همچون تَرَنجبين و... از عطاري
هاي تهران و کرج و يا عطارهاي دوره
گرد تهيه مي
کردند.

    موارد استفاده برخي از گياهان دارويي و خوراکي که بيشتر در ملارد مي
روييد و برخي نيز از عطاري
هاي دوره
گرد تهيه مي
گرديد بدين صورت بوده است:

ـ آويشن: از جوشانده اين گياه بهره
هاي متنوعي مي
گرفتند و آن بدين طريق بود:

1. مقداري آويشن را در آب مي
جوشاندند و خوردن آن را در دفع سرفه و سرما خوردگي نافع مي
دانستند.

2. براي دفع خارش
هاي پوستي، ماليدن مقداري از آبِ جوشانده
ي آن را به محل خارش نافع مي
دانستند.

3. آويشن مسحوق و پودر شده را در ماست يا دوغ مي
ريختند تا علاوه بر عطر و طعم دادن، طبع سرد ماست و دوغ را از ميان ببرد.

4. آويشن را در شمار ادويه
ها قرار داده در غذا مصرف مي
نمودند و معتقد بودند که اين گياه، مانع نفخ مي
شود.

 

ـ اسپند: موارد استفاده:

1. بدن زائو را با آن نرم مي
کردند و طريقه مصرف آن چنين بود: اسپند را کمي تَف داده، سپس آن را پودر مي
کردند و با روغن زيتون مي
آميختند. معجون به
دست آمده را حمام برده، بدن زائو را با آن ماساژ مي
دادند.

2. از اسپند براي از ميان بردن يرقان استفاده مي
کردند و شيوه آن چنين بود: چند قاشق اسپند را برداشته، مقداري روغن زيتون و دو ليوان آب به آن مي
افزودند. سپس آن را روي چراغ 
گذارده به جوش مي
آوردند. آن
گاه آن را روي حرارت پايين قرار داده ضمن به هم زدن آن منتظر مي
ماندند تا دو سوم آب تبخير شود. سپس چراغ را خاموش کرده و مايع به
دست آمده را روزي يک قاشق به خورد بيمار يرقاني مي
دادند.

3. خوردن مقدار کمي اسپند را در علاج اسهال و درد دل مفيد مي
دانستند.

4. اسپند را به صورتي که در غلاف آن باشد با سوزن به نخ کرده و به صورت تسبيح در مي
آوردند و آن
را در نقطه
اي از ديوار خانه مي
آويختند و اعتقاد داشتند که اسپند نخ شده
اي که از ديوار منزل آويزان شده باشد مانع از چشم خوردن افراد خانواده مي
شود.

5. با ريختن دانه
هاي اسپند در آتش، چشم بد را از خود دور مي
کردند.

6. دانه
هاي اسپند را در آتش مي
ريختند و اعتقاد داشتند دود آن مانع از سرما خوردگي مي
شود.

7. با ريختن دانه
هاي اسپند در آتش، بوي نامطبوع اتاق و محل زندگي را از ميان مي
بردند.

 

ـ اسفرزه: مقداري از دانه
هاي اين گياه را که در تماس با آب، لعاب
دار مي
شود در آب مي
ريختند و آن را به عنوان ملين مفيد مي
خوردند.

 

ـ انار: موارد استفاده:

1. با آميختن آب انار ترش و خاکستر، خميري درست مي
کردند و آن را روي سياه زخم مي
بستند.

2. پوست خشک انار را ساييده و آن را در محل خارش مي
پاشيدند و سپس با دست آن موضع را مي
ماليدند تا خارش برطرف شود.

 

ـ انجمک: سبزي صحرايي شبيه تره که در سبزي
پلو مورد استفاده قرار مي
گرفت. همچنين اين سبزي را خرد کرده در خمير مي
ريختند و با آن نان انجمک درست مي
کردند.

 

ـ انگام: خوردن مقداري انگام درخت زردآلو (در ملارد به صمغ و ماده چسبناکي که از تنه درختان خارج مي
شود انگام مي
گويند) را سبب تقويت و انرژي
زايي بدن مي
دانستند.

 

ـ بابونه: گياهي با گل
هاي سفيد يا زرد معطر. موارد استفاده:

1. گل
هاي خشک شده آن را در ظرفي ريخته با مقداري آب مي
جوشاندند و خوردن آن
را براي از ميان بردن سرماخوردگي نافع مي
دانستند.

2. در سبزي پلويي که با سبزي
هاي صحرايي درست مي
کردند مقدار کمي نيز بابونه اضافه مي
کردند.

 

ـ بارهنگ: موارد استفاده:

1. جهت درمان کسي که اسهال شده بود، مقداري بارهنگ را در ظرفي ريخته آن را کمي تف مي
دادند و آن
گاه روي آن به مقدار يک ليوان آب ريخته و مقداري نبات در آن مي
انداختند. اگرچه خوش خوراک نبود، ولي بسيار نافع بود.

2. براي يبوست و تقويت معده نيز مقداري بارهنگ را با حدود يک و نيم ليوان آب مي
آميختند و آن را مي
جوشاندند. هنگامي که بارهنگ لعاب مي
انداخت، مقداري نبات به آن افزوده مي
شد و نتيجه آن يک ليوان بارهنگ جوشانده لعابدار بود که بسيار نافع بود.

3. جهت اين
که نوزادان دچار يبوست نشوند و تخليه شکم به سهولت انجام گيرد، مقداري کره را با بارهنگ قاطي کرده به خورد نوزاد مي
دادند.

 

ـ بوي مادران: دم کرده آن
را براي عادت ماهيانهٴ زنان که قبض شده و باعث کمردرد و دل
درد شده باشد مفيد مي
دانستند. چون اين گياه تلخ است، مقدار کمي از آن
را دم مي
کنند.

 

ـ بوياق: نام ديگر آن روناس است. موارد استفاده:

1. در رنگ
آميزي نخ و پارچه مورد استفاده قرار مي
گرفت.

2. زنان در هنگامي که موهاي خود را حنا مي
کردند. مقداري بوياق نيز به آن اضافه مي
کردند تا رنگ شاداب
تري ايجاد نمايد که نتيجه آن موهايي با رنگ مسي بود.

