نحوی کاشت درختان میوه

میوه‌کاری را می‌توان فن کشت و پرورش گیاهان چند ساله‌ای که بخشی یا تمام میوه آنها بصورت خام یا پخته مورد تغذیه انسان قرار می‌گیرد تعریف کرد. از آنجا که بیشتر درختان میوه، پس از کاشته شدن، چند سال طول می‌کشد تا به بار بنشینند و علاوه بر مخارج سنگین اولیه، در طول این مدت نیز هر ساله هزینه‌هایی برای نگهداری و پرورش آنها لازم می شود، میوه کاری نیاز به سرمایه‌گذاری به نسبت درازمدت دارد. بنابراین، اگر از ابتدای امر دقت و توجه کافی نشود، شاید پس از چند سال منجر به زیان‌هایی جبران ناپذیر گردد. در این بخش از سایت، مسایل مربوط به میوه‌کاری، در سه قسمت شامل: احداث باغ جدید، نگهداری از باغ احداث شده و در آینده نیز ویژگی‌های مهمترین میوه‌های ایران، مورد بحث قرار خواهند گرفت.

 احداث باغ جدید :

در احداث یک باغ جدید دو حالت ممکن است رخ بنماید. در حالت اول، محصول ویژه‌ای (مانند سیب، بادام و غیره) مورد نظر است و برای کشت آن باید زمین مناسبی یافت شود. در حالت دوم، که بیشتر همگانی است، زمین ویژه‌ای موجود است و باید درختی را که با آن زمین و منطقه سازش داشته باشد کشت شود.

در هر دو حالت، احداث باغ شامل چهار مرحله است:

1- بررسی عوامل محیطی

2- بررسی عوامل اقتصادی

3- گزینش رقم و تهیه نهال

4 - آماده ساختن زمین و کاشت نهال

- عوامل محیطی :

واکنش درختان میوه به عوامل محیطی، به دلیل چند ساله بودن و نحوه رشد و باروری آنها، تا حدودی با سایر گیاهان متفاوت است. از آنجا که درختان میوه، پس از بالغ شدن، حجم زیادی پیدا می‌کنند و باید با فواصل به نسبت زیادی از یکدیگر کشت شوند، تغییر دادن عوامل تشکیل‌دهنده محیط رشد و مناسب کردن آنها برای گیاهان کاشته اغلب اگر ناممکن نباشد، بسیار دشوار است. در نتیجه، باید کوشش شود تا محیط کشت این گیاهان از ابتدا مناسب باشد مهم‌ترین عوامل محیطی، که نحوه رشد و میزان محصول یک درخت را تعیین می‌کند عبارتند از:

الف - دما:

همانند سایر گیاهان، درختان میوه برای رشد و تولید محصول یک دامنه گرمایی و یک دمای مناسب ویژه خود هستند. افزون بر این، دما در زندگی درختان میوه‌ اثرهای ویژه دیگری نیز دارد. از آن جمله، درختان میوه خزان دار باید در طول زمستان به تعداد ساعت‌های معین، دمایی کمتر از هفت درجه سانتی‌گراد دریافت کنند تا از حالت استراحت بیرون آمده آغاز به رشد کنند. این امر، یکی از مهم‌ترین عوامل محدود کننده مناطق کشت درختان میوه مختلف می‌باشد،‌ بدین معنی که: اگر سرمای لازم تأمین نگردد در بیشتر موارد جوانه‌های گل در بهار نمی‌شکفند و محصولی به دست نخواهد آمد. اثر بسیار مهم دیگر دما بر درختان میوه سرمازدگی بهاره است. بسیاری از نقاط دنیا، با وجود برخورداری از دامنه دمایی و میزان سرمای مناسب برای کشت درختان میوه، به دلیل داشتن سرمای دیررس بهاره که به طور معمول پس از شکوفایی جوانه‌ها بروز می‌کند و موجب سرمازدگی گل‌ها و گاهی میوه‌ها می‌شود، برای میوه‌کاری مناسب نیستند. از دیگر عوامل دمایی که در میوه‌کاری مؤثرند می توان از نوسان دمایی یا تفاوت زیاد دمای شب و روز (که رشد درختان را مختل می‌سازد) و تگرگ (که به برگ‌ و میوه‌ها آسیب وارد می‌آورد) نام برد.

ب - نور :

آزمایش‌های مختلف ثابت کرده که به غیر از توت‌فرنگی، سایر میوه‌ها برای گل انگیزی به طول روز (نور گاه) حساس نیستند و تنها اثر این عامل روی آنها کمتر و یا بیشتر کردن دوره فتوسنتز در هر روز می‌باشد. بر خلاف طول روز، شدت نور در رشد و باروری درختان بسیار مؤثر است. تغییر دادن شدت نور در سطح باغ کاری غیر عملی است و تنها راه نور رسانی کافی به درون درخت، دادن شکل و تراکم مناسب به شاخساره آن است. از اثرهای بسیار مهم نور در درختان میوه، ایجاد رنگ در میوه‌هاست. برای مثال در میوه‌های سیب، اگر شدت نور (بویژه در دو – سه ماه آخر فصل رشد) کافی نباشد تولید رنگ سرخ دچار اختلال می‌گردد و به این دلیل پیشنهاد شده است که در مناطقی که پاییزی ابری یا مه آلود دارد، به جای سیب‌های سرخ، انواع زرد‌ و سبز آن کشت گردد.

پ - موقعیت محل :

مجموعه عوامل عرض جغرافیایی، ارتفاع از سطح دریا، و مقدار شیب زمین، موقعیت محل را تشکیل می دهند. اثر این عوامل، در درجه اول روی مقدار دمای محیط و در درجه دوم روی شدت نور است. بدین ترتیب که هرچه عرض جغرافیایی بیشتر باشد چون نور خورشید با زاویه کمتری به سطح زمین می‌تابد، میزان دمای محیط و شدت نوری که در دسترس گیاهان قرار می‌گیرد کمتر می‌شود. زیاد شدن ارتفاع از سطح دریا نیز باعث کاهش دمای محیط می‌گردد و در نتیجه گاهی مناطق شمالی تر ولی کم ارتفاع‌تر (مانند خوزستان) از مناطق جنوبی‌تر ولی مرتفعتر (مانند فارس) گرمترند. شیب زمین بر حسب جهت آن می‌تواند بر دما اثر مثبت و یا منفی داشته باشد. در نیمکره شمالی، ‌شیب‌‌های رو به جنوب حداکثر مقدار نور خورشید را دریافت می‌دارند.

اینگونه زمین‌ها در بهار زودتر گرم می‌شوند، در تابستان گرمتر و خشکترند، و در پاییز دیرتر سرد می‌گردند. بنابراین در مناطق سردسیر، خطر سرمازدگی زمستانه این زمین‌ها کمتر ولی از نظر سرمازدگی بهاره (سرمازدگی گل‌ها) بیشتر است و در جمع، فصل رشد طولانی تر در اختیار گیاه قرار می‌گیرد. مثال بارز این نوع زمین‌ها، زمین‌های واقع در شیب‌های رو به جنوب دامنه البرز در کنار دریای مازندران است که از سایر نقاط آن منطقه برای کشت مرکبات مناسبتر است. شیب‌های رو به شمال، درست بر عکس شیب‌های رو به جنوب عمل می کنند و در مناطق گرمتر (مانند استهبان و نیریز فارس) برای کشت درختان خزان‌دار می تواند مفید افتد. شیب‌های رو به شرق و یا غرب، حد واسط دو نوع دیگر هستند.

در نقاطی که احتمال بروز سرمای دیررس بهاره زیاد است، باید کوشش شود تا حد امکان باغ‌های میوه در زمین‌های شیب‌‌دار احداث گردند. دلیل این امر سنگین‌تر بودن هوای سرد نسبت به هوای گرم است که روی سطح شیب‌دار می‌لغزد و در نقاط گود و کفه‌ها جمع می‌گردد و به گیاهان موجود در آنها آسیب‌ می‌زند. نمونه بارز این شکل در جهرم در مورد مرکبات و در نیریز در مورد بادام دیده می‌شود که سرما، به دفعات، درختانی را که در کفه بوده‌اند از بین برده در حالی که به درختان مجاور آسیب وارد نشده است.

ت - خاک :

بیشتر درختان میوه، به بافت خاک حساسیت زیادی نشان می‌دهند و اگر خاک دارای ژرفا (عمق) و زهکشی کافی بوده و از pH مناسبی نیز برخوردار باشد به خوبی در آن رشد کرده محصول کافی می‌دهند. البته لازم به تذکر است که خاک‌های سبکتر بطور معمول از خاکهای سنگین‌تر، کم رطوبت‌تر بوده و به همین دلیل در بهار زودتر گرم و در پاییز دیرتر سرد می‌شوند و چون از تهویه بهتری نیز برخوردارند، در صورت وجود آب و مواد غذایی کافی، درختان میوه، در آنها بیشتر رشد می‌نمایند.

در بررسی خاک، به منظور احداث باغ، نکاتی که از اولویت برخوردار هستند: در درجه اول ژرفای خاک، در درجه دوم ژرفای سطح آب زیرزمینی و در درجه سوم میزان نمک‌های محلول (شوری) خاک است. کمبود مواد معدنی و آلی، و تا حدودی هم نامناسبی خاک، را می‌توان با افزودن مواد مورد نیاز به خاک، جبران کرد. در صورتی که ژرفای خاک کم باشد، می توان چنانکه در جهرم مرسوم است گودالهایی با ابعاد، به نسبت بزرگ (حدود 2 متر) حفر و آنرا با خاک مرغوب پر کرد و درخت را در آن کاشت. البته این کار، گران تمام می شود و فقط برای فرآورده‌هایی مانند مرکبات که بازده بیشتری دارند مقرون به صرفه است. سطح آب زیرزمینی را می توان با زهکشی و میزان نمک را با شستشوی خاک کاهش داد که هر دو عملیاتی گران هستند و تنها در صورت اجبار، به احداث باغ در زمینی با این ویژگی‌ها اقدام می‌کنند.

ث - آب :

بر اساس یک قاعده کلی هر گاه منطقه‌ای دارای بیش از 700 میلی‌متر باران سالیانه، با پراکندگی یکنواخت، باشد برای پرورش درختان میوه به صورت دیم مناسب است. در نقاطی که باران سالیانه 700-500 میلی‌متر بارندگی داشته باشند نیاز به آبیاری مرتب در سراسر فصل رشد دارند. بیشتر نقاط ایران به جز کرانه‌های دریای خزر در گروه سوم قرار دارند و در آنها تنها گیاهان بسیار مقاوم در برابر کم‌آبی (از قبیل انگور، بادام،‌ پسته و انجیر) را می‌توان به صورت دیم پرورش داد و بقیه میوه‌ها نیاز به آبیاری مرتب دارند. به دلیل کمبود آب، اغلب تهیه آن احتیاج به سرمایه به نسبت زیادی دارد که باید پیش از شروع به احداث باغ در نظر گرفته و تأمین شود. علاوه بر مقدار و قیمت آب، کیفیت آن نیز اهمیت زیادی دارد زیرا آبیاری مداوم یک خاک خوب با آب سنگین و یا شور، به تدریج، زمین را شور و نامناسب می‌سازد.

2- عوامل اقتصادی :

مهم‌ترین هدف از تولید هر نوع محصول، کسب درآمد است. همین هدف باید در کلیه فعالیت‌هایی که برای بالا بردن میزان و کیفیت فرآورده انجام می شود منظور گردد، به طوری که فرآورده باغبانی، در ضمن برخورداری از کیفیت مطلوب، برای تولید کننده نیز کمترین هزینه‌ها را در بر داشته باشد. بطور کلی، عوامل اقتصادی مؤثر در تولید هر محصول،‌ از جمله میوه‌ها را می‌توان به دو گروه: سرمایه‌گذاری یا هزینه‌های تولید، و عوامل مربوط به بازار‌ یا بازاریابی تقسیم کرد. گروه اول، هر زمان تابع شرایط خاص منطقه‌ای بوده و به تقریب اصولی متغیر دارد که بحث در مورد آنها از حد این سایت خارج است، ولی در مورد بازار اصولی کلی وجود دارد که در زیر بطور مختصر تشریح خواهند شد.

به گفته اقتصاددانان، ارزش یک محصول تا زمانی که به بازار نرسیده برابر صفر است. به عبارت دیگر، حتی بهترین محصول تولید شده اگر قابل حمل به بازار نباشد و یا خواستار نداشته باشد جز ضرر چیزی عاید تولید کننده نخواهد کرد. بنابراین باید قبل از احداث یک باغ جدید، در مورد بازار فروش محصول آینده آن مطالعه و دقت کافی به عمل آید.

بطور کلی فرآورده‌های باغبانی برای یکی از چهار منظور زیر تولید میگردند:

الف: صدور به بازارهای محلی برای مصرف تازه

ب: صدور به بازارهای دور دست برای مصرف تازه

پ: ارسال به کارخانه‌های کنسروسازی و میوه خشک کنی.

ت: نگهداری در انبار و ارسال به بازار در فصل کمبود و گرانی برای دستیابی به سود بیشتر. تولید کننده، پس از گزینش نوع میوه‌ای که مایل به پرورش آن است، باید رقمی برگزیند که در عین شرایط سازگاری با منطقه، فراخور هدف تولید هم باشد. برای مثال: محصولی که برای بازار محلی تولید می‌شود باید زودرس، پرآب و خوش عطر باشد، محصول برای بازارهای دور در درجه اول نسبت به ترابری (حمل و نقل) آسیب‌ناپذیر باشد، محصولی که قرار است تبدیل به کمپوت یا سایر فرآورده‌ها گردد باید رنگ و طعم و بافت خود را پس از آزمایش حفظ کند، و میوه‌ای که به انبار فرستاده می‌شود باید از قدرت انبارداری خوبی برخوردار باشد.

در مورد بازار باید به سه نکته توجه کرد:

1- مقدار نیاز بازار:

یعنی در بازار مورد نظر، برای چه مقدار از محصول تولید شده خریدار وجود دارد. این امر عامل مهمی در تعیین سطح زیر کشت می‌باشد.

2- پسند بازار:

یعنی چه رقمی از میوه مورد نظر در بازار خواستار دارد،‌ برای مثال: سیب‌های قندک در تهران و ترش مصری در اطراف تهران و یا قندک در شیراز اشتباه خواهد بود.

3- فاصله محل تولید تا بازار:

هر چه این فاصله بیشتر باشد مخارج ترابری و درصد تلفات بالاتر و بنابراین هزینه بازار رسانی بیشتر خواهد بود. به این دلیل، بهتر است که فرآورده‌های آمایشی (فرایند شدنی)(Processable products) تا حد امکان در اطراف کارخانه‌ها، و فرآورده‌های انباری در اطراف شهرهایی که امکانات لازمه را در اختیار دارند کشت شوند.

3- تهیه نهال:

پس از اینکه با توجه به شرایط محیطی منطقه و عوامل اقتصادی، نوع و رقم میوه گزینش شد، باید به تهیه نهال اقدام کرد. بیشتر درختان میوه از طریق پیوند و تعدادی نیز از راه قلمه، خواباندن و بذر افزوده می‌شود. روش تولید نهال هرچه که باشد، کیفیت نهال بالاترین اهمیت را در رشد آن و باروری درخت دارد. باغدار باید کوشش کند که بهترین نهال ممکن را هر چند با قیمتی بسیار بالاتر از معمول، تهیه کند، زیرا درختان حاصل از چنین نهال‌هایی نه تنها در چند سال اول باروری جبران مخارج اضافی را خواهند کرد، بلکه پس از آن نیز پوسته، نسبت به درختان حاصله از نهال‌های نامرغوب، منافع بیشتری خواهند داشت.

هنگامی که به دلیل کوچکی سطح زیر کشت، تعداد نهال‌های مورد لزوم کم باشد، بهتر است آنها را بصورت آماده از مؤسسات مورد اطمینان، خریداری کرد. این امر، اولاً به باغدار امکان گزینش بهترین نهال‌ها را می‌دهد، ثانیاً از صرف یکسال وقت برای تولید نهال جلوگیری می‌کند. اگر سطح کشت گسترده باشد، از آنجا که گاهی خرید نهال بسیار گران تمام می‌شود، بهتر است که باغدار با کشت بذر و پیوند روی نهال‌های حاصله، خود نهال‌های مورد نیاز خود را تهیه کند. 