3. دم کردهٴ ريشهٴ روناس را در بهبود بيماري يرقان و دفع صفرا نافع مي
دانستند.

 

ـ بيد: موارد استفاده:

1. پوست درخت بيد را آن
قدر مي
جوشاندند تا به صورت مربا کمي قوام پيدا کند، آن
گاه آن
را به کساني که مالاريا گرفته بودند مي
دادند.

2. جوانه درخت بيد را با ريشه کاسني در آب مي
جوشاندند و خوردن آن را براي رفع تب نافع مي
دانستند.

3. اگر کودکي تب شديدي گرفته بود، براي پايين آوردن تب او، برگ
هاي تازه درخت بيد را مي
چيدند و لباس کودک را درآورده، آن برگ
ها را روي شکم او مي
ريختند و اين عمل را دافع تب مي
دانستند.

 

ـ بيدمشک: از آن عرق بيدمشک مي
گرفتند.

 

ـ پونه: موارد استفاده:

1. دم کرده پونه را براي دل درد نافع مي
دانستند و از آن در ماست و دوغ استفاده مي
کردند.

2. در مصرف نوعي از پونه که برگ
هاي آن پُرز زيادي داشت، توصيه مي
شد که زياده
 روي صورت نگيرد، زيرا بر اين باور بودند که مصرف زياد آن موجب انقطاع نسل مي
شود.

 

ـ تُرشَک: گياهي است شبيه شبدر، داراي سه يا چهار برگچه و گل
هاي سرخ يا زرد. طعم تُرش دارد و آن
را در آش و بعضي غذاهاي ديگر مي
ريزند. جوشانده آن را براي رفع يبوست و تسکين
 درد نافع مي
دانستند.

 

ـ تَرَنْجَبين: ترشحات و شيره و شيرابه
هاي برگ و ساقه
هاي گياه خارشتر را که بر روي آن خشک شده و به صورت شِکر در آمده تَرَنْجَبين گويند. براي جمع
آوري آن، پارچه
اي زير گياه خارشتر قرار داده آن
را تکان مي
دادند. تَرَنْجَبين شيرين و خوش طعم و طبع آن سرد است. يک يا دو قاشق چاي خوري ترنجبين را در ليواني ريخته، مقداري آب جوش روي آن مي
ريختند و آن را به هم مي
زدند تا در آب حل شود، هنگام حل شدن آن املاحي در ته آب ته نشين مي
شد که قابل مصرف نبود. حل شده آن را صاف کرده و به نوزادان و کودکان و بخصوص کودکان زير دو سال مي
دادند. اين گياه را ملين مي
دانستند و بر اين اعتقاد بودند که لينت آن براي کودک ايجاد آرامش مي
کند و مانع از رو دل کردن کودکان مي
شود. از اين گياه در ملارد قديم به صورت پراکنده و بسيار کم مي
روييد.

 

ـ ترياک: در ملارد قديم همچون ديگر نقاط ايران، از ترياک که شيره گياه خشخاش است در مداواي برخي بيماري
ها استفاده مي
شد. موارد مصرف:

1. براي مداواي گوش درد، مقداري ترياک را در نعلبکي انداخته و به اندازه يک قاشق چاي خوري آب جوش روي آن مي
ريختند و پس از حل نمودن، آن را پشت گوش مي
ماليدند.

2. براي مداواي چشم درد، مقداري پيه گوسفند يا بز را در ظرفي داغ کرده، پس از آب شدن پيه، اندکي سوخته ترياک را که قبلاً در آب داغ حل کرده بودند به آن اضافه مي
نمودند، پس از آميختگي کامل پيه و سوخته ترياک، آن را پشت پلک بالا و پايين چشم مي
ماليدند.

 

ـ تنباکو: موارد استفاده:

1. با ريختن سوختهٴ تنباکو بر روي زخم ناشي از بريدگي خون
ريزي را مداوا و زخم را معالجه مي
نمودند.

2. براي دفع کنه
ي گوسفندان و سگ، مقداري پودر تنباکو در پشم آنان مي
ريختند.

3. براي دفع حشرات اتاق، مقداري تنباکو را خيس کرده آن
را با جارو نرمه دور تا دور اتاق مي
پاشيدند.

4. در زماني که هنوز سموم درختان باغي رواج نيافته بود، براي از ميان بردن شته برخي از درختان از آب تنباکو استفاده مي
شد.

5. از پودر تفاله تنباکو در برخي جراحت
ها استفاده مي
شد.

 

ـ جوشانده: به مجموعه گياهان خشک شده
اي گفته مي
شد که جوشانده و عصاره
ي آن مورد استفاده قرار مي
گرفت و عبارت بود از: سه
پستان، عناب، ناخنک، قوش اوزومي، خطمي، بنفش و... از جوشانده براي رودل کردن، و سرماخوردگي استفاده مي
شد.

 

ـ چهار شيرين: هنگامي که طفل شيرخوار دچار يبوست مي
شد، براي مداواي وي مقدار کمي گز علفي، ترنجبين و شکر قرمز را با آب گرم مخلوط کرده آن
را صاف مي
کردند و سپس اگر طفل دختر بود مقداري نبات و اگر پسر بود يک حبه قند به آن اضافه کرده به طفل مي
دادند و براي اين
که کودک دچار يبوست نشود در ماه دو سه بار اين دارو را به خورد کودک مي
دادند.

 

ـ چوبک: گياهي با برگ
هاي خاردار. ريشه
ي آن ضخيم و لعابدار بود. برخي ريشه آن
را جمع کرده و پس از خشک شدن بار الاغ کرده اقدام به فروش آن مي
کردند. زنان ملارد مقداري از آن
را به روش مبادله کالا به کالا تهيه کرده و چنان
که کاملاً خشک شده بود، آن را در هاون
هاي چوبي که در ملارد قديم رايج و از تنه درختان درست مي
شد ريخته و مي
کوبيدند. پودر شده اين گياه را در شستشوي ظروف و بيشتر در شستشوي لباس مورد استفاده قرار مي
دادند. پودر چوبک در هنگام شستن همچون صابون ايجاد کف مي
نمود، بعدها با پيدايش پودر لباسشويي، استفاده از چوبک منسوخ و از رواج افتاد. در واقع چوبک وسيله
اي براي نظافت لباس و ظروف بود.

پس از رواج صابون رخت شويي، براي اين
که لباس سياه سفيدک نزند، چوبک کوبيده شده را درون يک کيسه کوچک مي
ريختند و در آن را مي
بستند و با آن کيسه، لباس
ها را مي
شستند.

 

ـ چهارگل: مخلوط گل بنفشه، گل پنيرک، گل کدو و گل نيلوفر را چهارگل گويند. در طب قديم از آن به عنوان مسهل و ملين استفاده مي
شد.

 

حنا: تخم ليموعماني را کوبيده آرد مي
کردند و آن را با حنا مي
آميختند تا در هنگامي که مو را حنا مي
زدند رنگ جذاب
تري به دست آيد.

ـ همچنين براي اين
که رنگ جذاب
تري از حنا به دست آورند، مقدار بسيار کمي برگ گردو را کوبيده با حنا مخلوط مي
کردند و يا هنگامي که حنا مي
گذاردند، روي موهاي سر را با برگ گردو مي
پوشاندند و روي آن
را با روسري مي
بستند.

 

خاکستر: در ملارد قديم، خاکستر را که بازمانده گياهان سوخته شده بود ضد عفوني کننده
اي قوي مي
دانستند. موارد استفاده:

1. در مداواي برخي از زخم
ها از آن استفاده مي
کردند.

2. روي موضع ختنه شده خاکستر مي
ريختند و اعتقاد داشتند، مي
بايست سه روز بر روي آن موضع خاکستر ريخته شود تا زخم بهبود يابد.

3. براي افتادن ناف بچه، خاکستر را الک مي
کردند و الک شده
ي آن
را از حرير نازکي که به آن وال يا واله مي
گفتند رد کرده و سپس آن
را با روغن بادام تلخ مي
آميختند و روي ناف بچه مي
گذاردند و اين موجب مي
گرديد تا در زماني کوتاه ناف بچه بيفتد.

4. براي شستن ظرف و ظروف از خاکستر بهره مي
گرفتند.

 

ـ خاکشير: موارد استفاده:

1. جهت اين
که کسي گرما زده نشود، آن
را با آب خنک درست کرده مي
نوشيدند.

2. کسي که گرمازده شده بود به او خاکشيري آکنده از يخ مي
دادند و به آن خاکشير يخمال گفته مي
شد.

3. براي از ميان بردن يبوست يا رودل کودکان، آن
را در آب گرم ريخته به خورد کودکان و حتي بزرگترها مي
دادند.

4. اگر بدن کسي کهير مي
زد يعني عارضه
اي پوستي پيدا مي
کرد که دانه
هايي برجسته و تاول دار و همراه با خارش داشت؛ در اين هنگام مقداري خاکشير را در آتش ريخته دود آن را به طرف فرد کهيردار مي
گرفتند و دود آن
را دافع کهير مي
دانستند.

 

ـ ختمي: گياهي است داراي ساقه
ي بلند و ضخيم، با برگ
هاي پهن و ستبر و گل
هاي شيپوري درشت به رنگ سفيد يا سرخ. گل
هاي آن
را جمع
آوري و خشک مي
کردند. موارد استفاده:

1. از دم
کردهٴ آن براي زکام و سرماخوردگي و شستشوي معده استفاده مي
کردند.

2. اعتقاد داشتند اگر موي
سر را با دم کردهٴ آن ماساژ دهند، موجب تقويت موي سر خواهد شد.

 

ـ زردچوبه: موارد استفاده:

1. زردچوبه را با کره 
آميخته، مرهمي از آن بدست مي
آوردند و سپس آن
را به بدن کسي که بر اثر زمين خوردن و يا کتک کاري کوفته شده بود مي
ماليدند تا کوفتگي برطرف شود.

2. زردچوبه مسحوق و خاکه قند را با مقداري کره بي
نمک در هم آميخته و از آن مرهمي درست مي
کردند و آن
را بر روي زخم گذارده محل زخم را مي
بستند.

 

ـ زرشک: ريشه زرشک را جوشانده در محل تراخم مي
ماليدند و آن را بسيار نافع مي
دانستند.

 

ـ زنجبيل: موارد استفاده:

1. زنجبيل را با آب مي
جوشاندند و با خوردن آن سردرد را مداوا مي
نمودند.

2. دم کرده زنجبيل را براي پادرد نافع مي
دانستند.

3. اعتقاد داشتند اگر زنجبيل خشک و پودر نشده را که به صورت چوبي خشک و کج و معوج است با نخ به گردن کودکان ببندند، طبيعت سرد مزاجي کودکان زايل مي
گردد.

ـ زيره سياه: زيره سياه را در برنج ريخته مي
خوردند و آن را براي تصفيه خون و جلوگيري از صفرا نافع مي
دانستند.

 

ـ سقز کوهي: از صمغ نوعي جارو که در ملارد مي
روييد و ساقه
هاي سفيدي داشت نوعي سقز به
 دست مي
آمد. براي به دست آوردن صمغ اين گياه، در اواسط بهار ساقه
هاي آن
را مي
شکستند تا از محل شکستگي آن، شيره سفيد رنگي خارج شود. شيره به دست آمده را در ظرفي جمع
آوري کرده، جهت غلظت دادن در آفتاب مي
گذاردند تا مقداري از رطوبت آن گرفته شود. اين صمغ بر اثر آفتاب خوردگي و کاسته شدن از رطوبت آن، رنگي تيره و متمايل به سياه پيدا مي
کرد. دوره
گردها اين سقز را در قطعاتي به اندازه يک بند انگشت، مي
فروختند و در مقابل هر نان، چند قطعه از اين سقز را مي
دادند. کساني که از اين سقز استفاده مي
نمودند، آن را مقداري جويده آب جمع شده در دهان را بيرون مي
ريختند که پس از چند نوبت، رنگ سقز سفيد و شفاف مي
شد.