هنگام خرید نهال، باید سعی شود که کلیه نهال‌ها دارای ریشه قوی و سالم باشند و چون به طور معمول بیرون آوردن گیاهان از زمین و ترابری آنها از خزانه به محل کشت و در زمستان انجام می‌شود، باید از آسیب دیدن ریشه‌ها توسط سرما جلوگیری به عمل آید و پس از رسیدن به محل باغ نیز باید بیدرنگ ریشه‌ها را در زیر خاک قرار داد و تا زمان کاشت در همان‌جا نگاهداری کرد.

4- روش‌های کاشت :

الف: نقشه باغ:

درختان میوه برای رسیدن به حداکثر رشد، و تولید بیشترین و مرغوبترین محصول، نیاز به دریافت نور کافی دارند. این امر ایجاب می‌کند که هنگام کاشت، بین درختان مجاور فاصله بخصوصی، که برای درختان مختلف متفاوت است و به اندازه آنها در حداکثر رشد بستگی دارد، رعایت شود. اگر همانطور که در بیشتر باغ‌های سنتی ایران به چشم می‌خورد، درختان نزدیکتر از فاصله لازم کشت شوند هنگام باروری روی یکدیگر سایه می‌اندازند و میزان محصولشان پایین می‌آید. علاوه بر رعایت فاصله، درختان باید روی ردیف‌های منظم شمالی جنوبی کشت گردند تا اولاً بتوانند از نور آفتاب بیشتری استفاده ببرند و ثانیاً امکان رفت و آمد کارگران و وسایل موتوری فراهم گردد. نسبت فواصل درختان روی ردیف‌ها به فواصل بین ردیف‌ها،‌ روش‌های کاشت مختلفی را بوجود می‌آورد که از مهم‌ترین آنها می‌توان مربعی، مستطیلی، مثلثی و داربستی را نام برد.

در روش مربعی، فاصله درختان روی ردیف‌ها با فاصله بین ردیف‌ها برابر است، بطوری که هر چهار درخت روی رئوس یک مربع، قرار می گیرند و بنابراین در باغ، علاوه بر ردیف‌های شمالی جنوبی، ردیف‌های شرقی غربی نیز وجود خواهند داشت. در این روش، اگر فاصله مناسب در حین کاشت رعایت شده باشد، درختان در حداکثر رشد قسمت اعظم سطح باغ را می‌پوشانند و بین آنها فاصله کمی برای عبور و مرور کارگران و ماشین‌آلات باقی می‌ماند. در این روش، در صبح و بعد از ظهر، درختان مجاور روی هم سایه می‌‌اندازند و به همین دلیل، این روش هرچند برای نقاط گرمسیری که دارای نور بیشتر هستند قابل قبول است، برای نقاط سردسیر شمالی که شدت نور کمتری دارند مناسب نیست.

در روش مستطیلی فاصله درختان روی ردیف‌ها، از فاصله بین ردیف‌ها بیشتر است و به این دلیل با فرض تخصیص مساحتی مساوی با روش مربعی به هر دو درخت (مثلاً 10× 4.9 متر، برابر 7×7 متر) درختان، در صبح و بعد از ظهر، سایه کمتری روی هم می‌اندازند و هر درخت از نور بیشتری بهره‌مند می‌گردد.

در این روش، درختان در حداکثر رشد، فواصل بین ردیف‌ها را پر می‌کنند ولی در روی ردیف‌ فاصله بیشتری برای درختان وجود خواهد داشت که عبور و مرور وسایل را در جهت شمالی جنوبی تسهیل می‌کند. این روش بویژه برای مناطق سردسیر مناسب است و توصیه می شود.

در روش مثلثی که لوزی و شش گوش هم خوانده می‌شود هر سه درخت روی رئوس یک مثلث(به طور معمول متساوی‌الاضلاع و گاهی متساوی‌الساقین) که جهت قاعده آن شرقی غربی است، و هر چهار درخت روی رئوس یک لوزی کشت می شوند. این روش از نظر سایه‌اندازی مانند روش مربعی است و تفاوتهای آن با روش مربعی این است که اولاً در این روش ردیف‌های شمالی - جنوبی وجود ندارد و ثانیاً با رعایت فواصل مساوی، در این روش حدود 16% بیش از روش مربعی، در واحد سطح، درخت کاشته می شود.

در روش داربستی درختان، به روش‌های ویژه‌ای پیرایش می‌شوند و توسط چند ردیف سیم فلزی که به پایه‌های متصل هستند، نگاهداری می‌گردند. در این روش، درختان فقط از یک سو روی ردیف قرار دارند و به طور معمول درختان هر ردیف، در حداکثر رشد، فواصل بین خود را پر می‌سازند. چون گیاهان، در این روش‌ تنها «دو بعد» دارند. به بادهای عمود بر جهت ردیف حساسند و به این دلیل در مناطقی که دارای بادهای شدید و منظم هستند، راستای ردیف باید حتماً همسوی باد باشد تا یک سوی ردیف‌ در تمام طول صبح و پیش از ظهر، سوی دیگر در تمام طول بعد از ظهر و عصر از نور آفتاب بهره‌مند گردد.

ب: پیاده کردن نقشه باغ و تهیه محل کشت:

برای پیاده کردن نقشه باغ، باید اول محل کشت اولین درخت را تعیین و بر حسب آن محل اولین ردیف درختان را توسط ریسمان مشخص ساخت. برای اینکار، در یکی گوشه‌های زمین نقطه‌ای که به اندازه نصف فاصله کشت از دو مرز همان گوشه باغ (که ممکن است دیوار و جوی آب، جاده و غیره باشد) فاصله داشته باشد با کوبیدن میخ چوبی مشخص گردد، از این نقطه توسط ریسمان، اولین ردیف درختکاری که ترجیح داده می‌شود شرقی غربی باشد، روی زمین ایجاد می شود. مرحله بعد در روش‌های مربعی و مستطیلی و داربستی، ترسیم دو خط عمود بر خط اولیه از دو انتهای آن است. در سطوح بزرگ برای جلوگیری از اشتباه این کار بوسیله دوربین نقشه برداری انجام می‌شود ولی در سطوح کوچک می‌توان به شرح زیر اقدام نمود:

اول به فاصله 3 متر از نقاط انتهایی الف و ب، دو نقطه ج و نقطه د روی پاره‌خط اولیه الف و ب مشخص می گردد. سپس به مرکزیت نقطه الف قوسی به شعاع چهار متر، و به مرکزیت نقطه ج قوسی به شعاع 5 متر چنان رسم می‌شود که در نقطه س همدیگر را قطع کنند. همین عمل را برای نقاط ب و د انجام می‌گیرد تا نقطه ش به دست آید. بر حسب خواص مثلث قائم‌الزاویه، زوایای س- الف- ج- و ش- ب- د قائمه هستند. با امتداد دادن خطوط الف- س و ب- ش دو بعد دیگر از منطقه اصلی درختکاری را به دست می‌آورید که در روی آنها، به کمک متر فواصل بین خطوط را مشخص و توسط ریسمان به هم وصل می‌کنیم.

در روش مثلثی نیاز به خطوط الف - س و ب - ش نیست و جای آن باید پس از رسم خط الف - ب محل دومین درخت از سر ردیف، با متر مشخص و بعد به مرکزیت این نقطه و نقطه الف دو قوس با شعاعی مساوی به فاصله مورد نظر چنان رسم شود که همدیگر را قطع کنند، نقطه تقاطع، محل اولین درخت ردیف بعدی را مشخص خواهد کرد. این عمل باید آنقدر تکرار شود تا محل تمام ردیف‌ها مشخص گردد در هر سه روش ذکر شده تعیین محل درختان روی ردیف‌ها توسط متر انجام می‌گیرد. در صورتی که شکل زمین باغ کاملاً منظم و یا جهت دیوارهای آن شرقی غربی و شمالی جنوبی نباشد، قطعاتی از باغ خارج از محوطه اصلی درختکاری قرار می گیرند که در آنها می‌توان با امتداد دادن خطوط رسم شده محل درختان را مشخص کرد.

پس از تعیین محل درختان، توسط دست و یا مته خاصی که به تراکتور متصل است گودالی متناسب با نوع و ژرفای (عمق) خاک و ابعاد ریشه نهال بزرگتر باشد ابعاد گودال، نیز بزرگتر گرفته می‌شود. حفر گودال با دست، کاری پرزحمت است در حالی که با تراکتور این کار با سرعت بیشتر و قیمت کمتر انجام می‌پذیرد. در خاک‌های ژرف (عمیق) که از بافت خوبی نیز برخوردار باشند می توان به جای حفر گودال، با استفاده از زیرکاو (سوسولوز)Sous- soleuse (sub- soiler) که در دو جهت عمود بر هم در روی ردیف‌ها به زمین زده می‌شود خاک را سست کرد و در محل‌های تقاطع خطوط زیر کاو درختان را کاشت.

پ: کاشت نهال و هرس اولیه :

در هنگام کاشت، بیشتر نهال‌های میوه باید ابتدا ریشه را با یک قیچی تیز هرس کرد تا اولاً سر ریشه اصلی قطع و گیاه تحریک به تولید ریشه فرعی بیشتری شود. ثانیاً سر ریشه‌ها، که بیشتر در اثر کنده شدن از خاک خزانه زخمی و بطور نامرتب قطع شده، دارای یک سطح صاف شود، زیرا ریشه‌های زخمی و سر ناصاف سریع مورد حمله انواع قارچ‌ها و باکتری‌ها قرار می گیرند و از بین می‌روند، در حالی که اگر محل بریده شده صاف باشد به راحتی ترمیم می‌گردد و از نفوذ عوامل بیماری‌زا پوشاننده جلوگیری می‌کند.

برای کشت نهال، اگر خاک باغ حاصلخیز و دارای بافت مناسب باشد و توسط زیر کاو آماده شده باشد، کافی است مقداری از خاک محل کاشت را با بیل برداشته، پس از قراردادن ریشه‌ها درون گودال، روی آنها را با خاک زبرین (سطح‌الارض) پوشاند. در مواردی که برای کاشت، از گودال‌های دستی و یا مته‌ای استفاده می‌گردد،‌ باید اول مقداری از خاک زبرین را با هم حجم ‌خودش کود دامی پوسیده مخلوط ساخته به شکل مخروطی، در ته گودال ریخت، سپس ریشه‌ها را روی این مخروط مرتب کرد و روی آنها را با خاک پوشاند و گودال را پر ساخت.

در کاشت نهال، رعایت چند نکته ضروری است:

1- ژرفای کاشت باید طوری باشد که پیوند گاه (محل پیوند)، دست کم چند سانتی متر بالای سطح خاک واقع شود تا از ریشه دار شدن گیاه در بالای پیوند که ممکن است اثر پایه را خنثی کرده و نیز از گود افتادن درخت (یعنی قرار گرفتن طوقه آن در ژرفای زیاد خاک) که به اصطلاح باعث خفگی آن خواهد شد جلوگیری به عمل آید.

2- در نقاطی که باد منظم می وزد، رشد پیوندک باید رو به باد قرار داشته باشد تا از شکسته شدن گیاه در اثر فشار باد جلوگیری گردد. در نقاط بادخیز استفاده از قیم برای نگهداری نهال، در سال‌های اول، توصیه می‌شود. این امر به ویژه برای گیاهانی که روی پایه‌های پاکوتاه کننده پیوند زده شده‌اند، از اهمیت زیادی برخوردار است.

3- پس از انجام کاشت و پر کردن گودال، باید با فشار دادن خاک اطراف نهال با پا یا با بیل، خاک اطراف ریشه‌ها را بطور کامل محکم کرد تا محفظه‌های هوا در اطراف ریشه‌ها باقی نماند و همچنین مقدار نشست خاک که در اثر آبیاری به وجود می‌آید و باعث گود افتادن نهال می‌گردد به حداقل کاهش یابد.

4- باید بیدرنگ پس از کاشت، نهال‌ها را آبیاری کرد. در غیر اینصورت درصد نهال‌هایی که به اصطلاح نمی‌گیرند یعنی خشک میشوند بالا خواهد رفت و نیاز به کاشت مجدد یا واکاری خواهد بود.

5- باید نهال‌های کشت شده را به روش‌هایی که در بخش هرس گفته شدند پیرایش یا هرس و شکل‌دهی کرد.

داشت، یا نگهداری از باغ احداث شده :

هر باغ میوه نیاز به مراقبت‌های ویژه‌ای دارد تا بتواند به نحو بهینه رشد کرده و تولید محصول کند. مهمترین این مراقبت‌ها، که بطور کلی عملیات داشت نامیده می‌شوند، در زیر مورد بحث قرار خواهند گرفت.

1- آبیاری :

در شرایط مساعد، ریشه درختان تا ژرفای به نسبت زیاد نفوذ می‌کند و در جهت افقی نیز بر حسب بافت خاک و نوع درخت از هر طرف 1.5 تا 3 برابر شعاع شاخساره و یا سایه انداز درخت پخش می‌گردد. ولی بررسی ها نشان داده که قسمت اعظم ریشه‌های فعال یک درخت در زیر شاخساره آن، تا ژرفای 60 سانتی‌متر زمین، قرار دارند. بنابراین گیاه مهمترین قسمت آب و مواد غذایی مورد نیاز خود را از این قسمت خاک جذب می‌کند. همانطور که پیشتر گفته شد، در نقاطی که بارندگی سالیانه، کمتر از 700 میلی‌متر و یا غیر متعادل باشد باید در ایام خشک، آب مورد نیاز درخت را بوسیله آبیاری تأمین کرد. در حال حاضر، در دنیا چهار روش آبیاری عمده، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

الف: روش کرتی(Basin irrigation) یا غرقابی(Flood irrigation) :

در این روش، باغ به کرت‌هایی دارای یک تا چند درخت تقسیم و هر کرت در هر بار آبیاری، با آب پر می‌شود. بازده مصرفی (Consumptive) این نوع آبیاری به نسبت کم است. یعنی قسمت مهمی از آبی که به زمین داده می‌شود، بدون اینکه مورد استفاده درخت قرار گیرد، به ژرفای خاک فرو می‌رود و از دسترس ریشه‌ها خارج می‌گردد. از محاسن این روش عدم نیاز آن به تسطیح خاک و احتیاج نداشتن به وسایل مدرن آبیاری که هر دو گران هستند می باشد. در ایران، در باغ‌های جوان نیز در مرکبات کاری برای جلوگیری از شیوع بیماری‌های خاکزا(Soil- born diseases) نوعی از آبیاری کرتی به نام طشتکی مورد استفاده قرار می‌گیرد که خود به دو نوع زنجیری و شانه‌ای تقسیم می‌شود.

ب: روش نشتی(Furrow irrigation) :

در این روش، در دو سوی ردیف کشت، دو شیار به ژرفای 10 تا 15 سانتی‌متر و به عرض 25 تا 30 سانتی‌متر ایجاد و آب با فشار کم در آنها به جریان انداخته می‌شود. مرطوب شدن ریشه‌ها از طریق نشت تدریجی آب به خاک اطراف شیار و خیس ساختن محیط ریشه انجام می‌گردد. بازده مصرفی این روش از روش کرتی بیشتر است و برای به کار بردن آن، باید زمین بطور کامل صاف بوده و تسطیح شده باشد.

برای جریان انداختن آب از نهر اصلی به شیارها، و تنظیم مقدار آن، از سیفون‌های آلومینیمی و یا پلاستیکی استفاده می کنند. در آبیاری نشتی، به تدریج که بر عمر و اندازه درختان افزوده می‌شود باید تعداد شیارها را در هر طرف درخت افزایش داد بطوری که در حداکثر رشد، تمام سطح باغ از شیارهای موازی هم پوشیده و آبیاری شود.

پ: روش بارانی(Sprinkler irrigation) :

در این روش، درختان توسط فواره‌های چرخانی که به لوله‌های خاصی متصلند آبیاری می‌گردند. بازده مصرفی این روش از روش‌های قبل بیشتر و حدود 80 درصد است و از محاسن آن می‌توان، عدم نیاز به تسطیح امکان کاربرد کودهای شیمیایی و سموم کشاورزی همراه با آبیاری و در موارد خاص مبارزه با سرما را نام برد. مهمترین عیب این روش بالا بودن قیمت لوله‌ها و پمپ‌ها و سایر مورد لزوم می ‌باشد.