 

ـ سَلْمَک: در آش، بُراني،
 کوکو و سبزي پلو مورد مصرف قرار مي
گرفت و آن
را براي کم خوني نافع مي
دانستند.

 

ـ سماق: درختچه کوتاه خارداري که در جنگل
هاي ملارد قديم فراوان بود. ميوه
هاي اين درختچه
، خوشه
هاي بزرگي از سماق بود. مردم خوشه
هاي سماق را جمع  آوري کرده، داخل سيني
اي که روي تنور مي
گذاشتند مي
ريختند و پس از خشک کردن آن، سماق
ها را در هاون
هاي چوبي که در ملارد قديم رايج بود مي
ساييدند به گونه
اي که هسته سماق از پوست آن جدا شد. سپس سماق را باد داده، هسته آن
را بيرون مي
ريختند و سماق آن
را جهت استفاده نگهداري مي
کردند. موارد استفاده:

1. سماق 
را در آش
هاي مختلفي که مي
پختند مي
ريختند و از آن آشي به نام آش سماق نيز درست مي
کردند.

2. سماق را بر روي تريد آبگوشت مي
ريختند و گرد آن را با کباب مصرف مي
نمودند.

3. سماق را در سفره هفت سين قرار مي
دادند.

 

سَو: گياهي با برگ
هاي پهن خاردار که از صمغ ساقه
ي آن نوعي سقز سفيد با عطري مطبوع به دست مي
آمد.

 

ـ شاه
تره، شاتره: گياهي با گلي صورتي و برگ
هايي نسبتاً تلخ. موارد استفاده:

1. با برگ
هاي تازه آن کوکو درست مي
کردند. اين کوکو براي براي کساني که بدنشان تاول
هاي چرکي و يا جوشي داشت نافع بود.

2. به جهت طبيعت سرد اين گياه، از آن براي از ميان بردن خارش سر بهره مي
گرفتند.

3. عرق آن
را نيز مي
گرفتند که به آن عرق شاتره گفته مي
شد.

 

ـ شاه تُرشک: برگ
هايي همچون برگ اسفناج دارد، آن
را در سبزي
پلو، آش و کوکو مي
ريختند. به آن آت قولاقي هم گفته مي
شد.

 

ـ شاسپرم: هنگام آش خوردن، خشک کرده آن
را روي آش مي
ريختند. عرق آن
را نيز مي
گرفتند.

 

ـ شاهدانه: گياهي که در بيشتر باغ
هاي ملارد قديم کاشته مي
شد. دانه
هاي آن
را تَف داده همراه با گندم مي
خوردند و امروزه نيز رايج است و به نام گندم شاهدانه اشتهار دارد. از برگ
ها و گل
هاي آن نيز استفاده
هاي طبي به عمل مي
آمد.

 

ـ شلغم: علاوه بر مصرف خوراکي آن، شلغم پخته را به عنوان دارويي ضد سرماخوردگي نيز مي
شناختند.

 

ـ شنبليله: خوردن شنبليله را براي تقويت کبد و معده مفيد مي
دانستند و افراد ضعيف و لاغر را به خوردن دانه
هاي شنبليله ترغيب مي
کردند.

 

ـ شِنْگه: گياهي است داراي برگ
هاي دراز شبيه به برگ گندم ولي ضخيم
تر از آن، انتهاي برگ، شيره
ي چسبنده
 و سفيدرنگي دارد. اين گياه را براي رفع يبوست و التيام زخم
ها نافع مي
دانستند. در سبزي
پلو نيز مورد استفاده قرار مي
گرفت.

 

ـ شويدک: همراه با سبزي خوردن مورد استفاده قرار مي
گرفت.

 

ـ شير خشت: شيرابه و صمغ گياهي به نام کاروان
کُش و گپ
شير را شيرخشت گويند. در ملارد قديم از اين صمغ در مداواي يبوست و برطرف نمودن بيماري زردي استفاده مي
نمودند.

 

ـ شيرين
بيان: از گياهاني که در ملارد مي
روييد و براي تقويت معده مورد استفاده قرار مي
گرفت.

 

ـ غَزياقي: آن
را غازياغي نيز مي
گفته
اند و شايد مخفف غاز اياقي (يعني پاي غاز) باشد. هرچند برگ
هايش شبيه به پاي کلاغ است. گياهي است خوشبو که آن را در سبزي پلو و کوکو مورد استفاده قرار مي
دادند. موارد استفاده:

1. دم
کرده
ي آن را براي تسکين درد پا و دست مورد استفاده قرار مي
دادند.

2.  پودر برگ
هاي آن در گزيدگي حشرات مورد استفاده قرار مي
گرفت.

3. اين گياه را اشتها آور، ملين، ادرارآور، صفرا بر و تصفيه کنندهٴ خون مي
دانستند و بر اين اعتقاد بودند که مصرف زياد آن باعث حرارت مزاج و تحريک پوست مي
شود.

 

ـ قارچ دکمه
اي: در قديم قارچ دکمه
اي فراواني به صورت طبيعي در مناطقي که محل نگهداري و تمرکز کود بود به دست مي
آمد. هنگام توليد اين قارچ زماني بود که رعد و برق انجام مي
گرفت و باران شديدي مي
باريد. خوردن آن
را براي تقويت بدن و از ميان بردن دردهاي مفصلي نافع مي
دانستند.

 

ـ قارقا سوغاني: گياهي است پيازچه
دار که آن را در سبزي
پلو مورد استفاده قرار مي
دادند.

 

ـ قِچّي: گياهي خوردني که پخش زمين مي
شود و برگ
هاي کنگره دار دارد. آن
را در سبزي
پلو، آش و کوکو مي
ريختند.

 

ـ قوش اوزومي: موارد استفاده:

1. کسي که دندان درد داشت خشک شده آن را در آتش مي
ريخت و دود آن را در دهان مي
گرفت و با تکرار آن از درد دندان مي
کاست.

2. همچنين به عنوان يک داروي ملين از آن استفاده مي
شد.