ت: روش قطره‌ای :

در این روش، آب توسط پمپ‌های ویژه‌ای، در لوله‌های پلاستیکی به نسبت باریک و قابل انعطافی که در طول هر ردیف روی سطح خاک قرار داده می‌شوند جریان می‌یابد و از طریق چکاننده‌های(Dripper) ویژه‌ای که در طول لوله قرار دارند به صورت قطره‌هایی بیرون آمده، خاک اطراف درخت را مرطوب نگه می‌دارد. تعداد چکاننده‌ها برای نهال‌های جوان یک عدد است و به تدریج که گیاه بزرگ می‌شود به 3 تا 4 عدد برای هر درخت افزایش داده می شود. این روش دارای بازده مصرفی حدود 95% بوده و از تسطیح خاک بی‌نیاز است، ولی ایجاد آن گران تمام می‌شود. کاربرد این روش در خاک‌های شور یا برای آب‌های سنگین و شور به سرعت شوری خاک را افزایش می‌دهد. برای جلوگیری از این امر و مسدود شدن چکاننده‌ها در اثر رسوب نمک، باید اندازه چکاننده‌ها را بزرگتر از حد مورد نیاز گرفت تا آب، مقداری حرکت ژرفایی(عمقی) پیدا کرده ضمن نفوذ به طبقات زیرین خاک، املاح اضافی را شسته همراه خود از طبقات فوقانی خارج سازد.

2- کود :

درختان میوه از این نظر بسیار شبیه سایر گیاهان هستند و در اینجا تنها به ذکر چند نکته خاص اکتفا می‌گردد.

الف: از میان مواد غذایی اصلی (یعنی: نیتروژن، فسفر و پتاسیم) درختان میوه، بطور معمول تا آغاز باروری، تنها به نیتروژن اضافی نیاز دارند و مقدار فسفر و پتاسیم موجود در خاک برای تأمین نیازهای آنها تا آن زمان کافی است، مگر این که خاک از نظر این دو عنصر، کمبودی داشته باشد.

ب: برای اضافه کردن نیتروژن به خاک، فرمولی کلی و بسیار تقریبی توسط باغداران به کار گرفته می شود. طبق این فرمول، باید بر حسب میزان رشد، در هر سال 60 تا 90 گرم نیتروژن خالص تا حداکثر 500 تا 1000 گرم به ازا هر سال سن، به هر درخت داده می‌شود. بدین ترتیب، یک درخت پاکوتاه به ازاء هرسال سن خود 60 گرم (تا حداکثر 500 گرم) و یک درخت قوی و پر رشد به ازاء هر سال سن خود 90 گرم تا (حداکثر 1000 گرم) نیتروژن در سال دریافت خواهد کرد و پس از رسیدن به میزان حداکثر، مقدار کود دریافتی سالانه آنها به ترتیب در 500 و 1000 گرم ثابت خواهد ماند که باید در دو یا سه نوبت، یکی در اول بهار و یک تا دو بار در طول فصل رویش، به درخت داده شود. میزان مصرف کودهای فسفره و پتاسه، بر حسب نوع گیاه و مقدار این کودها در خاک، 50 تا 150 کیلو در سال در هکتار می‌باشد. برای مصرف، باید کودها با خاک زیر سایه‌انداز درخت مخلوط گردند و درخت مورد نظر، در صورت امکان، بیدرنگ آبیاری شود.

پ: عناصر کم مصرف مانند آهن، روی، منیزیم و غیره را باید تنها در صورتی به خاک اضافه کرد که علایم خاص کمبود آنها در باغ دیده شود. برای تعیین مقدار مورد لزوم از عناصر یاد شده، بهترین راه تجزیه برگ درختان و اندازه‌گیری مقدار عنصر مورد نظر و مقایسه آن با مقدار یک گیاه سالم و یا با اعداد جداول خاصی که برای این کار وجود دارند، می‌باشد.

ت: کودهای حیوانی دارای ارزش غذایی چندانی نیستند و بیشتر به خاطر بهبود خواص فیزیکی خاک و بالا بردن قدرت نگهداری آب، مورد مصرف قرار می‌گیرند.

بر حسب میزان مواد آلی موجود در خاک، مصرف 40 - 10 تن کود دامی پوسیده در سال در هر هکتار باغ توصیه شده است.

ث: در بسیاری از موارد، کشت کود سبز، به ویژه گیاهان یکساله تیره لوبیاسانان(Leguminosae) که قدرت تثبیت نیتروژن هوا را دارند، در باغ توصیه می‌شود. این گیاهان، هنگامی که در آخر فصل رشد بوسیله شخم با خاک مخلوط شوند، اولاً مانند کودهای دامی، خواص فیزیکی خاک را بهبود می‌بخشند ثانیاً با رها کردن نیتروژن تثبیت شده خود در خاک حاصلخیزی آن را بالا می‌برند.

3- هرس :

بر حسب نیاز به هرس می‌توان درختان میوه را به سه گروه تقسیم کرد:

گروه اول شامل درختانی مانند مرکبات است که در دوران زندگی خود نیازی به هرس ندارند و بدون آن به طور طبیعی، شکل ویژه خود را پیدا و میوه کافی تولید می‌کنند.

گروه دوم شامل درختانی مثل سیب، گلابی، بادام و گردو است که بایستی در چند سال اول به آنها، از طریق پیرایش، شکل مناسب داد ولی وقتی رشد کردند و به بار نشستند، هرس را باید به حداقل رساند.

گروه سوم شامل میوه‌‌هایی مانند هلو، انجیر و انگور است که علاوه بر پیرایش شکل‌دهی، در دوران بلوغ نیز باید مرتباً هرس شوند، تا با تولید شاخه‌های جوان، میزان محصول آنان افزایش یابد.

4- گرده افشانی :

تمام درختان میوه ایران، به غیر از خرمالو و ارقام بدون هسته انجیر و گلابی و مرکبات برای تولید میوه به گرده‌افشانی نیاز دارند. از نظر عامل انتقال گرده می‌توان میوه‌ها را به سه گروه تقسیم کرد.

گروه اول شامل دو درخت:

خرما و انجیرهای هسته‌دار که هر چند بطور طبیعی می‌توانند مقدار بسیار کمی میوه تولید کنند، برای تولید محصول اقتصادی باید گرده افشانی بوسیله انسان انجام گیرد.

گروه دوم :

شامل گردو، پسته، فندق و توت و انار است که در آنها گرده افشانی، توسط باد انجام می‌گیرد و نیازی به دخالت انسان نیست.

گروه سوم :

شامل سایر میوه‌ها بویژه انواع دانه‌دار و هسته‌دار است که گرده افشانی آنها توسط حشرات، بویژه زنبور عسل، انجام می‌شود و بنابراین کندوگذاری در باغ برای تولید محصول ضروری است. تعداد کندوی لازم برای هر هکتار، بر حسب اندازه درختان و میزان گلدهی آنان، به یک تا پنج عدد بالغ می‌شود. لازم به تذکر است که زنبورهای عسل در روزهای بارانی هنگامی که باد شدید بوزد و وقتی دمای هوا از 18 درجه سانتی‌گراد کمتر باشد، قدرت فعالیت خود را از دست می دهند. اگر چنین شرایطی مصادف با ایام گلدهی درختان این گروه بشود، در بعضی موارد دخالت انسان و گرده افشانی مصنوعی از طریق تکاندن شاخه‌های گلدار یک درخت مناسب، روی دیگر درختان باغ برای تولید محصول اقتصادی ضروری خواهد بود. 

5- تنک کردن(Thinning):

بیشتر درختان میوه بیش از حد توانایی باردهی خود، گل‌ تولید می‌کنند که اگر همگی این گلها تبدیل به میوه شوند، درخت ضعیف و میوه‌ها ریز و نامرغوب خواهند شد و ممکن است درخت دچار سال آوری (باردهی متناوب)Alternate bearing بشود. به همین دلیل، باید بیشتر گل‌ها و میوه‌های جوان را حذف کرد. برای مثال، اگر تنها پنج درصد از شکوفه‌ها‌ی سیب و آلبالو و گیلاس، که دارای میوه‌های بسیار ریزی هستند، هر گاه 25 تا 35 درصد از شکوفه‌ها تبدیل به میوه شوند گیاه محصول بسیار خوبی خواهد داشت. عمل حذف گل‌ها و میوه‌های اضافی درختان تنک کردن نامیده می‌شود. از درختان میوه برخی (مانند آلبالو، گیلاس، بادام، پسته، فندق و مرکبات) نیازی به تنک شدن ندارند و می‌توانند کلیه میوه‌هایی را که پس از انجام ریزش‌های طبیعی روی درخت باقی می‌مانند رشد بدهند و برسانند. در برخی (مانند زرد‌آلو و آلو) هرچند اگر تعداد میوه‌ها کمتر باشد درشت‌تر خواهند شد، تنک کردن کمکی به این امر نمی‌کند و بنابراین، این گیاهان را نیز تنک نمی‌کنند. سایر میوه‌ها (بویژه سیب، گلابی، هلو ،خرما و انگور) به تنک شدن واکنش مثبت و زیادی نشان می‌دهند و بنابراین باید بطور حتم تنک شوند. تنک کردن می تواند به طریق مکانیکی و یا شیمیایی انجام گردد. در تنک کردن مکانیکی می‌توان از دست انسان (که بسیار دقیق ولی گران و کند است)، از فشار آب (که دقت زیادی ندارد و تنظیم گل‌های حذف شده با آن مشکل است) و از چوب‌های بلند (که به درخت آسیب می زند) استفاده کرد. در تنک شیمیایی، بر حسب نوع درخت، انواع مختلف اکسین با غلظت‌های 50-10 قسمت در میلیون و اتفون با غلظت‌های 300-20 قسمت در میلیون به کار می‌روند . از مواد دیگری که در تنک کردن درختان میوه بویژه انواع دانه‌دار و هسته‌دار از اهمیت برخوردارند می‌توان سوین(Sevin (l-naplyl-N-metyl carbamate)) که زنبور عسل در برابر آن بسیار آسیب‌پذیر است و الجتول(Elgetol (dinitro orthocresol-DNOC)) را نام برد که هر دو با غلظت‌های 1000-500 قسمت در میلیون به کار می‌روند. شدت تنک کردن (درصد گل‌ها و میوه‌های حذف شده) بستگی به نوع درخت میزان رشد آن و تعداد میوه‌های تشکیل شده دارد. برای سیب و هلو بطور معمول توصیه می‌شود که به ازای هر 30 برگ درخت و یا هر 10 سانتی‌متر طول شاخه‌ بارور، یک میوه نگاهداری و بقیه حذف شوند که البته این ارقام بسیار تقریبی و غیر دقیق هستند.

6- سایر عملیات برداشت :

علاوه بر آنچه که بالا گفته شد، نگهداری درختان میوه مستلزم انجام عملیات دیگری از قبیل جلوگیری از ریزش بی موقع میوه‌ها، مبارزه با بیماری ها، آفات، علف‌های هرز، سرمازدگی و غیره نیز می‌باشد.

چگونگی پرورش گردو

گردو درختی بزرگ وگسترده است.وبیشتر از هر درخت دیگر به نور نیاز دارد.گردو در سن بلوغ میوه میدهد.ودر قسمتهایی از درخت که نور بیشتری می تابد از باردهی بهتری برخوردار است.ودر قسمتهای داخلی که نور به آن نمی تابد گردوها ریز وکوچک میشوند.درختان گردو باید طوری کاشته شوند که فاصله بین آنها کمتر از 10متر نباشد.چون این درخت تاج بزرگی دارد بعد از چند سال که از رشد آن گذشت شاخه ها مزاحم همدیگر میشوند وشاخ وبرگشان در هم می پیچد که باعث ریزش برگهای درخت میشود.مواردی مثل نوع نهال کیفیت خاک وهمین طور اقلیم آب و هوایی محیط کشت برای این درخت اهمیت زیادی دارد.اصولا گردو در مناطق سرد و معتدل رشد خوبی دارد.کاشت درخت گردو وتکثر آن از طریق بذر گردو صورت میگیرد.وباید در دو سالگی به وسیله پیوند وصله ای پیوند زده شوند.تا حاصل باغ گردو یکدست شود.بعد از آنکه گردو کاشته شدوشروع به رشد کرد.(به اندازه ای رسید که بتوان آن را جابجا کرد )نهال گردورا با ریشه از خاک در آورده ودرچاله های عمیق حفر شده در زمینی که خاکش از نظر کود دهی آماده شده است کاشته میشود.وبا خاک اطرافش را می پوشانند.تا برای آبیاری درخت مشکلی پیش نیاید.بهترین فصل کاشت درخت گردو اوایل بهار است .در کاشت درخت گردو باید دقت کرد که درخت 20-30 سانتیمتر بالاتر از کف جوی کاشته شود.تا در آینده به بیماری آب سیاه مبتلا نشود.در احداث باغهای جدید باید سعی کرد حتما از نهال پیوندی استفاده شود.

خاک مناسب کاشت نهال گردو:

در چاله هایی که نهال گردو در آنها کاشته میشود بایستی بعداز حفر چاله خاک آن را از انواع کودهای حیوانی و شیمیایی غنی کرد.هر چه عمق وقطر چاله ها بیشتر باشد بهتر است.اما معمولا باید چاله هایی به عمق وقطر 1-2متر حفر کرد.وخاک مناسب وغنی شده داخل آن ریخت.بهتر است این کار چند ماه یا سال قبل ازکاشت نهال گردو در آن صورت گیرد.بعد از کاشت نهال گردو در چاله ها میتوانیم در فصل بهار وتابستان سطح خاک اطرافنهال درخت گردورا با برگهای پوسیده یا باقی مانده گیاهان مانند کاه وکلش گندم بپوشانیم. تا از تبخیر و هدر رفتن آب جلوگیری کنیم وخاک پای طوقه اصلاح شود.

آبیاری درخت گردو:

در طول دوره رشد درخت گردو مراحل مختلفی را می گذراند.که دراین مدت غفلت در آبیاری درخت گردو هم محصول سال وهم محصول سالهای آینده را کاهش میدهد.تعیین دقیق میزان آب مورد نیاز یک هکتار باغ گردو از کاشت تا برداشت گردوکار آسانی نیست.زیرا عوامل متعددی مثل سن وقدرت رشد وعملکرد وتراکم درخت نیز در این امر دخالت دارد.ومیزان آب به شرایط محل کاشت بستگی دارد.آبیاری درخت گردو اهمیت زیادی دارد.آبیاری درخت گردو به به چند روش مثل آبیاری غرقابی-نواری-قطره ای-بارانی وبابلر انجام میشود.که میتواند آب چاه –رودخانهویا قنات باشد.در بین سیستمهای تحت فشار بهترین روش بابلر است.که در کنار هر درخت یک یا دو شیر نصب می گردد.وباید دقت نمود درختان گردو از اواخر مهر ماه دیگر آبیاری نشوند.چون آبیاری درخت گردو در فصل پاییز وزمستان موجب سرما زدگی درختان میشود.

تغییرات مصرف آب در یک هکتار باغ گردو بر حسب سن درخت

متر مکعب آب به هکتار	سن درخت به سال
70	1
200	2
400	3تا5
600	6تا7
800	8تا9
900	10تا11
تا1100	از 11 سال به بالا

 

کود دهی درخت گردو:

قبل از کاشت نهال گردو باید نیرو بنیه خاک از لحاظ عناصر خاک مانند:ازت-پتاسیم-فسفر-آهن-روی-مس-منگنزوکلسیم و...که توسط کارشناسان تعیین میشودغنی شود.این عناصر بایستی همراه خاک مخلوط ودر چاله های حفر شده ریخته شود.نوع کود ومیزان آن بستگی به نوع خاک دارد.تقویت خاک قبل از کشت بسیار مفید ودر رشد درخت مؤثر است.وچون درخت گردو در سالهای اولیه رشد وریشه بندی زیادی دارد  می توان از تقویت کننده هایی برای افزایش رشد ریشه نهال استفاده نمود . یکی از این ترکیبات بیورادیکانت می باشد که باعث تحریک رشد ریشه و در نتیجه افزایش جذب آب و مواد غذایی می گردد . ترکیب بیورادیکانت شامل اسید های آمینه ، نیتروژن ، آهن ، منگنز ، روی ، بر و مولیبدن بوده و در افزایش رشد ریشه درخت موثر می باشد .