 

ـ کاسني: موارد استفاده:

1. پوست جوانه درخت بيد را با ريشه کاسني در آب مي
جوشاندند و از آن جوشانده تلخ مزه
اي به
دست مي
آوردند و آن را براي رفع تب نافع مي
دانستند.

2. کاسني را همراه با سبزي
هاي خوردني ديگر جمع
آوري و آن
را در پلو يا آش مي
ريختند.

3. از اين گياه، عرق نيز گرفته مي
شد که به آن عرق کاسني مي
گفتند.

 

ـ کنگر: موارد استفاده:

1. براي التيام بريدگي ختنه، برگهاي خشک گياه کنگر را که کوبيده و پودر آن
را در محل زخم قرار مي
دادند.

2. براي التيام زخم
هاي کهنه، از برگهاي خشک گياه کنگر بهره مي
گرفتند.

 

ـ گردو: مغزگردو را نيم سوخته مي
کردند تا روغن بياندازد، سپس آن
را کوبيده به صورت خمير در مي
آوردند. خمير بدست آمده را روي پارچه
اي پهن مي
کردند و بر محلي که پا تورم نموده بود مي
بستند و يکي دو هفته اين عمل را تکرار مي
نمودند و آن را براي معالجه تورم پا نافع مي
دانستند.

 

ـ گزعلفي: براي دل درد و سرما خوردگي مورد استفاده قرار مي
گرفت.

 

ـ گزانگبين: براي مداواي يبوست اطفال، مقدار کمي گزانگبين را در آب حل کرده به خورد اطفال مي
دادند.

ـ گل محمدي: در باغ
ها و خانه
هاي ملارد قديم گل محمدي در حد نياز خانواده
ها کاشته مي
شد. موارد استفاده:

1. خشک کرده آن
را به همراه نعنا در ماست يا دوغ مي
ريختند.

2. دم کرده
 آن
را نيز براي برخي از بيماري
ها نافع مي
دانستند.

3. از عرق آن گلاب مي
گرفتند.

 

گلپر: گياهي با ميوه
اي به شکل فلس نازک که طعم مطبوعي دارد. موارد استفاده:

1. ميوه آن را پودر کرده با خوراک لوبياي قرمز و باقلاي پخته مورد استفاده قرار مي
دادند.

2. در هنگام ترشي درست کردن از آن به عنوان طعم دهنده و خوشبو کننده استفاده مي
نمودند.

 

ـ گندم: از آرد گندم و کره بي
نمک مرهمي مي
ساختند و آن را در محل زخمي که چرک کرده بود قرار مي
دادند تا بدين وسيله چرک را تخليه نمايند.

 

ليمو عماني: براي معالجه زخم داخل دهان، ليمو خشک و يا همان ليمو عماني را با وسيله تيزي سوراخ کرده در ظرفي قرار مي
دادند و روي آن آب جوش ريخته مي
گذاردند تا ساعت
هاي متمادي بماند سپس ليمو را در دهان مي
چلاندند و براي چند دقيقه آن را در دهان گردانده و پس از قرقره کردن بيرون مي
ريختند.

 

ـ نارنج: موارد استفاده:

1. پوست خشک شده نارنج را مي
ساييدند و آن را با کمي آب مخلوط کرده مقدار کمي به کودکان مي
دادند تا يبوستشان برطرف شود.

2. جهت مداواي بيماري اوريون که يکي از بيماري
هاي عفوني مسري و علائمش آماس و دردناکي غده بناگوش و غدد ديگر و تب است؛ مقداري پوست نارنج را که ابتدا خشک و سپس پودر شده بود، در ظرفي
ريخته و مقداري آب بر آن مي
افزودند و آن را بر محل اوريون و پيرامون آن مي
ماليدند و اين عمل را در طي دوسه روز و هر روز دو سه بار تکرار مي
نمودند. اعتقاد داشتند بدين طريق تب بيمار از ميان مي
رود و بيماري اوريون زودتر از زمان دوره
اي آن مداوا مي
شود.

 

مارچوبه: گياهي بالارونده که ارتفاعش کمتر از نيم متر است. موارد استفاده:

1. از آن خوراک مارچوبه تهيه مي
گرديد.

2. دم
کرده ريشه
ِي مارچوبه را در مداواي بيماري حبس
البول نافع مي
دانستند.

3. کساني که عادت ماهانه
شان به سختي انجام مي
گرفت دم
کرده ريشه آن
را مورد استفاده قرار مي
دادند.

ـ مورد: مورد کوبيده شده را با زرده تخم مرغ در هم 
آميخته از آن مرهمي مي
ساختند، سپس آن را در محل ضرب ديدگي يا شکستگي مي
ماليدند و پارچه
اي بر روي آن مي
بستند و بدين طريق محل ضرب ديده يا شکسته شده را مداوا مي
نمودند.

ـ نعنا: موارد استفاده:

1. مصرف اين گياه را براي از ميان بردن دل
درد و معده درد نافع مي
دانستند.

2. در هنگام خوردن ماست يا دوغ، مقداري نعنا به آن مي
افزودند تا مانع سردي آن شود.

3. عرق آن
را نيز مي
گرفتند که به آن عرق نعنا گفته مي
شد.

 

هفت
بند: اين گياه گل
هايي کوچک و صورتي دارد. موارد استفاده:

1. دم کرده گل آن را جهت مداواي اسهال و بخصوص اسهال خوني نافع مي
دانستند.

2. براي مداواي زخم
هاي پديدآمده بر روي بدن، برگ
هاي آن
را در هاون کوبيده، بر روي زخم قرار مي
دادند.

 

هندوانه: پوست هندوانه خشک شده را مي
کوبيدند و آن را روي ماست ريخته مخلوط مي
کردند و بر روي زرد زخم مي
گذاردند.

 

هندوانه ابوجهل: گياهي يک
ساله با ساقه رونده. ميوه اين گياه به بزرگي يک پرتقال متوسط و بسيار تلخ است. زنان مقداري از اين گياه را جهت تنظيم عادت ماهانه مورد استفاده قرار مي
دادند.