کودهای آلی (کود حیوانی)بایستی همراه کودهای شیمیایی در زمستان بصورت چال کود در سایه انداز درخت داده شود.چال کود گودالی به عمق یک متر وعرض 40سانتیمتر وبطول یک متر است.که در سایه انداز درخت حفر می گردد.برای یک درخت 15 ساله گردو یک کیلو گرم سولفات پتاسیم 500گرم سولفات روی 500گرم سولفات آهن روی کودهای آلی(حیوانی)ریخته وباقیمانده ی چاله را با برگهای خشک پر میکنند وروی آنها خاک مرغوب میریزند.کودهای ازته شامل نیترات واوره می باشد.که در دو نوبت به درخت گردوداده میشوند.چنانچه از نظر کمبود آب محدودیت نباشد.در نوبت اول در  اسفند ماه مقدار 300گرم نیترات آمونیم ودر اوایل خرداد ماه هم 300گرم نیترات آمونیاک به درختان داده میشود.

برای تغذیه مناسب درخت گردو بایستی علاوه کود های ذکر شده عناصر ریز مغذی درخت مثل آهن ، روی ، بر ، مولیبدن ، مس ، منگنز و کبالت را نیز تامین نمود . این عناصر یا به صورت تک عنصری و یا به جهت سادگی مصرف به صورت مجموعه ای در کنار هم مصرف می شوند . امروزه محصولی به نام اکوکوئل میکرومیکس همه عناصر ریز مغذی را در کنار دارد و برای هر هکتار درخت گردو 1 کیلوگرم آن استفاده می شود .                                                                                                            

آفت ها وبیماریهای درخت گردو:

برای جلوگیری از شیوع بیماری باید به روش آبیاری درخت گردو توجه داشت.ونباید بگذاریم آب به تنه درخت برسد.چون که آب موجب انتقال بیماری میشود.ودرختان دیگر را نیز آلوده مبکند.علاوه بر این آفت های بسیاری وجود دارند که فقط با سم پاشی به موقع میتوان جلوی رشد آنها را گرفت.بیماری مهمی که باعث مرگ درختان گردو میشود.بیماری آب سیاه می باشد . بیماری آب سیاه یک بیماری قارچی بوده و عامل آن قارچ  فیتوفترامیباشد. برای جلوگیری از شیوع این بیماری اولا باید از نهال سالم وقوی استفاده کرد.ثانیا باید دور تا دور درخت را مانند تشتک احداث کرد تا آب با تنه درخت تماس نداشته باشد.درختانی که به بیماری آب سیاه (فیتوفترا)مبتلا میشوند.باید محل آلودگی تنه درخت را با کارد تراشید تا جایی که به به بافت سالم درخت برسد.وسپس بافتهای آلوده را سوزاند .آنگاه محل تراشیده شده را با سم اکسی کلرورمسی یا آب اهک ضد عفونی کرد البته می توان با محلول پاشی به وسیله فسفیمکس درختان گردو را به قارچ فیتوفترا مقاوم نمود .به این نکته مهم باید توجه کرد که درخت گردو را نباید هیچ زمانی سم پاشی کرد و فقط قسمت های آسیب دیده را به موقع سم پاشی نمایید .

هرس کردن درخت گردو:

هرس کردن شامل دو مرحله میباشد.1-هرس فرم درخت گردو2- هرس باردهی درخت گردو

1-هرس فرم : در سالهای اولیه ی رشد نهال صورت میگیرد بدین صورت است که از فاصله 5/1متری نهال سر برداری میشود و محل بریدگی با چسب باغبانی پوشانده میشود.که این امر باعث رشد شاخه های جانبی درخت گردو میشود.در سالهای بعد نیز تعداد شاخه ها کمتر شده وبقیه شاخه ها از روی تنه حذف میشوند.با این روش هرس کردن که تدریجی ودر سالهای اولیه رشد درخت صورت میگیرد فرم اصلی درخخت شکل میگیرد.

2-هرس باردهی : این نوع هرس معمولا در اواخر زمستان وگاهی در تابستان هم انجام میشود.که شامل :حذف شاخه های مزاحم خشک وناجور میباشد.وباید سعی نمود که حتما محل بریدگی با چسب باغبانی پوشانده شودمنظور از هرس حذف کامل شاخه ها ی زیادی ونرکها یا آن قسمتهایی است که مانع تابش نور خورشید به داخل تاج درخت میشود.با دقت در انجام هرس میتوان سلامت درختان را به نحو مطلوب تامین کرد واز نامرغوب شدن گردوها جلوگیری کرد.این هرس را میتوان هر سال یکبار انجام داد.نمونه دیگر از هرس هرس کردن درختان کهن سال گردو که بیشتر از 30سال سن دارند میباشد.که به منظور جوان کردن درخت شاخه های پیر ودرهم را هرس کرده وبا این کار شاخه های جوان میوه دهی زیادتری خواهند داشت.

برداشت محصول گردو :

فصل برداشت گردو بستگی به شرایط محیطی دارد.مثلا در مناطق سرد در اواخر مهر ماه است.اما آنچه مسلم است هنگام برداشت گردو پوست آن باید به رنگ قهوه ای مایل به خاکی در آمده باشد وپوست آن به راحتی از گردو جدا شود.برداشت محصول گردو باید در اولین فرصت که گردو ها پوست می دهند انجام شود.و بعد از چیدن گردوها باید آنها را پوست کنده ومحصول را در سایه ودر جای خشک پهن کرد تا خشک شوند.محل خشک کردن باید طوری باشد که هوا در آن جریان داشته باشد.تا محصول به طور کامل خشک شود.در مناطقی که آفتاب ملایم باشد میتوان محصول را بعد از پوست گیری در آفتاب ملایم خشک کرد.اگر آفتاب شدید باشدموجب سیاه شدن مغز گردو وعدم بازار پسندی آن میشود.روش سنتی برداشت محصول گردوبه این صورت است که با چوب بلند به شاخه های درخت ضربه میزنند.که باعث تکیده شدن گردوها میشود این روش علاوه بر زحمت زیاد ووقت گیر بودن آن باعث صدمه به درخت گردو میشود وثمر سالهای آینده گردو را نیز از بین میبرد.از آنجایی که ارتفاع درخت گردو زیاد است برای برداشت مکانیزه واصولی از بالابر استفاده میشود که میتوان آنرا به تراکتور متصل نمود .

آب مورد نیاز یک درخت به عوامل زیادی بستگی دارد ، از شرایط اقلیمی منطقه گرفته تا نوع درخت و سن درخت و بافت خاک . هر چه منطقه گرمتر باشد و سن درخت بیشتر باشد و بافت خاک سبک ( شنی ) باشد میزان آب مصرفی هم بیشتر است . به صورت تقریبی در یک منطقه معتدله برای درختانی که سیستم آبیاری قطره ای استفاده می کنند در سال های اول یک قطره چکان و در سال سوم تعداد دو قطره چکان و از سال پنجم به بعد سه عدد قطره چکان برای هر درخت در نظر می گیرند و با احتساب هر قطره چکان 8 لیتر آبدهی در ساعت و هر هفته یکبار آبیاری به مدت 3 ساعت می توانید آب مورد نیاز درختان خود را محاسبه نمایید . در زیر مقاله ای هم در مورد درخت گردو برایتان قرار دادم که امیدوارم مفید باشد . در مورد درخت سیب هم برایتان خواهم نوشت .

                         

معرفی درخت گردو

در بین میوه های خشک باغی گردو ارزش بالایی دارد.زیرا نگه داری و صادرات آن نیاز به سرد خانه و دیگر وسایل پر هزینه ندارد.ودر ضمن به علت خشک بودن هسته آنها صدمه نمی بیند.گردو در ایران در نقاط غربی و شرقی مثل قوچان بینالود کرمان کوهای لاله زار بردسیر شمال ساردوئیه جیرفت و بافت گوغر رابر بلورد و سیرجان به فراوانی یافت میشود.گردوی کرمان مرغوبیت بالایی دارد وحتی قدمت آن به 5000سال می رسد.درختان تنومند خمیده وکهن سال این محصول نشانگر قدمت این درخت است.میزان محصول هر هکتار گردو با بکارگیری روشهای مکانیزه بطور متوسط 5/3تن در هکتار است.انواع رقم های گردو خود به شش نوع می رسد.

نقل شده از : http://www.ahmadbeig.com/html/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=839&mode=thread&order=0&thold=0

انواع پیوند و نحوی انتخاب مناسب ان

تهیه پیوندک

در پیوند اسکنه تهیه پیوندک خیلی ساد

تهیه پیوندک

در پیوند اسکنه تهیه پیوندک خیلی ساده و آسانتر از تهیه پایه است.یعنی شاخه ای که حداکثر به ارتفاع 10 سانتی متر و دارای دو یا سه جوانه در انتهای فوقانی باشد انتخاب نموده قسمت تحتانی آن را در طول 4 تا 5 سانتی متر از دو طرف متقابل به طور مورب می تراشند یعنی دو سطح تراش نسبت به یکدیگر مایل می با شند.

قرار دادن پیوندک روی پایه

بر نصب پیوندک روی پایه باید دو لب شکاف انتهایی آن را به وسیله چاقوی پیوند زنی ( اگر پایه نازک باشد) و یا دستگاه مخصوص پیوند اسکنه از یکدیگر باز نموده پیوندک را در داخل آن قرار داد.

یکی از موارد استعمال پیوند اسکنه در درختان خانواده سوزنی برگها مانند انواع کاج می باشد . درباره این دسته از درختان و پاره ای از گیاهان دیگر مانند گردو باید پیوند اسکنه ای را در جوانه انتهایی زد.یعنی بدون اینکه قبلاً انتهای پایهرا قطع کنند جوانه انتهایی آن را که نسبتاً درشت است از وسط ودر طول شاخه شکاف داده و پیوندک را نیز که دارای جوانه انتهایی می باشد یعنی از انتهای شاخه باید انتخاب شود پس از تراشیدن و تیهه آن در شکاف پایه قرار داده می بندند.

در پاره ای از نباتات دیگر مانند آزاله و بعضی از جور های خانواده تیغی ها( کاکتاسه) به جای اینکه پایه را شکاف دهند و پیوندک را بترشاند عمل بر عکس انجام می دهند.یعنی انتهای پایه را تراشیده و قسمتتحتانی پیوندک را شکاف می دهند.در این پیوند نیز پیوندک باید دارای جوانه انتهایی باشد.یعنی نوک آنرا نباید قطع کرد.

2- پیوند تاجی: در این پیوند نیز شاخه را از درخت جدا کرده روی انتهای پایه که به طور افقی قطع گردیده زیر پوست ساقه آن را قرار می دهند.

تهیه پایه: اگر پایه جوان باشد پس از قطع انتهای آن در محلی که پیوندک باید نصب شود با چاقوی پیوندزنی پوست پایه را از چوب جدا می نمایند به نحوی که پوست شکاف نخورد.الین امر در پایه های جوان که پوست انها نازک می باشد و نرمی خود را از دست نداده اند ممکن است ولی در پایه های کهن که پوست درخت چوب پنبه ای شده و سفت شده این طرز عمل مقدور نیست.برای اجرای پیوند تاجی در پایه های نوع اخیر شکافی عمودی به عمق چند میلیمتر و طول 4تا 5 سانتیمتر در پوست درخت و در محل پیوند ایجاد نموده و با نوک چاق5وی پیوند زنی پوست درخت را از چوب جدا می کنند به قسمی که پوست از پایه جدا شود ولی قطع نگردد و بعد پیوندک را زیر پوست قرار می دهند .در طرز اول بستن پیوند لازم نیست ولی در طریقه دوم باید پیوندک را به وسیله ریسمان در محل مناسب خود ثابت نگه داشت.

تهیه پیوندک

در پیوند تاجی قسمتی از پیوندک که باید زیر پوست پایه قرار گیرد دارای ضخامتی خواهد بود که بتوان آن را به آسانی زیر پوست پایه قرار داد.برای این منظور در پیوندک های نازک انتهای تحتانی آن را بطور مورب قطع می کنند ولی در شاخه های ضخیم پیوندک باید به اصطلاح معروف شانه دار باشد.یعنی اول قسمت بالای تراش پیوندک را افقی قطع نموده ( تقریباً تا مرکز یعنی وسط ضخامت پیوندک) و سپس بقیه را در امتداد سطح موربی که طول آن تقریباً در حدود 3تا 4 سانتی متر می شود از پیوندک جدا نماید.

3- پیوند نیمانیم: پیوند انگلیسی یا نیمانیم که در سایر ممالک خیلی مرسوم است و در هوای آزاد مورد استفاده قرار می گیرد در ایران فقط در گلخانه برای پیوند درختچه های تزئینی از قبیل گل سرخ – یاس درختی – درخت برف یا زبان گنجشک- گل نارون مجنون – موچسب و غیره مورد استعمال دارد.در این پیوند تا جایی که ممکن استباید پایه و پیوندک داراییک قطر باشند در این صورت تهیه پایه و پیوندک یکسان بوده هیچ تفاوتیبین انها نیست ولی هر گاه پایه قطورتر از پیوندک باشد طرز تهیه انها متفاوت خواهد بود.

انواع پیوند نیمانیم: پیوند نیمانیم را به دو طریق می توان انجام داد.یکی ساده و دیگری شکاف دار.در پیوند نیمانیم ساده اگر پایه و پیوندک دارای یک قطر باشد انتهای هر دو آنها را به طور مورب به قسمی که سطح مقطع در حدود 2تا3 سانتی متر باشد قطع می کنند پس از تراشیدن پایه و پیوندکدو مقطع را با یکدیگر منطبق کرده یعنی روی هم قرار داده با ریسمان می بندند و چسب می زنند.

در پیوند نیمانیمشکاف دار پایه و پیوند را به طور عمودی شکاف می دهند.در موقع نصب پیوندک روی پایه لبه شکاف یکی از دو قسمت به شکل زبانه داخل شکاف دیگری قرار گرفته و بدین طریق باعث استحکام پیوند می شود.طول شکاف مساوی ثلث طول سطح مورب مقطع می باشد و ابتدای ان در آخر ثلث اول مقطع ووانتهای آن اول ثلث سوم سطح نامیرده قرار دارد.

پیوند رو میزی: پیوند رومیزی پیوند نیمانیمی است که پایه قلمه بدون ریشه و محل خارج از زمین در مکان سر پوشیده ای می باشد و چون عمل پیوند کردن روی میز انجام می گیرد این نوع پیوند را رومیزی نام نهاده اند.

طرز نصب کردن پیوندک روی پایه با پیوند نیمانیم ساده یا شماف دار هیچ تفاوت ندارد ولی برای جوش خوردن پایه باید محیط مناسبی به ترتیب که ذیلاً شرح می دهیم ایجاد نمود.قلمه ای که به عنوانپایه مورد استفاده قرار می گیرد20 تا 30 سانتی متر طول داردو پیوندک دارای 2 تا 3 جوانه می باشد.

پس از آنکه پیوندک روی پایه قرار داده شد و اطراف ان را با ریسمان بستند و با چسب پوشاندند قلمه های پیوند شده را دسته کرده هر 30 تا 50 عدد آن را با هم می بندند.از طرف دیگر در جعبه چوبی که ابعاد آن متناسب با مقدار قلمه پیوند شده است مقداری خاک اره یا خزه به ارتفاع تقریبی 5 سانتی متر می ریزند و دسته قلمه را بطور عمودیپهلوی یکدیگر روی خاک اره ته جعبه بطور مرتب قرار می دهندو روی این قلمه ها رابا خاک اره به ارتفاع 5 سانتی متر می پوشانند و طبقه دیگری از قلمه پیوند شده روی آن قرار می دهند و این عمل را تکرار می کنند تا جعبه پر شود و بتوان روی ان را با قشری از خاک اره به ضخامت 5 تا 10 سانتی متر پو شاند.پس از آنکه جعبه پر شد، مقدار ریادی آب روی قلمه هامی ریزند تا خاک اره و یا خزه بین ردیف ها کاملاً خیس شود.در این موقع در جعبه را بسته در محلی که اقلاً 30 درجه و حد اکثر 35 درجه حرارت داشته باشدقرار می دهند بعد از 15 تا 20 روز پیوندها جوش خورده باید انها از جعیه خارج نمود و در خاک برای ریشه دار شضدن قلمه ها ( یعنی پایه پیوند شده ) کاشت.

4- پیوند ترصیعی: این نوع پیوند شبیه به پیوند اسکنه است با این تفاوت که در پیوند ترصیعی تنها به ایجاد شکاف در پایه اکتفا نمی شود بلکه قطعه ای از چوب و پوست پایه را که مقطع آن دارای شکل مثلثی می باشد از داخل پایه طبق ( شکل 14 ) بیرون می آورند.

برای تهیه پیوندک دو طرف انتهای تحتانی ان را به نحوی می تراشند که بتوان آن را در قسمت خالی پایه قرار داد.

اشکال اجرایی این طرز پیوند که محکم ترین انواع پیوند انتهایی می باشد در این است مه تراش پیوندک و تهیه جای ان در پایه باید به قسمی باشد که این دو قسمت کاملاً در یکدیگر قرار گیرند و در موقع اتصال آنها به یکدیگر فضای خالی و هوا بین جدارهای آنها نباشد یعنی پایه و پیوندک کاملاً به یکدیگر بچسبندند.بستن پیوندک و پوشاندن آن با چسب در پیوند ترصیعی نیز لازم است.

ب)- پیوند جانبی: در پیوند جانبی بدون قطع انتهای پایه پیوندک را در منطقه ای از سطح جانبی آن نصب می نمایند.

 

ه و آسانتر از تهیه پایه است.یعنی شاخه ای که حداکثر به ارتفاع 10 سانتی متر و دارای دو یا سه جوانه در انتهای فوقانی باشد انتخاب نموده قسمت تحتانی آن را در طول 4 تا 5 سانتی متر از دو طرف متقابل به طور مورب می تراشند یعنی دو سطح تراش نسبت به یکدیگر مایل می با شند.

قرار دادن پیوندک روی پایه

بر نصب پیوندک روی پایه باید دو لب شکاف انتهایی آن را به وسیله چاقوی پیوند زنی ( اگر پایه نازک باشد) و یا دستگاه مخصوص پیوند اسکنه از یکدیگر باز نموده پیوندک را در داخل آن قرار داد.

یکی از موارد استعمال پیوند اسکنه در درختان خانواده سوزنی برگها مانند انواع کاج می باشد . درباره این دسته از درختان و پاره ای از گیاهان دیگر مانند گردو باید پیوند اسکنه ای را در جوانه انتهایی زد.یعنی بدون اینکه قبلاً انتهای پایهرا قطع کنند جوانه انتهایی آن را که نسبتاً درشت است از وسط ودر طول شاخه شکاف داده و پیوندک را نیز که دارای جوانه انتهایی می باشد یعنی از انتهای شاخه باید انتخاب شود پس از تراشیدن و تیهه آن در شکاف پایه قرار داده می بندند.

در پاره ای از نباتات دیگر مانند آزاله و بعضی از جور های خانواده تیغی ها( کاکتاسه) به جای اینکه پایه را شکاف دهند و پیوندک را بترشاند عمل بر عکس انجام می دهند.یعنی انتهای پایه را تراشیده و قسمتتحتانی پیوندک را شکاف می دهند.در این پیوند نیز پیوندک باید دارای جوانه انتهایی باشد.یعنی نوک آنرا نباید قطع کرد.

2- پیوند تاجی: در این پیوند نیز شاخه را از درخت جدا کرده روی انتهای پایه که به طور افقی قطع گردیده زیر پوست ساقه آن را قرار می دهند.

تهیه پایه: اگر پایه جوان باشد پس از قطع انتهای آن در محلی که پیوندک باید نصب شود با چاقوی پیوندزنی پوست پایه را از چوب جدا می نمایند به نحوی که پوست شکاف نخورد.الین امر در پایه های جوان که پوست انها نازک می باشد و نرمی خود را از دست نداده اند ممکن است ولی در پایه های کهن که پوست درخت چوب پنبه ای شده و سفت شده این طرز عمل مقدور نیست.برای اجرای پیوند تاجی در پایه های نوع اخیر شکافی عمودی به عمق چند میلیمتر و طول 4تا 5 سانتیمتر در پوست درخت و در محل پیوند ایجاد نموده و با نوک چاق5وی پیوند زنی پوست درخت را از چوب جدا می کنند به قسمی که پوست از پایه جدا شود ولی قطع نگردد و بعد پیوندک را زیر پوست قرار می دهند .در طرز اول بستن پیوند لازم نیست ولی در طریقه دوم باید پیوندک را به وسیله ریسمان در محل مناسب خود ثابت نگه داشت.

تهیه پیوندک

در پیوند تاجی قسمتی از پیوندک که باید زیر پوست پایه قرار گیرد دارای ضخامتی خواهد بود که بتوان آن را به آسانی زیر پوست پایه قرار داد.برای این منظور در پیوندک های نازک انتهای تحتانی آن را بطور مورب قطع می کنند ولی در شاخه های ضخیم پیوندک باید به اصطلاح معروف شانه دار باشد.یعنی اول قسمت بالای تراش پیوندک را افقی قطع نموده ( تقریباً تا مرکز یعنی وسط ضخامت پیوندک) و سپس بقیه را در امتداد سطح موربی که طول آن تقریباً در حدود 3تا 4 سانتی متر می شود از پیوندک جدا نماید.

3- پیوند نیمانیم: پیوند انگلیسی یا نیمانیم که در سایر ممالک خیلی مرسوم است و در هوای آزاد مورد استفاده قرار می گیرد در ایران فقط در گلخانه برای پیوند درختچه های تزئینی از قبیل گل سرخ – یاس درختی – درخت برف یا زبان گنجشک- گل نارون مجنون – موچسب و غیره مورد استعمال دارد.در این پیوند تا جایی که ممکن استباید پایه و پیوندک داراییک قطر باشند در این صورت تهیه پایه و پیوندک یکسان بوده هیچ تفاوتیبین انها نیست ولی هر گاه پایه قطورتر از پیوندک باشد طرز تهیه انها متفاوت خواهد بود.

انواع پیوند نیمانیم: پیوند نیمانیم را به دو طریق می توان انجام داد.یکی ساده و دیگری شکاف دار.در پیوند نیمانیم ساده اگر پایه و پیوندک دارای یک قطر باشد انتهای هر دو آنها را به طور مورب به قسمی که سطح مقطع در حدود 2تا3 سانتی متر باشد قطع می کنند پس از تراشیدن پایه و پیوندکدو مقطع را با یکدیگر منطبق کرده یعنی روی هم قرار داده با ریسمان می بندند و چسب می زنند.

در پیوند نیمانیمشکاف دار پایه و پیوند را به طور عمودی شکاف می دهند.در موقع نصب پیوندک روی پایه لبه شکاف یکی از دو قسمت به شکل زبانه داخل شکاف دیگری قرار گرفته و بدین طریق باعث استحکام پیوند می شود.طول شکاف مساوی ثلث طول سطح مورب مقطع می باشد و ابتدای ان در آخر ثلث اول مقطع ووانتهای آن اول ثلث سوم سطح نامیرده قرار دارد.

پیوند رو میزی: پیوند رومیزی پیوند نیمانیمی است که پایه قلمه بدون ریشه و محل خارج از زمین در مکان سر پوشیده ای می باشد و چون عمل پیوند کردن روی میز انجام می گیرد این نوع پیوند را رومیزی نام نهاده اند.

طرز نصب کردن پیوندک روی پایه با پیوند نیمانیم ساده یا شماف دار هیچ تفاوت ندارد ولی برای جوش خوردن پایه باید محیط مناسبی به ترتیب که ذیلاً شرح می دهیم ایجاد نمود.قلمه ای که به عنوانپایه مورد استفاده قرار می گیرد20 تا 30 سانتی متر طول داردو پیوندک دارای 2 تا 3 جوانه می باشد.

پس از آنکه پیوندک روی پایه قرار داده شد و اطراف ان را با ریسمان بستند و با چسب پوشاندند قلمه های پیوند شده را دسته کرده هر 30 تا 50 عدد آن را با هم می بندند.از طرف دیگر در جعبه چوبی که ابعاد آن متناسب با مقدار قلمه پیوند شده است مقداری خاک اره یا خزه به ارتفاع تقریبی 5 سانتی متر می ریزند و دسته قلمه را بطور عمودیپهلوی یکدیگر روی خاک اره ته جعبه بطور مرتب قرار می دهندو روی این قلمه ها رابا خاک اره به ارتفاع 5 سانتی متر می پوشانند و طبقه دیگری از قلمه پیوند شده روی آن قرار می دهند و این عمل را تکرار می کنند تا جعبه پر شود و بتوان روی ان را با قشری از خاک اره به ضخامت 5 تا 10 سانتی متر پو شاند.پس از آنکه جعبه پر شد، مقدار ریادی آب روی قلمه هامی ریزند تا خاک اره و یا خزه بین ردیف ها کاملاً خیس شود.در این موقع در جعبه را بسته در محلی که اقلاً 30 درجه و حد اکثر 35 درجه حرارت داشته باشدقرار می دهند بعد از 15 تا 20 روز پیوندها جوش خورده باید انها از جعیه خارج نمود و در خاک برای ریشه دار شضدن قلمه ها ( یعنی پایه پیوند شده ) کاشت.

4- پیوند ترصیعی: این نوع پیوند شبیه به پیوند اسکنه است با این تفاوت که در پیوند ترصیعی تنها به ایجاد شکاف در پایه اکتفا نمی شود بلکه قطعه ای از چوب و پوست پایه را که مقطع آن دارای شکل مثلثی می باشد از داخل پایه طبق ( شکل 14 ) بیرون می آورند.

برای تهیه پیوندک دو طرف انتهای تحتانی ان را به نحوی می تراشند که بتوان آن را در قسمت خالی پایه قرار داد.

اشکال اجرایی این طرز پیوند که محکم ترین انواع پیوند انتهایی می باشد در این است مه تراش پیوندک و تهیه جای ان در پایه باید به قسمی باشد که این دو قسمت کاملاً در یکدیگر قرار گیرند و در موقع اتصال آنها به یکدیگر فضای خالی و هوا بین جدارهای آنها نباشد یعنی پایه و پیوندک کاملاً به یکدیگر بچسبندند.بستن پیوندک و پوشاندن آن با چسب در پیوند ترصیعی نیز لازم است.

ب)- پیوند جانبی: در پیوند جانبی بدون قطع انتهای پایه پیوندک را در منطقه ای از سطح جانبی آن نصب می نمایند.

نقل شده از : http://www.ahmadbeig.com/html/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=821&mode=thread&order=0&thold=0

انواع کودها مخصوصاً کودهای شیمیایی

کودها به چند دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از :

  - شیمیایی - آلی - بیولوژیک کودهای شیمیایی

کودهای شیمیایی براساس نوع عنصر تقسیم‌بندی می‌شوند بعنوان مثال کودهای ازتی، فسفری و پتاسیمی دارای یک یا دو عنصر هستند ولی به کودی که همه عناصر را با هم دارد اصطلاحاً کود کامل می‌گویند.کودهای شیمیایی در کارخانجات کود سازی تهیه می‌شوند.  

  اساس تولید کودهای شیمیایی، واکنش زیر است:

واکنش هابر - بوش  

 

N₂ از هوا و H₂ از گاز متان CH₄ تامین می‌شود. یعنی N₂+3H₂ در حضور دما و فشار و کاتالیزور مناسب تبدیل به دو ملکول NH₃می‌شود. این واکنش اساس تولید کودهای ازتی را تشکیل می‌دهد. آمونیاکی که طی این واکنش تولید می‌شود یک کود ازت است. کود ازته با %۸۲ نیتروژن یا ازت. در خیلی از کشورها مستقیماً بعنوان کود در خاک تزریق می‌شود و در ایران متاسفانه امکان مصرف آن کم است. می‌توان آمونیاک را بعنوان ماده اولیه برای تولید سایر کودهای ازتی مورد استفاده قرار داد.اگر NH₃ را با ملکول C0₂ ترکیب کنیم کود اوره تولید می‌شود که از پرمصرف‌ترین کودهای شیمیایی ازتی است . اگر NH₃ با H₂SO₄ترکیب شود کود سولفات آمونیوم تولید می‌شود که از بهترین کودها برای شرایط خاک‌های قلیایی است. یعنی کودی است دارای خاصیت اسیدی و بسیار مطلوب و مناسب برای شرایط خاک ایران .

  

خواص کودهای شیمیایی ازتی- یکی از کودهای مصرفی، کود اوره است. کود اوره که به کود شکری نیز معروف است در سطح جهان از الف) پرمصرف ‌ترین و ارزان‌ترین کودهای شیمیایی ازتی است. ب) کود اوره %۴۶ ازت دارد. ج) حلالیتش در آب خیلی خوب است. به همین دلیل برای تهیه محلول‌های کودی و محلول‌پاشی بر روی گیاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. ممکن است که کود اوره دارای مقداری ماده سمی بیوره باشد، که در هنگام محلول پاشی مقدار آن را باید کنترل کرد. مشکلی که در ارتباط با کود اوره وجود دارد اینست که براحتی از خاک شسته می‌شود. در صورتیکه آب آبیاری یا بارندگی زیاد و خاک شنی باشد براحتی این کود در خاک شسته می‌شود. 

  - کود مهم دیگر، کود سولفات آمونیوم است. این کود

الف) %۲۱ ازت و ب) %۲۴ گوگرد دارد و اسیدزا بوده و ج) بهترین کود برای شرایط خاک‌های ایران است. کود سولفات آمونیوم د) بدلیل بالا بودن درصد ازت آن نسبتاً گران است. 

  - کود نیترات آمونیوم، از کودهای مهم دیگر است که

الف) از ترکیب آمونیاک و اسید نیتریک تولید می‌شود. ویژگی دیگر این است که ب) دارای هر دو نوع منبع ازتی گیاه یعنی نیترات و آمونیوم است.  

  یکی از معایب آن

الف) جذب رطوبت هوا است که باعث بهم چسبیدن دانه‌های کود و تشکیل کلوخ می‌باشد. و دیگر آنکه ب) اشتعال ‌زا است. با هر ضربه یا فشار به کود احتمال وقوع آتش‌سوزی می‌رود. - یکی دیگر از کودهای ازتی معروف کود اوره با پوشش گوگردی است. با توجه به اینکه حلالیت کود اوره بالاست و امکان شست و شوی آن زیاد می‌باشد، یک پوشش گوگردی بر روی دانه‌های کود اوره ایجاد می‌کنند. این کود را اصطلاحاً کُند حل می‌گویند. یعنی کود بتدریج ازت خود را آزاد می‌کند و شست و شو و تلفات کود کم می‌شود و بدین ترتیب به کود مناسب تبدیل می‌شود. ولی نسبت به کود اوره معمولی گران است و برای گیاهان زینتی و برای شرایطی که امکان آب شویی زیاد بوده یا محصولاتی که از نظر اقتصادی سودآورند، می‌تواند کود مناسب و مفیدی باشد. 

  کدام کود ازتی برای مصرف توصیه می‌شود؟

انتخاب کود ازتی به چند عامل وابسته است. الف) قیمت کود. کود اوره نسبت به کود سولفات آمونیوم خیلی کود ارزانتری است. کود اوره %۴۶ ازت و کود سولفات آمونیوم %۲۱ ازت دارد. ب) شرایط خاک. که عامل تعیین کننده‌ای برای انتخاب کود است. اگر خاک خیلی قلیایی و PH آن بالا باشد با مصرف کود سولفات آمونیوم تا حدودی می‌توان PH را پایین آورد. در بعضی از گیاهان کود نیترات آمونیوم کود مناسبی است البته از نظر تغذیه کودها با هم خیلی تفاوتی ندارند.جدول خواص کودهای شیمیایی ازتی مه

نام کود	درصد ازت	درصد مواد مهم دیگر	توضیحات
سولفات آمونیوم	21	24% گوگرد	اسید زا - مناسب خاک‌های آهکی- نسبتاً گران- کمی مقاوم به شست و شو
وره	46	-	اسید زا - مناسب بیشتر خاک‌ها- ارزان- رایج‌ترین کود ازتی ایرانی
نیترات آمونیوم	24	-	اسید زا نیست- مناسب چغندر قند- نسبتاً گران- حساس به شست و شو
فسفات آمونیوم	17	26% انیدرید فسفریک	نسبتاً اسید زا - دو منظوره- قیمت مناسب - کمی مقاوم به شست و شو
اوره فرم	36	-	نسبتاً اسیدزا - مناسب چمن – گران- خیلی مقاوم به شست و شو
اوره با پوشش گوگرد	35	35% گوگرد	اسیدزا نیست - مناسب خاک‌های سبک- مقاوم به شست و شو - قیمت مناسب

 

 

جلسه هفدهم ترکیب کود و محاسبات کودی

مقدمه

در این جلسه در مورد ترکیب کود و محاسبات آن مطالبی عنوان می‌شود.  