ـ هويجک: در آش و سبزي پلو مورد استفاده قرار مي
گرفت.

 

ـ ياغليجه: در آش مورد استفاده قرار مي
گرفت.

 

 

ب. مداوا با عسل:

 

عسل: به عنوان شفا پيوسته مورد استفاده قرار مي
گرفت. موارد استفاده:

1. استفاده از عسل را در دفع زخم
هاي عفوني نافع مي
دانستند.

2. مقداري عسل را در نعلبکي ريخته و مقداري آب جوشيدهٴ ولرم شده را روي آن مي
ريختند و پس از حل شدن عسل در آب، آن
را روي زخم عفوني شده ريخته و با دستمالي تميز مي
بستند و اعتقاد داشتند چنان
که چندبار اين عمل را انجام دهند، آن زخم بهبود خواهد يافت.

3. چنان
که کسي سرما خورده بود و سينه
اش درد مي
کرد و يا بر اثر بيماري ضعف بر او عارض شده بود؛ مقداري عسل را در استکان چاي ريخته و پس از حل شدن عسل، آن را به خورد بيمار مي
دادند.

4. اگر کودکي بر اثر سرماخوردگي سينه
اش درد مي
کرد، عسل را کمي رقيق کرده به پشت او مي
ماليدند.

5. بيماراني
 را که سينه درد داشتند و سرفه
هاي سختي مي
کردند و خلط از سينه
شان جدا نمي
شد به خوردن عسل با شير تشويق مي
کردند

 

پ. بيماري
ها

 

باجلان: وقتي کودکي بر اثر دل
درد گريه مي
کرد ولي داروهاي دل
درد افاقه نمي
نمود؛ مي
گفتند باجلان شده و آن را نوعي باد فتق مي
دانستند. براي مداواي کودک، وي را نزد کسي که حجامت مي
نمود مي
بردند و او کشاله
ي ران کودک را به روش حجامت، تيغ مي
زد تا مقداري خون بيايد و بدين طريق دل
درد کودک را مداوا مي
نمودند.

 

باد سرخ: صورت بيمار سرخ و متورم مي
گرديد. براي مداواي آن، در قسمتي از صورت با تيغ چند خراش وارد مي
آوردند.

 

تب
خال: با ماليدن مقداري چربي روي ماست به محل تب
خال، زمان دوره
اي آن
را کوتاه و يا تب
خال را کور مي
کردند. همچنين براي معالجه تب
خال در زمستان
ها، يخ در موضع آن قرار مي
دادند و در فصول ديگر قطعه
اي مسي را در مکاني سرد قرار داده، آن
را روي تب
خال مي
گذاردند.

 

ترس و ضعف: کسي که به هر دليل ترسيده بود، مقداري نمک به وسيله انگشت به سقّ او مي
زدند تا ضعف ناشي از ترس برطرف شود. همچنين قطعه
اي طلا را در داخل کاسه
اي مي
انداختند و روي آن آب مي
ريختند و آن آب را به خورد کسي که ترسيده بود مي
دادند.

 

جراحت
 عميق: با سوزاندن پارچه
اي پنبه
اي و قرار دادن آن در محل جراحت و استفاده از پرمنگنات، جراحت را مداوا مي
نمودند.

 

سل: بيماري سل شصت هفتاد سال قبل در ملارد وجود داشت. براي مداواي کسي که بيماري سل داشت، برگ
هاي جوان درخت بيد را مي
جوشاندند تا زماني که کمي قوام بيايد، سپس آن
را به صورت شربت، با قاشق
هاي چايخوري خيلي کوچکي که در قديم رايج بود، روزانه يک يا دو نوبت و هر نوبت نصف قاشق به بيمار مي
دادند.

 

صفرا: مصرف قره قوروت را دافع صفرا مي
دانستند.

 

ضرب ديدگي استخوان: از موم و پيه بز و مقداري کره، معجوني درست مي
کردند و آن را در محل ضرب ديدگي مي
ماليدند و پارچه
اي روي آن مي
بستند.

اگر محل ضرب ديدگي سياه شده بود، مقداري گوشت را در هاون کوبيده و سپس آن
را کمي حرارت مي
دادند تا کمي ولرم شود و آن
گاه آن
را بر موضع ضرب ديدگي قرار داده مي
بستند تا کوفتگي آن گرفته شود. اين کار را در چندين نوبت انجام مي
دادند و در نهايت  زرده تخم مرغ را با زردچوبه و آرد مي
آميختند و آن
را بر محل ضرب
ديدگي قرار داده مي
بستند.

 

قاروق: وقتي که خُرده
اي غذا در حد فاصل گلو و پشت زبان کوچک گير مي
کرد، به آن <قاروق> يا <تُل> مي
گفتند و براي مداواي آن، از راه بيني فوت مي
کردند.

 

گازگرفتگي حيوانات: چنان
که سگ، گرگ، شغال، روباه و حيوانات وحشي ديگر کسي را گاز مي
گرفت، براي مداواي آن، سنگي را روي آتش داغ نموده روي زخم مي
گذاردند و ضمن آن، محل زخم را با خمير نان مي
بستند.

 

مالاريا: يکي از بيماري
هاي رايج در ملارد قديم، بيماري مالاريا بود. روبروي مکاني که امروزه بانک سپه در آنجا واقع است، باتلاق کوچکي بود که گفته مي
شد محل رشد و نمو پشه مالاريا بوده است. براي کاستن از بيماري و بريدن تب بيمار، جوانه درخت بيد را در آب مي
جوشاندند و خوردن آن
را براي بيمار نافع مي
دانستند.

٭ ٭ ٭

ـ در ملارد قديم چنان
که کسي زرد
آلو زياد مي
خورد براي اين
که ايجاد دل
درد نکند، چند هسته زرد

آلو نيز مي
خورد. لازم به ياد
آوري است هسته زرد
آلوهاي ملارد و ناحيه شهريار شيرين و قابل خوردن است ولي خوردن بيش از اندازه آن ايجاد مسموميت مي
کند.