  ترکیبات کودی

ترکیب کودی بصورت چند تا عدد دنبال هم معمولاً بر روی کیسه‌های کود، نوشته می‌شود. ترکیب کودی را بر حسب N و P₂O₅ و K ₂O و از چپ به راست می‌نویسند. بعنوان مثال اگر ترکیب کودی بصورت 46-0-0 نوشته شده باشد به این معناست که این کود دارای 46 درصد ازت، اما صفر درصد پنتا اکسید فسفر و اکسید پتاسیم می‌باشد. یا اگر کودی بصورت 25-10-10 باشد یعنی کود %۲۵ نیتروژن، 10% فسفر و 10% پتاسیم دارد.طبق قرارداد بین‌المللی نیتروژن بصورت N، فسفر با P₂O₅ و پتاسیم K ₂O بیان می‌شود. به کمک ضرایبی می‌توان P₂O₅را به P و K₂Oرا به K تبدیل کرد. 

  ضرایب تبدیل P به P₂O₅ و برعکس

P х 2.29 = P₂O₅ P₂O ₅ х 0.44 = P به این ترتیب اگر P₂O ₅ را در ضریب ۴۴/. ضرب کنیم تبدیل به درصد P می‌شود. ولی اگر P را در ضریب ۲/۲۹ ضرب کنیم تبدیل به P₂O ₅ می‌شود. اگر درصد K در 2/1 ضرب کنیم به K ₂O تبدیل می‌شود و اگر K ₂O را در ضریب ۸۳/. ضرب بکنیم به K تبدیل می‌شود.  

  ضرایب تبدیل K به K ₂O و برعکس

K х 1.2 = K ₂O K ₂O х 0.83 = K اگر کودی دارای عناصر دیگر باشد بر روی کیسه کود نوشته می‌شود. کودهای محلول بصورت محلول عرضه می‌شوند و ترکیب شیمیایی خاص محلول‌های کودی را دارند و ترکیبات کودی بصورت درصد بر روی بسته‌های آن نوشته شده است. 

  محاسبه مقدار کود

طی آزمایش‌های انجام شده توسط سازمان‌های تحقیقاتی برای هر گیاه و محصولی فرمول کودی مخصوصی توصیه می‌شود. فرمول کودی هم مانند ترکیبی که در ارتباط با کود است به صورت N-P₂O ₅-K ₂O می‌باشد. بعنوان مثال اگر فرمول کودی محصولی بصورت 100-150-180 باشد به این معناست که این محصول Kg۱۸۰ ازت و Kg۱۵۰ P₂O ₅ و Kg ۱۰۰ کیلوگرم K ₂O در فصل رشد نیاز دارد.منظور از فرمول کودی نیاز کودی گیاه است که از چپ به راست به ترتیب ازت و فسفر و پتاسیم می‌باشند و برای هر گیاه و منطقه خاص فرق می‌کند.X = کود مور نیاز a= مقدار عنصر یا اکسید مورد نیاز در هکتار b= مساحت مزرعه c = مقدار عنصر یا اکسید در ۱۰۰ کیلوگرم کود مثال: اگر نیاز کودی محصولی100-150-180 تعیین شده باشد. مقدار کود اوره لازم با 46 درصد ازت، سوپر فسفات تریپل با 47 درصد P₂O ₅ و سولفات پتاسیم با 50 درصد K ₂O برای 25 هکتار را محاسبه کنید؟

اوره مورد نیاز
سوپر فسفات مورد نیاز
سولفات پتاسیم مورد نیاز

پس مقدار کود اوره لازم برای 25 هکتار زمین 9784 کیلو‌گرم می‌باشد. بعد از محاسبه کود باید بدانیم چند عدد کیسه کود سفارش دهیم. معمولاً کودها در کیسه‌های ۵۰ کیلوگرمی عرضه می‌شوند. با گِرد کردن مقادیر کودی محاسبه شده حدود ۱۰ تن در هکتار کود اوره، ۸ تن سوپر فسفات تریپل و ۵ تن سولفات آمونیوم احتیاج است که به ترتیب ۲0۰ ،۱۶۰ و ۱۰۰ کیسه کود برای سه کود ذکر شده خواهد بود. لذا با توجه به فرمول کودی، کود مورد نیاز برای هر منطقه محاسبه و سفارش داده خواهد شد.برای محاسبه باید مساحت، فرمول کودی، نوع کود و درصد عنصر غذایی هم مشخص باشد. محاسبه دیگر، محاسبه برای محلول پاشی است یعنی چه مقدار کود برای تهیه محلول کودی نیاز است. محاسبه کود برای محلول پاشی حاصلضرب چند تا عامل است که عبارتست از :مساحت х تعداد درخت در هر هکتار х لیتر محلول مورد نیاز برای هر درخت х تعداد محلول‌پاشی х غلظت محلول کودی = مقدار کود مورد نیاز برای محلول‌پاشی ۱ – مساحت منطقه ۲ – تعداد درخت و درختچه ۳ – محلول لازم برای خیس کردن کامل هر گیاه و درخت ۴ – دفعات محلول پاشی ۵ – غلظت کودی مورد نیاز مثال: محاسبه کنید مقدار کود لازم برای ۵ بار محلول پاشی یک باغ به مساحت ۵۰ هکتار و در هر نوبت چقدر است؟ با توجه به اینکه در هر هکتار 400 درخت وجود دارد و غلظت محلول کودی 05/0 است و مقدار محلول مورد نیاز برای هر گیاه 5 لیتر می‌باشد.

۵۰۰۰ کیلوگرم کود اوره مورد نیاز =  مقدار کود مورد نیاز

 مویان مورد نیاز = 100 کیلوگرم

در محلول‌های کودی از مویان استفاده می‌کنیم. مویان یک ماده خیس کننده سطح برگ با غلظت یک دهم در هزار است که با فرضیات مسئله قبل ۱۰۰ کیلوگرم مویان باید به محلول کودی اضافه بکنیم.

جلسه هجدهم تاثیر کودهای شیمیایی بر EC و PH خاک

مقدمه در این جلسه در خصوص اثرات کودهای شیمیایی بر H P و EC بحث می‌کنیم. به عبارت دیگر آیا کودهای شیمیایی می‌توانند EC خاک یا شوری خاک را افزایش دهند؟ تاثیر کودهای شیمیایی بر EC خاک براساس ضریب شوری سنجیده می‌شود. حال منظور از ضریب شوری چیست؟

ضریب شوری کود  =	100 * افزایش فشار اسمزی مربوط به کود
	افزایش فشار اسمزی مربوط به نیترات سدیم

با توجه به فرمول بالا می‌توان ضریب شوری را برای هر کود محاسبه کرد. کودها نمک‌های محلول هستند به عبارت دیگر با اضافه شدن به خاک، فشار اسمزی محلول خاک را بالا می‌برند و همان مشکلی را ایجاد می‌کنند که از اضافه کردن نمک در خاک حاصل می‌شود. روش کار بدین صورت است که یک واحد عنصر غذایی از هر کود به خاک اضافه می‌شود، و بعد فشار اسمزی اضافه شده را اندازه‌گیری می‌کنند. سپس به یک نمونه‌ی دیگر از همین خاک یک واحد نیترات سدیم اضافه می‌شود و افزایش فشار اسمزی دوباره اندازه‌گیری می‌شود. سپس به کمک رابطه‌ای که در بالا ذکر شد ضریب شوری کود را محاسبه می‌کنند. ضریب شوری کود برای کودهایی که درصد عناصر غذایی بالاتری دارند کمتر است. بعنوان مثال اگر کود اوره را با %۴۶ ازت با کود سولفات آمونیوم با %۲۱ ازت مقایسه کنیم ضریب شوری کود اوره ۱/۶۱ است ولی ضریب شوری کود سولفات آمونیوم ۳/۳۵ است. بنابراین در خاک‌های شور از کودهایی استفاده می‌شود که دارای ضریب شوری کمتری باشند. ضریب شوری به حلالیت کود بستگی دارد. هر چه حلالیت کود بیشتر باشد ضریب شوری کود بیشتر خواهد بود. ضریب شوری برای انواع کودهای ازتی، فسفری و پتاسیمی در جدول زیر دیده می‌شود. ضریب شوری کودهای مختلف شیمیایی برای یک واحد عناصر غذایی

ضریب شوری	غلظت عنصر	کود
57/000/499/225/332/206/661/1	82 درصد ازت 26 " " 25 " " 21 " " 17 " " 16 " " 46 " "	آمونیاک غلیظ نیترات آمونیوم نیترات آمونیومسولفات آمونیومفسفات آمونیومنیترات سدیماوره
39%21%71%	40 درصد P2O548 " P2O547 " P2O5	سوپر فسفاتسوپر فسفات تریپلفسفات آمونیوم
89%	50 درصد K 2O	سولفات پتاسیم

آمونیاک غلیظ با %۸۲ ازت دارای ضریب شوری ۵۷/. است. سولفات آمونیوم با ۲۱/. ازت دارای ضریب شوری ۳/۲۵ و نیترات سدیم با ۱۶/. ازت دارای ضریب شوری ۶/۰۶ است. البته نیترات سدیم برای خاک‌های ایران اصلاً استفاده نمی‌شود زیرا کودیست که باعث بوجود آمدن مشکلات دیگری می‌شود. تاثیر کودها بر PH خاک1- کودهای اسیدزا : کودهای شیمیایی چند نوع تاثیر بر PH خاک دارند، به بعضی از این کودها اصطلاحاً کودهای اسیدزا می‌گویند. این کودها بر اثر مصرف مداوم، PH خاک را کاهش می‌دهند و موجب اسیدی شدن خاک می‌شوند. نمونه بارز این کود، سولفات آمونیوم است. این کود طی واکنش‌های شیمیایی مختلفی که در خاک ایجاد می‌کند PHخاک را کاهش می‌دهد و آن ‌را به سمت اسیدی شدن پیش می‌برد. 2- کودهای قلیازا : بر اثر مصرف مداوم موجب قلیایی شدن خاک و یا باعث افزایش PH خاک می‌شوند. در شرایط ایران چون PH خاک‌ها عمدتاً قلیایی است به هیچ وجه نباید کودهای قلیایی مصرف شود. کود نیترات‌سدیم به شدت قلیایی است و در صورت استفاده از آن خاک قلیایی می‌شود.3- کودهای بی‌اثر : هیچ تاثیری بر روی PH خاک ندارند. در بین کودهای شیمیایی، کودهای ازتی بیشترین تاثیر را روی اسیدیته خاک دارند. کودهای فسفری و پتاسیمی در حقیقت کودهای خنثی هستند و تاثیری بر روی PH خاک ندارند. اسیدیته معادل تاثیر کودهای شیمیایی بر روی PH خاک بر اساس قلیاییت معادل یا اسیدیته معادل سنجیده می‌شود. بعنوان مثال کود اوره با 46/0 ازت دارای اسیدیته معادل برابر 148 می‌باشد. به جدول زیر توجه کنید. شدت اسیدزایی و قلیازایی بعضی از کودهای شیمیایی

قلیاییت معادل
اسیدیته معادل	فرمول کودی	نوع کود
-
180	0-0- 82	آمونیاک
-
176	0-0- 5/33	نیترات آمونیوم
-
523	0-0- 21	سولفات آمونیوم
-
148	0-0- 46	اوره
-
316	-	گوگرد
133
-	0-0- 15	نیترات کلسیم
200
-	44-0- 13	نیترات پتاسیم

اسیدیته معادل برای نشان دادن تاثیر کودهای شیمیایی بر روی اسیدی کردن خاک بکار می‌رود و مقدار کربنات کلسیم لازم برای خنثی کردن اسیدیته حاصل از مصرف ۱۰۰ کیلوگرم کود اسیدزا است. هر چه این عدد بزرگتر باشد علامت تاثیر بیشتر کود مصرفی بر اسیدی‌تر کردن خاک است و هر چه این عدد کمتر باشد نشانه‌ی تاثیر کمتر است. اما قلیاییت معادل مقدار کربنات کلسیم لازم برای ایجاد قلیاییت حاصل از مصرف ۱۰۰ کیلوگرم کود قلیازا است. بعبارت دیگر قلیاییتی که از مصرف ۱۰۰ کیلوگرم کود قلیازا حاصل می‌شود با مصرف کربنات کلسیم سنجیده می‌شود. 

نقل شده از : http://www.ahmadbeig.com/

منظور از هرس

منظور از هرس ایجاد تعادل بین ریشه و قسمتهای هوایی است

زمان هرس :

زمان هرس خشک از 15 الی 20 روز پس از برگ ریزان شروع و تا اندکی قبل از شکفتن جوانه ها در اوایل بهار ادامه دارد . هرس مو در مناطق سردسیر اکثرا در اواخر ماههای زمستان و اوایل بهار انجام می شود . زیرا انتخاب شاخه های یکساله مو و یا شمارش تعداد جوانه ها برای نگهداری به هنگامی که درخت شاخ و برگ خود را از دست داده آسانتر است 

انواع هرس : 1 - هرس فرم دهی 2 - هرس بار دهی

1-هرس بار دهی : برای هدایت شاخه ها و تنه و یا بطور کلی اندام رویشی گیاه از آغاز کاشت تا شروع بهره برداری انجام می شود . انواع هرس فرم که با توجه به شرایط آب و هوایی در مناطق اجرا می شود

 شامل : فرم خزنده - پا چراغی - داربستی - سیستم کوردون

- فرم خزنده یک تنه بسیار کوتاه دارد که 3 تا بازو روی آن وجود دارد و بازوها هم سطح زمین هستند

- فرم پا چراغی در این روش تنه 50 تا 150 سانتیمتر از سطح زمین ارتفاع دارد و روی تنه 5 تا 8 بازو نگهداری می شود

-فرم داربستی تنه بیش از 2 متر ارتفاع دارد و بیشتر در منازل استفاده می شود

-سیستم کوردون تنه 150 تا 170 سانتیمتر ارتفاع دارد و بازوها در 3 ردیف و به فاصله 50 سانتیمتر از هم روی سیم هدایت می شوند . بیشتر برای مناطق نیمه گرمسیری مناسب است .

2-هرس بار دهی :

شامل هرس خشک و سبز می باشد

-هرس خشک در زمان خواب گیاه انجام می شود . هدف آن حذف شاخه های مازاد و انتخاب شاخه های بارده می باشد 

-هرس سبز در دوره رویش گیاه و معمولا در تابستان انجام می شود . در این هرس شاخه های پا جوش و تنه جوش و ترک که باعث ضعیف شدن درخت می شود حذف شده و همچنین بخشی از شاخه های میوه دهنده که رشد زیادی کرده و مانع رسیدن هوا به داخل درخت می شوند درهرس تابستانه حذف می گردند 

اهداف هرس :

1-تنظیم تولید میوه از طریق حذف جوانه های بارده 

2-استفاده از نور خورشید برای رسیدن محصول 

3-حفظ سیستم تربیت .

 

نقل شده از : http://www.ahmadbeig.com/html/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=837&mode=thread&order=0&thold=0

گوجه فرنگی

مقدار عناصر مصرفی سبزیجات به طور متوسط بیش از اکثر محصولات دیگر است و 80 درصد آن در طی 2 تا 3 ماه در اختیار گیاه باید قرار بگیرد . گوجه فرنگی از محصولاتی است که ضمن نیاز به کودهای اصلی به کود میکرو نیز احتیاج دارد .

تاثیر عناصر مختلف بر گوجه فرنگی و علائم کمبود آنها :

 ازت (N) : باعث افزایش رشد رویشی شده و در نهایت در تولید گل و میوه بیشتر موثر می باشد ، کمبود این عنصر در گوجه فرنگی باعث به تأخیر افتادن رشد ، تغییر رنگ طبیعی گیاه ، کوچک و نازک باقی ماندن برگها و تغییر رنگ آنها از سبز مایل به زرد به ارغوانی ، سفت و فیبری شدن شاخه ها ، زرد شدن جوانه های گل و ریختن آنها ، کوچک ماندن میوه و کاهش شدید محصول می شود .

فسفر (p)  : نقش اصلی این عنصر در تنظیم زمان رسیدگی محصول می باشد همچنین باعث افزایش مقاومت گیاه در برابر بیماری ها شده و در بهبود کیفیت و ظاهر میوه نقش مهمی دارد . اولین علامت کمبود فسفر در گوجه فرنگی ایجاد رنگ ارغوانی در سطح زیرین برگها می باشد . بعد از آن شاخه ها باریک و فیبری شده ، دمبرگها کوچک و میوه دهی به تاخیر می افتد .