 

ـ در ملارد قديم هنگامي که شاه
توت چيده مي
شد و دست
ها رنگ قرمز و کبود به خود مي
گرفت؛ براي از بين بردن رنگ آن، مقداري برگ درخت شاه توت چيده  و با فشردن برگ
ها در دست و ماليدن آن بر نقاطي از دست که رنگ گرفته بود؛ رنگ آن را زايل مي
نمودند.

 

ـ در ملارد قديم هنگامي که کسي گوجه سبز زياد مي
خورد و دندان
هايش کور مي
شد، براي از ميان بردن آن مقداري برگ زرد
آلو مي
جويد و بي
آنکه آن
را بخورد بيرون مي
ريخت.

 

کودکان و بيماري
ها: در ملارد قديم هنگامي که بيماري سرخجه که غير از سرخک است و بيماري سياه سرفه، آنفولانزا، مالاريا و سل شايع مي
گرديد، شماري از کودکان مي
مردند و در اين ميان مرگ پسران بيش از دختران بود. بيماري
هاي متعدد ديگري  نيز کودکان را مورد هجوم قرار مي
داد که از آن
جمله
اند: سياه زخم، کچلي، چشم درد، کورک و...

 

زائو: يک شب مانده به حمام دهه، مورد را با اسپند سوزانده شده و نخود خام مي
کوبيدند و سپس آن
را الک کرده و الک شده آن
را از پارچه نازک رد مي
کردند و سپس دو عدد تخم مرغ روي آن مي
شکستند و آن
را به صورت خمير درآورده به مهره
هاي کمر زن مي
ماليدند و آن
را مي
بستند و فردا که زن به حمام مي
رفت آن را مي
شستند و دليل اين کار اين بود که بتوانند از کمردرد و سردرد ناشي از زايمان پيشگيري به عمل آورند. 

 

 

ت. حجامت

 

در ملارد قديم حجامت امري رايج بود و پيوسته در فصل پاييز و بهار و به وسيله
ي شاخ گاو انجام مي
گرفت. برخي از زنان ملاردي در اين کار تبحر داشتند. مثلاً در حدود سال1310ـ1312 فردي به نام آبجي خانم حجامت مي
نمود و بعدها فرد ديگري به نام مشهدي خانم اين کار را انجام مي
داد. کولي
ها نيز در کار حجامت استاد بودند و پيوسته در فصل پاييز و بهار سر و کله
شان پيدا مي
شد.

 

ث. بادکش

 

يکي از شيوه
هاي مداواي بيماران در ملارد قديم بادکش کردن بود.

ـ اگر کسي سرش درد مي
کرد روي پيشاني او بادکش مي
کردند. همچنين سردردي شبيه ميگرن وجود داشت که پيوسته در يک زمان بخصوصي پديدار مي
شد؛ به اين سردرد <باد نزله> مي
گفتند و آن را از طريق بادکش مداوا مي
نمودند.

 

ـ اگر کمر کسي درد مي
کرد و يا سينه پهلو مي
نمود، کمرش را بادکش مي
کردند.

 

شيوه بادکش کردن

براي بادکش
کردن پيشاني يک استکان و براي بادکش
کردن کمر و يا پشت، چهار پنج استکان لازم بود. به تعداد استکان
هايي که براي بادکش کردن لازم بود، خميرهايي به اندازه يک فندق آماده مي
کردند، سپس در مکان
هايي که بايد بادکش انجام مي
گرفت، يکي از آن خميرها را قرار مي
دادند و چوب کبريتي در خمير فرو مي
کردند به گونه
اي که قسمت باروت کبريت در بالا قرار گيرد. آنگاه کبريتي روشن کرده با آن چوب کبريت
هايي را که در خمير قرار داده شده بود روشن مي
کردند و يکي از استکان
ها را روي آن قرار مي
دادند. اين عمل موجب مي
گرديد آتش چوب کبريت خاموش شود و قسمتي از بدن که زير استکان قرار داشت به اندازه چند سانتيمتر باد کند و باد کردگي آن درون استکان قرار گيرد. چند دقيقه بعد، استکان
ها را از محل بادکش برمي
داشتند.

ـ يکي از کساني که در بادکش کردن استاد بود و زنان به وي مراجعه مي
نمودند آقا سلطان خانم شفيعي بود.

 

 

ج . اطباي سنتي

 

ـ در ملارد قديم زنان بيش از مردان در کار طبابت بودند. از جمله اين زنان عبارتند از:

1. سلطان شفيعي معروف به آقا سلطان خانم: (فرزند فرهاد شفيعي، در سال1281 در ملارد ولادت و به سال1354 وفات يافت). وي يکي از زناني بود که در طب سنتي تبحر داشت و زنان براي مداواي بيماري
هاي خود به او مراجعه مي
کردند. آقا سلطان خانم علاوه بر

مداواي گلو درد، پا درد، گوش درد که با ماليدن روغن

بر محل درد، درمان مي
نمود؛ سرماخوردگي، دل درد و بيماري
هاي ديگر را نيز مداوا مي
نمود و در صورت نياز

برخي را نيز بادکش مي
کرد. وي در رفتگي دست و پا را

نيز معالجه مي
کرد.

 

2. زينت خاله: از زناني که در طب قديم تبحر داشت و زنان جهت مداواي بيماري
هاي خود و فرزندانشان به وي مراجعه مي
نمودند.  

 

3. جهان ايرواني: (فرزند عبدالحسين در حدود سال1297 متولد و در سال1260 وفات يافت). وي همسر مهدي
خان نوري بود و تا حدودي در طب قديم مهارت داشت.