پتاسیم (k) : باعث افزایش مقامت گیاه در برابر تنش های مختلف محیطی شده و در بهبود کیفیت گوجه فرنگی مؤثر است . در صورت کمبود این عنصر ، گوجه فرنگی آهسته تر رشد می کندو رنگ آن سبز مایل به آبی تیره یم شود . برگهای جوان کاملا چروکیده و قسمتهایی که تحت تذثیر کمبود قرار گرفته اند گاهی به رنگ نارجی براق درآمده و اغلب شکننده و قهوه ای شده و بالاخره می میرند . شاخه ها سخت و چوبی شده ، ریشه ها خوب رشد نکرده و اغلب باریک باقی می مانند .

بر (B) :‌نقش عمده ای در فعالیتهای حیاتی گیاه داشته و تقسیم سلولی بافتهای مریستمی ، تشکیل جوانه های برگ و گل ، ترمیم بافتهای آوندی و در نقل و انتقال مواد محلول در بین سلولها نقش مهمی ایفا می کند . در صورت کمبود ، میوه ها لکه لکه شده و نقاط چوب پنبه ای روی میوه ظاهر شده وباعث رسیدگی بی موقع محصول می شود .

آهن (Fe) : این عنصر در ساختن سبزینه گیاه دخالت دارد و علائم کمبود آن در بوته گوجه فرنگی به صورت زرد شدن بین رگبرگی برگها است که البته خود رگبرگها سبز باقی می ماند . زرد شدن از قاعده برگچه ها شروع و به سمت نوک گسترش می یابد . و به طور کلی کمی خشک و سوخته می شوند .

منگنز (Mn) : این عنصر فعال کننده آنزیمهای مختلف است و باعث تسریع جوانه زنی و رسیدگی میوه می شود و در صورت کمبود ، برگها به تدریج زرد شده و حالت سوختگی به خود می گیرند . گیاه به شکل باریک و دراز رشد کرده و شکوفه ها کم می شوند . همچنین تغییر شکل و پیچیدگی برگچه ها از علائم دیگر آن است 

کاشت گوجه فرنگی

در مناطق معتدل حدود پنجاه تا شصت روز قبل از کشت در محل اصلی بذر آن را در شاسی، گلخانه یا خزانه کاشته و در اوایل فروردین ماه پس از اینکه سرما برطرف شد نشاء آن را از خزانه درآورده و در زمین اصلی می کارند.کاشت در مناطق گرمسیر اواخر زمستان انجام می شود.مقدار بذری که برای کاشت در خزانه در نظر می گیریم حدود 4 گرم در یکصد متر مربع است.

کاشت گوجه فرنگی

فاصله خطوط کاشت برای واریته هایی که پایه آنها بلند است حدود 80 تا 120 سانتی متر و جهت ارقام پایه کوتاه 70 تا 110 سانتی متر می باشند. فاصله بین بوته ها برای واریته های فوق 40 تا 60 سانتی متر باید در نظر گرفته شوند پس از چندی که بوته ها شروع به رشد کردن نمودند برای اینکه محصول مرغوبتری داشته باشیم باید مقدار کمی از شاخه های آن را هرس نمائیم. چنانچه پای هر بوته کمی خاک داده شود مطلوبتر است.وجین کردن و سیخک زدن اطراف بوته ها از جمله کارهای ضروری است که باید صورت گیرد.

کاشت را به طریقه پشته با جوی عمیق یا پشته با جوی کم عمق که همان سیستم فارو می باشد انجام می دهند. طریقه دوم معمول تر و متداولتر است به خصوص در مزارع وسیع مقرون به صرفه خواهد بود. باید توجه داشته باشند با در نظر گرفتن فواصل فوق الذکر در هر پشته فقط یک طرف آن را کشت نمایند.

در دوران فعالیت گیاه باید از دادن کود شیمیایی به طور سرک استفاده نمود.

از آفات مهم این نبات یک شب پره زمستانی است که خسارت وارده آن بدین قرار است وقتی گیاه جوانه زد و کمی رشد نمود لارو یا کرم شب پره مزبور جوانه ها ، برگها و ساقه های آن را مورد حمله قرار می دهد.

این آفات در زمستان در حال لاروی در بستر نبات به سر برده و پس از مدتی تبدیل به شفیره شده و این شفیره پس از چند روز تبدیل به پروانه که همان شب پره باشد می گردد. پروانه ماده آن در روی خاک یا در روی علفهای هرزه تخم ریزی کرده و مجددا تبدیل به لارو شده و دوران فوق را سپری می سازد.

جهت مبارزه با این آفت می توان با زدن شخم عمیق پس از برداشت محصول و نیز با دادن یخ آب در زمستان لاروهای این آفت را که در درون خاک زیست می نمایند از بین برد و از طرفی چون شب پره مورد بحث تخم خود را روی علفهای هرزه میگذارد لذا از بین بردن علفهای هرزه یک از طرق مبارزه با این آفت است.

مبارزه شیمیایی را نمی توان از نظر دور داشت و آن بدین طریق است که با پاشیدن طعمه مسموم در سطح مزرعه نسبت به معدوم ساختن آن اقدامی است اساسی بدین نحو که مقدار 800 گرم لیندین 25 درصد را با 80 کیلوگرم سبوس و دوحلب آب مخلوط نموده و به نسبت هر 60 کیلو طعمه در یک هکتار مصرف نمائیم. پاشیدن طعمه حتما باید در هنگام عصر صورت گیرد زیرا لاروها در این هنگام است که به سطح زمین آمده و پس از تغذیه طعمه مسموم شده و نابود می گردند.

بیماری های گوجه

آفت دیگری که این نبات را تهدید می کند شته است .این شته ها به وسیله خرطوم خود شیره برگها را مکیده و از آنها تغذیه نموده بالنتیجه نبات را ضعیف می نمایند.

این آفت از خود ماده چسبنده ای ترشح نموده و روی گیاه را آغشته کرده و آن را از بین می برد.بعضی از آنها هنگام زمستان به صورت پوره و برخی دیگر به صورت تخم در روی نبات و یا در بستر نبات زندگی می کنند. جهت مبارزه با این آفت بهتر است با یکی از سموم مالاتیون 50 درصد یا دیازینون 20 درصد به نسبت حدود 5/1 لیتر در هزار لیتر آب مخلوط کرده و مزرعه را سمپاشی نمایند.

مبارزه دیگر اینکه بلافاصله پس از برداشت محصول زمین را شیاری عمیق زده علفها و مانده های گیاهان را در زیر خاک نمایند.

آب دزدک نیز به نوبه خود یکی ازآفاتی است که گوجه فرنگی را مورد حمله قرار می دهد.این آفات از ریشه و ساقه گیاه تغذیه می کند و آن را نابود می سازد.آب دزدک در هنگام فصل زمستان به طور حشره کامل در زیر  خاک مشغول درست کردن لانه شده و در آنجا تخم ریزی می نماید.پوره ها پس از چند روز از این تخمها خارج شده و تا چندی در خاک به سر برده و رشد نموده و سپس از لانه خارج گشته و حمله به این محصول و سایر محصولات را آغاز می کنند.

آفت دیگری که به این گیاه لطمه وارد می سازد حشره بسیار کوچکی است در حدود یک میلیمتر به نام تریپس که رنگ آن زرد مایل به خاکستری است.

این حشره از شیره برگها و رگبرگهای گیاه تغذیه می کند .در اثر این تغذیه لکه های سفیدی که بعدا قهوه ای رنگ می شوند در روی نبات حاصل شده و برگها شروع به ریختن می نمایند.بعضی از این حشرات در پشت برگها جمع می شوند. این آفت از نظر کیفیت و کمیت به محصول لطمات زیادی وارد می سازد. حشره مورد بحث در زمستان گاهی به صورت حشره کامل و گاهی به صورت پوره در خاک و در علفهای هرزه به سر برده و در هنگام فروردین یا اردیبهشت به گیاه حمله می کند.

کاشت گوجه فرنگی

مبارزه شیمیایی آن بدین ترتیب است که به نسبت 5/1 لیتر مالاتیون 57 درصد را با 1000 لیتر آب مخلوط نموده و مزرعه را سمپاشی نمایند.

مبارزه مکانیکی یا زراعی آن این است که اولا علفهای هرزه و مانده گیاهان را جمع آوری و از بین ببرند.ثانیا در زمستان با دادن یخ آب آن را نابود سازند.

بیماری فوزاریوم که یک بیماری قارچی است رنگ برگهای گوجه فرنگی را به رنگ آجری متمایل به قهوه ای در آورده پس از چند روز برگها خشک شده میریزند .پیشگیری آن بهاین ترتیب است که سعی کنند آبیاری این نبات را در هنگام صبح یا عصر انجام دهند، آب را طوری در جویها جاری سازند که داغ آب کمی پایین تر از طوقه نبات باشد و بالاخره رعایت تناوب زراعی را در کشت این نبات بنمایند. به علاوه می توان بوته های گوجه فرنگی را به فاصله هر 15 روز یکبار با فسفیمکس به نسبت 2 لیتر در هزار لیتر آب بر روی بوته ها محلول پاشی نمود تا گیاه به بیماری های قارچی مقاوم گردد .

ارقام گوجه فرنگی مشروحه زیر که وسیله مؤسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر توصیه شده بدین توصیه شده بدین شرح اند:گوجه فرنگی ردکلاد (red cloud) دارای بوته های متوسط و محصول قرمز بوده و برای نواحی گرم مناسب کاشت است.

رقم وسترن رد( western red) دارای بوته های بلند و دارای محصول زیاد و میوه آن بزرگ و قرمز و جهت مناطق سردسیری و معتدل مناسب است.

واریته ردتاپ (red tap) دارای بوته های بلند ، میوه درشت کروی شکل و محصول فراوان است.

گوجه فرنگی اوربانا(urbana)  دارای محصول فراوان ، خوش رنگ و خوشمزه میوه آن کروی شکل و جنس آن مرغوب می باشد.

رقم پا کوتاه آلمانی (kronbush) دارای بوته کوتاه میوه آن گرد و کوچک و جهت مناطق معتدل مناسب می باشد و بالاخره امپریال نیز یکی از ارقام توصیه شده است.

نقش عناصر در عملکرد و کیفیت گوجه فرنگی

1- ازت

تاثیر ازت بر رشد سبزینه ای و محصول گوجه فرنگی از عناصر دیگر بیشتر است . ازت تشکیل گل و میوه را افزایش داده و بلوغ را به تاخیر می اندازد. کمبود ازت در گیاه سبب کاهش جیبرلین , اکسین و افزایش ممانعت کننده های رشد  می شود . ریزش تعدادزیادی از گلها در درجه حرارت های زیاد نیز به علت کمبود ازت در گیاه گوجه فرنگی است . این گیاه برای تولید بیش از 100تن محصول در هکتار به جذب ازت بیشتری در هر روز نیاز دارد . اندازه , رنگ , مزه و درصد مواد جامد در میوه در اثرمصرف زیاد ازت کاهش و اسیدیته قابل سنجش افزایش می یابد . به طور کلی ازت زیاد سبب بروز کاهش مقاومت گیاه نسبت به بیماریها می شود . ظهور مرگ انتهایی میوه (Blossom end  rot) با افزایش میزان ازت به خصوص در فرم آمونیومی افزایش پیدا می کند در صورتی که شدت پوسیدگی ریشه (Botrytis cinera) با درمان کمبود ازت در گیاه کاهش پیدا می کند . گوجه فرنگی فرم ازت نیتراته را به فرم آمونیومی آن ترجیح می دهد . ضمنا نیترات راندمان مصرف آب (  W.U.E) را بهبود بخشیده و غلضت اسید آمینه آزاد را کاهش می دهد.

2- فسفر

وجود فسفر کافی در محیط ریشه سبب توسعه سریع و استفاده بهتر گیاه از آب و دیگر مواد غذایی ضروری گیاه می شود . فسفر (به همراه استفاده ازت و پتاسیم ) رنگ پوست و گوشت میوه , میزان ویتامین C و سفتی میوه را بهبود و بلوغ را تسریع می بخشد . بدیهی است بر مبنای مقدار فسفر برداشتی توسط گوجه فرنگی و آزمون خاک (حد بحرانی حداکثر 15 میلی گرم در کیلوگرم بر مبنای روش اولسون) بایستی نسبت به مصرف کودهای فسفاته اقدام نمود .

3- پتاسیم

علائم کمبود پتاسیم در گوجه فرنگی با تیره تر شدن رنگ گیاه و کوتاه شدن بین گرهها ظاهر می شود . نکروزه شدن حاشیه برگها نیز نشانه شدت کمبود پتاسیم در این گیاه است . افزایش میزان پتاسیم در محلول غذایی با کاهش خسارت ناشی از بیماری Alternaria همراه است . به نظر می رسد پتاسیم تاثیر مثبتی نیز بر روی قارچ برگی (Clodosprium fulvum ), پوسیدگی ساقه (Diplodialyocopersici ) و پوسیدگی ریشه (Botrytis cinere ) دارد .

گرچه تاثیر پتاسیم بر میزان محصول به اندازه ازت چشمگیر نیست اما با این حال اثر پتاسیم بر افزایش اندازه میوه را نمی توان نادیده گرفت . یکی از دلایل اختلال در رسیدن میوه , تغذیه  ناکافی پتاسیم در گوجه فرنگی است .

کمبود پتاسیم سبب قهوه ای شدن آوندها , سفیدی دیواره , خاکستری شدن دیواره و سبزی میوه می شود . میزان پتاسیم در دمبرگ , همبستگی زیادی با توسعه بافت سفید در میوه دارد . بدشکلی و غیر یکنواختی رنگ میوه با افزایش مصرف پتاسیم کاهش می یابد . پتاسیم نقش مهمی نیز در رنگ میوه در صنایع تبدیلی دارد . مصرف پتاسیم سبب افزایش کارتنوئید , لیکوپن و کاهش کلروفیل شده و تاثیر زیادی در متابولیسم اسید های میوه (عمدتا اسید سیتریک و اسید مالیک) دارد . در مجموع کل مواد جامد, قند ها , اسید ها , کاروتن, لیکوپن , و خاصیت انباری در میوه های گوجه فرنگی که از تغذیه پتاسیم بهره مند بوده باشد بیشتر است . ریزش میوه قبل از بلوغ نیز در گیاهانی که دارای غلظت پتاسیم کمی هستند بیشتر است .

نظر بر اینکه مقدار پتاسیم مورد نیاز گوجه فرنگی در مقایسه با سایر عناصر غذایی باید حداکثر باشد , بنابراین مقدار کود پتاسیمی مورد نیاز چه از منبع سولفات (قبل از کاشت)و چه از منبع کلرورپتاسیم (سرک) بستگی به عملکرد , رقم , درصد رس , نوع رس, کلسیم و منیزیم , ظرفیت تبادل کاتیونی , مقدار پتاسیم قابل استفاده و درجه نسبی تخلیه پتاسیم خاکهای مربوطه دارد . در مناطق شور مصرف کلرورپتاسیم به صورت سرک در مقایسه با شاهد عملکرد را افزایش داده ولی قابل مقایسه با سولفات پتاسیم نبوده ولی در خاکهاو آبهای غیر شور مصرف چند دفعه ای کلرورپتاسیم همزمان با رشد و زمان گلدهی (حداقل چهار بار) بیشترین تولید را چه در ایران و چه در پاکستان عاید نموده است .

پتاسیم علاوه بر افزایش تولید و بهبود کیفیت (بازار پسندی) , سبب افزایش مقاومت گیاهان منجمله گوجه فرنگی در برابر شوری , کم آبی , انواع تنشها و آفات و بیماریها نیز گشته و بازیافت آب و کود را نیز افزایش می دهد .

امروزه با استفاده از کودهای تقویتی که میزان بالایی پتاسیم قابل جذب برای گیاه دارند می توان به راحتی این عنصر را در اختیار گیاه قرار داد . در زمان میوه دهی بوته ها می توان با استفاده از سولوپتاس به صورت خاکی و میزان 10 کیلوگرم برای هر هکتار و از طریق آب آبیاری و یا دفاندر پتاسیم که به صورت محلول پاشی روی بوته ها و نسبت 2 لیتر در هزار لیتر آب ، نیاز بوته گوجه فرنگی را به پتاسیم برطرف نمود .