 

4. خديجه خانم عبدالملکي: وي تا حدودي در طب سنتي مهارت داشت. براي مداواي سياه زخم¹ و آب مرواريد به شيوه زير عمل مي
نمود:

٭. سياه زخم: براي مداواي اين بيماري اگر زخم کوچک بود، قاشقي را روي آتش و در حد معيني داغ مي
کرد و آن
را روي زخم مي
گذارد و تا زماني که بيمار در نقطه زخم دردي احساس نمي
کرد آن
را برنمي
داشت. اگر زخم بزرگ شده بود، مقداري خمير نان را فتيله کرده دور زخم مي
گذارد و محل زخم را به صورت حوضچه
اي در
آورده داخل آن
را سرکه مي
ريخت، سپس سيخي را روي آتش داغ مي
کرد و نوک آن
را آرام درون سرکه فرو مي
کرد و به بيمار مي
گفت هرگاه احساس سوختگي کردي بگو تا سيخ را از درون سرکه بردارم. هنگامي که سرکه داغ مي
شد و بيمار احساس سوختگي مي
کرد، آن
را از درون سرکه برمي
داشت و پس از دقايقي با مقداري کهنه که از پيش آماده شده بود سرکه و خمير را پاک مي
کرد و سپس پمادي را که معلوم نيست چه بود و چگونه تهيه کرده بود روي زخم مي
گذارد و محل آن
را مي
بست و يکي دو نوبت ديگر نيز از پماد استفاده مي
کرد، نتيجه آن مي
شد که پس از يکي دو هفته، زخم به صورت غده
اي چهل پنجاه گرمي از بدن جدا شده و از محل زخم بيرون مي
آمد. در اين زمان پمادهاي ديگري به کار مي
برد تا علاوه بر بهبود محل زخم، فرورفتگي ناشي از زخم را تا حدودي زايل نمايد.

٭. آب مرواريد: وي براي مداواي آب مرواريد، حبه قندي را بر
داشته به غشاء زجاجيه چشم مي
زد که موجب پارگي پوست غشاء شده، مقداري آب از آن بيرون مي
زد. وي سپس مقداري مرهم را که معلوم نبود چگونه تهيه کرده بود روي آن مي
گذارد و آن
را مي
بست و در چند روز متوالي مرهم گذاري انجام مي
داد. اين
که به راستي با اين شيوه عمل چند درصد از بيماران مداوا مي
گرديدند معلوم نيست.

 

چ. قابله
هاي ملارد

تا پيش از پيدايي طب جديد، تمامي زايمان
ها در خانه انجام مي
گرفت و کار قابلگي يعني انجام کار مامايي از وظايف زنان به شمار مي
آمد. دو نفر از زناني که در کار مامايي بيش از ديگران معروفيت داشتند عبارتند از:

 

 

 

 

1. ستاره قاسمي، فرزند شکرالله، از بطن ام
کلثوم، در سال1282 در ملارد ولادت يافت. وي از حدود سال 1310 تا 1335 يکي از قابله
هاي مجرب ملارد به شمار

مي
آمد. ستاره قاسمي در سال1358 درگذشت و در قبرستان ملارد به خاک سپرده شد.

 

2. سارا (معروف به مشهدي نه
نه). وي قبل از سال1310 شروع به قابلگي نموده و تا حدود سال1330 به اين کار اشتغال داشته است.

 

مبارزه با آفات

آهک: براي از ميان بردن حشرات موذي داخل اتاق
ها، مقداري سنگ آهک را پودر کرده در کناره ديوارهاي اتاق مي
ريختند تا حشرات موذي را از ميان ببرند. بعدها با پيدايش دِدِتِ و سموم ديگر، اين شيوه از ميان رفت.

 

 

2. طب جديد

توجه به موضوع سلامتي به عنوان يکي از ابزارهاي توسعه انساني و اقتصادي راهکار مفيدي براي ارزيابي وضعيت سرمايه
گذاري
هاي مرتبط با سلامت است.

    قبل از سال1325 که امکانات و تأسيسات بهداشتي و درماني به شکل نوين در اکثر مناطق ايران ايجاد نشده بود، ملارد نيز همانند با ساير نقاط، با مشکلات عديده بهداشتي از قبيل مرگ و مير زياد کودکان و بيماري
هاي مختلف دست به گريبان بود. بيماري
هاي مسري همچون، سرخک، سل، آبله، حصبه، مالاريا و... شايع بود و پيوسته قرباني مي
گرفت.

    نخستين مکان درماني ملارد از حدود سال1325 توسط بهاءالدين کهبد (ارباب ملارد) در يکي از ساختمان
هاي جنب باغ عمارت تأسيس گرديد و فردي به نام دکتر حبيب
الله پزشک در اين مکان به طبابت پرداخت. پزشکان ديگري که در اين مکان به طبابت پرداخته
اند عبارتند از: دکتر يگانه، دکتر تاج
بخش، دکتر انصاري و دکتر سلمان
زاده که فرد اخير از حدود سال1330 تا1335 در اين مکان طبابت مي
نمود.

   

    در حدود سال 1340 درمانگاه ملارد در مکاني که اکنون نيز در همان مکان واقع است تأسيس گرديد. زمين درمانگاه را کهبد اهدا نمود و مخارج ساختمان را دولت برعهده گرفت. رياست درمانگاه جديد را دکترانصاري برعهده داشت. سپس دکتر يگانه و دکتر سلمان
زاده به رياست آن منصوب گرديدند.

    در آن سال
ها در صورتي که کسي بيمار مي
شد و پزشکي در ملارد نبود، خانواده بيمار به کرج رفته و يکي از دو دکتر کرج موسوم به دکتر فرهودي يا دکتر احمدزاده را بر سر بيماران خود مي
آوردند.

    در ملارد قديم بيماري
هاي گوناگوني وجود داشت که برخي از آن ناشي از پشه و حشرات مختلف بود. کهبد براي مبارزه با بيماري
ها، از بهداري کل کشور کمک طلبيده، عده
اي را براي سم
پاشي منازل مردم بسيج نمود و بنا بر گفته
هاي مردم بسياري از بيماري
ها را از ميان برد.

 

پي نوشت:

1. اين بيماري، زخمي موضعي و بدخيم توليد مي
کند و منشأ سرايت آن گوسفند است و از چهارپايان اهلي ديگر سرايت نمي
کند. انتقال اين بيماري از انسان به انسان نيز استثنايي است. در ملارد قديم باور بر اين بود که گوشت گوسفندي که ادرارش خوني شده باشد توليد بيماري سياه زخم مي
نمايد.

نقل شده از : http://malardiha.blogfa.com