4-کلسیم و منیزیم

بسیاری از اختلالات فیزیولوژیکی در رسیدن میوه , به علت کافی نبودن کلسیم (به خصوص با مصرف ازت آمونیاکی)می باشد . تعدادی از محققین مرگ انتهای میوه (Blossom end  rot) را به دلیل کمی کلسیم و زیادی آب , ازت و منیزیم در خاک ذکر کرده اند . ترک خوردن میوه گوجه فرنگی که در مزارع گوجه فرنگی بسیار شایع است یکی دیگر از اختلالات فیزیولوژیکی است که دلیل آن کمبود کلسیم می باشد . افزایش نسبت Na:Ca  نیز سبب شیوع بیشتر پژمردگی فوزاریومی(Fusarium oxysporinmy) می شود .

کمبود منیزیم نیز با مصرف زیاد پتاسیم و فرم آمونیومی ازت پدید می آید که با مصرف خاکی 100 کیلوگرم سولفات منیزیم و یا محلول پاشی سولفات منیزیم به میزان 5/1 درصد (حداقل دوبار) کمبود را سریعا درمان می نماید .

کمبود کلسیم باعث سیاه شدن انتهای میوه می شود که بسیار هم شایع هست و برای رفع این مشکل می بایست هر 15 روز یکبار از زمان محصول دهی بوته ها را با محلول های کلسیم دار مثل دفاندر کلسیم با نسبت 2 لیتر در 1000 لیتر آب محلول پاشی نمود تا علاوه بر رفع این مشکل محصولی با کیفیت را تولید و روانه بازار نمود

نقل شده از : http://www.ahmadbeig.com/html/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=815&mode=thread&order=0&thold=0

فواید پیوند

1- در گیاهانی که نمی توان آنها را با قلمه و یا پا جوش ازدیاد نمود برای حفظ مشخصات خارجی و داخلی یعنی ژنتیکی پایه مادری از پیوند استفاده می نماید به عبارت دیگر پیوند کردن تغییری در خواص ظاهری و یا باطنی پیوندک نمی دهد.


2- درختان کهن که به علتی قسمت هوایی ان از بین رفته و یا فرسوده شده باشد ولی ریشه آن قوی و فعال است می توان ان درخت را به وسیله پیوند جوان کرد و این عمل را نسبت به نوع درخت تا حداکثر 5 مرتبه تکرار نمود.


3- در درختان ضعیف که مقدار ریشه در آنها کم بوده و یا طبیعاتاً قادر به جذب شیره خام به اندازه کافی نمی باشند با پیوند کردن شاخه ریشه داری به تنه ان جبران کمبود شیره خام را نموده قسمت هوایی چنین درختی قوی می گردد.این کاملاً کاملا شبیه به تزریق خون در بدن بیماری است که مقدار زیادی از خون خود را از دست داده باشد با این تفاوت که نزد انسان پس از یک یا چند مرتبه تزریق کمبود خون تامین شده و تکرار عمل لازم نیست ولی در درختان این تزریق شیره خام اضافی باید همیشگی باشد و به این جهت است که با پیوند کردن پایه ریشه داری که در نزدیکی درخت مورد عمل کاشته شده برای همیشه منبع شیره خامی در دسترس آن قرار می دهند.

4- اغلب اتفاق می افتد که در زمستان جانوران جونده مانند خرگوش به باغ آمده پوست درختان را می جوند و از این را ه اغلب باعث خشک شدن درخت می گردند.برای نجات درخت از مرگ حتمی کافی است دو سر شاخه جوان را در بالا و زیر خم حاصله از دندان جانور به طوری که بعداً شرح خواهیم داد پیوند کنند.


پس از دو یا سه سال شاخه های جوان پیوند شده قوی گردیده و علاوه بر رساندن مقدار کافی شیره خام به درخت وزن قسمت هوایی آن را نیز تحمل نموده تاج درختبر جا می ماند و در این موقع اگر شدت آسیب زیاد باشد به حدی که نتوان باقی مانده تنه زخمی درخت را یعنی قسمتس که بین دو محل پیوند قرار گرفته نگاه داشت آن را قطع می کنند و درخت به جای یک تنه دارای چهار پایه خواهد شد.


5- هر گاه درختی در محل معینی نتواند به وسیله ریشه خود تهیه مواد غذایی کند از پیوند استفاده نموده درخت مطلوب را روی پایه دیگری که قرابت و تجانس با درخت مورد بحث داشته باشد پیوند می نمایند مانند بادام که در اراضی مرطوب نمی توانند زندگانی کنند و یا رازقی در خاکهای آهکی در این صورت بادام را روی گوجه و رازقی را روی یاس معمولی که قادربه زندگانی در خاک آهکی می باشد پیوند می کنند.


6- در درختانی که روی ریشه خود ضعیف و یا زیادتر از حد معمول و لازم قوی می شوندباغبان با پیوند نمودن این نوع درختان روی پایه مناسب دیگر قدرت و یا ضعف قسمت هوایی درخت مورد عمل را بنابر میل خود تغییر می دهد.مانند پیوند درخت گلابی روی پایه به.درخت به طبیعتاً کوتاه و تقریباً درختچه است و ریشه آن نیز کم و سطحی می باشد.پیوند درخت گلابی روی درخت به از این ضعف و کمی ریشه استفاده نموده کوتاه و کم رشد می شود ولی در عوض دارای میوه شیرین تر و کمی مرغوب تر می گردد.


7- در پاره ای از درختان مانندپسته گل نر و ماده از یکدیگر مجزا و روی دو درخت جدا قرار دارد به نحوی که اگر تمام درختان پسته در باغی به تنهایی از درخت نر یا ماده تشکیل شده باشند آن باغ هیچگاه بهره نخواهد داد.و لازم است حتماً هر دو نوع درخت را نزدیک یکدیگر کاشت.معمولاً در بدر تاسیس باغ پسته برای هر 9 عدد درخت پسته ماده یک درخت نر به منظور تامین مقدار لازم پلن یا گرده برای تلقیح می کارند ولی در اغلب باغات کهنه مانند باغات پسته دامغان مشاهده می شود که تمام درختان باغ از نوع ماده می باشندو مقدار حصول باغ پسته بسته به وزش باد یا وجود یک درخت یا چند درخت نر در باغات مجاور می باشد و بنابراین اولاً درختان هر سال میوه نمی دهندو یا اگر میوه دار شوند، مقدار آن سیار کم می باشد.برای رفع این عیب و اصلاح باغ کهنه باید از پیوند استفاده نمود.به این طریق که روی پاره ای از درختان ماده که به فاسله منظمی از یکدیگر قرار دارند یک شاخه را باجوانه درخت نر پیوند می نمایند تا هر سال مقدار کافی گرده برای بارور کردن گلهای ماده موجود باشد و بهره برداری از باغ هر سال منظم و مرتب گردد.


8- معمولاً گیاهانی که از بذر یا هر وسیله غیر تناسلی به غیر از پیوند به وجود می آیند پس از مدتی زندگانی و رسیدن به حد بلوغ که بطور متوسط 6تا 7 سال به طول می انجامد شروع به میوه دادن و یا گل کردن می نماید.در صورتی که اگر همین درختان بوسیله پیوند زیاد شوند پس از مدت کوتاهی که حداکثر از 2تا3 و یا 4 سال تجاوز نمی کند شروع به گل کردن و میوه دادن می نماید. بنابراین یکی دیگر از فواید پیوند تسریع در بهره برداری می باشد.


9- در آزمایشگاه ها مخصوصاً در مورد اصلاح میوه و یا ایجاد انواع جدید بوسیله دو رگ گیری لازم است که قبلاً نوع میوه حاصله مورد آزمایش قرار گیرد و کاشتن بذر همیشه حصول مقصود را به تاخیر می اندازد در صورتی که پیوند دوره آزمایش را کوتاه می کند.


10- در پاره ای درختان پیوند قدرت بار دادن درخت پیوندی را زیاد می کند.


11- معمولاً تکثیر مکرر گیاهی در مدت طولانی با تقسیم ریشه یا بذر خالص نیکو و جلب توجه گیاه را از بین برده و محصول نامرغوبی جایگزین میوه یا گل مرغوب آن می گردد و این خاصیت در اصطلاح علمی انحطاط یا دژنرسانس نام دارد .مثلاً گل کوب را هر گاه به وسیله تقسیم غده ریشه ازدیاد نمایند پس از مدتی گلها کوچک و نامرغوب می شود.برای جلوگیری از انحطاط و یا اقلاً به تاخیر انداختن آن می توان از قلمه و یا پیوند استفاده نمود.


12- بعضی از درختان تولید پاجوش فراوان می کنند. پاجوش زیاد باعث ضعف درخت می شود و قطع و بر طرف کردن آنها نیز دشوار و مستلزم مراقبت دائمی و هزینه می باشد.مانند انواع یاس درختی و پاره ای از گل های سرخ و نسترن برای رفع این زحمت اغلب گل یا میوه مطلوب را روی پایه ای که طبیعتاً پاجوش نمی دهد پیوند می نمایند.


13- اغلب مشاهده می شود که درختی با دارا بودن تمام شرایط لازم برای میوه دادن مانند سن بلوغ قدرت کافی و عدم شاخ و برگ زیاد معهذا میوه نمی دهد.علت این امر هنوز کاملا روشن نیست ولی تجربه نشان داده است که هر گاه چند جوانه گل از درخت همجنس روی یکی از شاخه های آن پیوند کنند درخت مورد عمل در سالهای بعد مرتباً میوه خواهد داد

فصل پیوند

بنابر آنچه بیان شد موقع پیوند زدن زمانی است که گیاه در دوره فعالیت یعنی شیره نباتی در جریان باشد.بنابراین از نظر علمی در هر موقع از ستال به استثنای موقعی که گیاه در دوره استراحت به سر می برد و شیره نباتی راکد گردیده می توان عمل پیوند را انجام داد.


این نظریه در عمل به اشکالاتی بر می خورد که عملا موقع پیوند زدن را محدود می کند.


1- مقدار زیاد شیره نباتی مانع ایجاد تماس بین پیوندک و پایه در ناحیه طبقه مولده و جوش خوردن آنها با یکدیگر می شود و به اصطلاح باغبانان پیوندک در شیره نباتی مایع مانع ایجاد تماس بین پیوندک و پایه در ناحیه طبقه مولده و جوش خوردن آنها با یکدیگر می شود و به اصطلاح باغبانان پیوندک در شیره نباتی خفه می گردد.


2- حرارت زیاد باعث تبخیر فوق العاده پیوندک شده و قبل از آنکه سلولهای طبقه مولده یکی شوند و شیره نباتی کافی به پیوندک برسد، گرما پیوندک را خشک نموده از بین می برد.


3- سرمای زمستان و یخبندان و بطور کلی حرارت کمتر از 10 درجه در هوای اطراف پیوندک نیز مانع فعالیت سلولهای نامبرده گردیده جوش خوردن پیوند را غیر ممکن می سازد.


بنابر آنچه گفته شد عملاً در دو فصل بطور حتم می توان گیاهان را پیوند کرد .یکی در فصل بهارپس از بیدار شدن پایه و قبل از انکه شدت جریان شیره نباتی زیاد شود و یا انکه سرمای اول بهار مانع فعالیت سلولهای قسمت هوایی گیاه گردد و دیگری در اواخر تابستان و یا ائایل پائیز (بنا بر نوع درخت ) که جریان شیره نباتی تا اندازه ای کند شده و سرمای زمستان هنوز فرا نرسیده است.بدیهی است که هر گاه ممکن شود با وسایل مناسبی از اثر سوء گرمای تابستان جلوگیری به عمل آید و یا آنکه گرمای هوای محل اجازه دهد می توان درفصل نامبرده نیزعمل پیوند را انجام داد.

پیوند جوانه
در عمل دو نوع پیوند جوانه مشاهده می شود.یکی پیوند جوانه زیر پوست که نزد باغبانان به پیوند شکمی معروف است و دیگری پیوند لوله.


1) – پیوند شکمی : در این پیوند ، پیوندک فقط از یک جوانه تشکیل شده و آنرا در نقطه اختیاری از طول ساقه پایه زیر پوست قرار مسی دهندذ.


تهیه پایه : برای اینکه نتوان جوانه پیوندک را زیر پوست ساقه قرار داد لازم است که پوست پایه به آسانی از چوب آن جدا شود و این امر ممکن نیست مگر اینکه شیره نباتی در جریان باشد یعنی پایه تا اندازه ای دارای فعالیت حیاتی باشد و به اصطلاح معروف پایه آب دار بوده پوست بدهد و این امر فقط در بهار و پائیز میسر است زیرا در زمستان شیره نباتی راکد بوده و در تابستان نیز گرمای هوا تا اندازه ای پوست پایه را خشک نموده مانع از جدا شدن آن از چوب می گردد.


برای تهیه پایه به طرق مختلف عمل می نمایند.بطور معمول دو شکاف کم عمق بوده و عمود بر یکدیگر یکی کوتاه و افقی و دیگری طویل ( در حدود 2 تا 3 سانتی مت ) و عمودی روی ساقه پایه انجام می گیرد.در صورتیکه پایه حاضر برای پیوند کردن باشد به آسانی می توان با نوک چاقوی پیوند زنی پوست دو طرف عمودی پایه را از چوب جدا نمود و پس از قرار دادن پیوندک زیر پوست عمل پیوند کردنه را انجام داد.


در بعضی از درختان مانند درخت پسته که دارای شیره می باشد پس از خراش دادن پوست آنها را از محل زخم شیره جاری شده و اگر جوانه پیوندک زیر شکاف باشد این شیره روی آنرا پوشانده و مانع جوش خوردن پیوند می گردد.برای رفع این مانع کافی است که شکاف افقی را پائین یعنی زیر شکاف عمودی قرار دهند.در این صورت جوانه پیوند بالای شکاف افقی واقع شده شیره درخت از زیر آن جاری می گردد و صدمه دای به پیوندک نمی زند.


بعضی از باغبانان برای دو شکاف 3 شکاف روی پایه می دهند.دو شکاف عمودی به فاصله تقریبی 5 تا 10 میلیمتر و یک شکاف افقی که وسط دو شکاف عمود را به یکدیگر متصل نماید.


در این طرز تهیه پایه قطعات پوست پایه را به طرف بالا و پائین برگردانده جوانه پیوندک را روی چوب می گذارند و پس از قرار دادن مجدد پوست پایه را روی پیوندک آنرا با ریسمان می بندند.


اگر پایه جوان باشد به یک شکاف عمودی اکتفا می کنند. این طرز عمل در اصفهان انجام می شود و بتوان تا اندازه ای آن را خم کرد زیرا برای قرار دادن پیوندک باید درخت را بطرفی که شکاف واقع شده خم کرد تا در اثر این عمل دو لب شکاف از هم دور شده پوست پایه از چوب جدا شود.در این موقع جوانه یعنی پیوندک را زیر پوست پایه جای داده درخت را رها می کنند تا بحال اول خود برگردد.


تهیه پیوندک : روی شاخه کاملاً رسیده جوانه انتخاب می کنند و برای جدا کردن آن از شاخه دو شکاف افقی یکی بالا و دیگر یپائین ئ جوانه روی پوست شاخه جدا می نمایند تا هوا نتواند طبقه مولده زیر پوست پایه و پیوندک را خشک نماید.معمولاً برای جلوگیری از هر پیش امد اول پیوندک را تهیه نموده در مقداری آب یا محل مرطوبی مانند دهان نگاه می دارند و پس از آن اقدام به تهیه پایه می کنند.


قرار دادن پیوندک روی پایه : برای انجام این عمل با چاقوی پیوند زنی دو لب پوست پایه را در طول شکاف عمودی بلند کرده و انتهای تحتانی آن پیوندک را زیر پوست پایه قرار داده بطور ملایم به طرف پائین فشار می دهندتا تمام پیوندک زیر پوست قرار گیرد.بعد بالا و پائین پیوندک را با ریسمان می بندند.در پیوند شکمی احتیاج به چسب پیوند نیست زیرا در این نوع پیوند پوست پایه تمام قسمتها را می پوشاند و محلی برای هوا کشیدن و یا دخول اجسام نامناسب زیر پیوندک وجود ندارد.


2- پیوند لوله: در این نوع پیوند بجای اینکه فقط یک جوانه با مقداری از پوست پایه را بعنوان پیوندک مورد استفاده قرار دهند پوست درخت را به شکل استوانه یا لوله که طول ان در حدود 3 تا 4 سانتی متر می باشد و فقط یک جوانه روی آن قرار دارد جدا نموده و به همان شکل دور ساقه پایه قرار می دهند. در این صورت طرز تهیه پایه بنابر اینکه آنرا قطع می کنند و با انتهای پایه پس از جوش خوردن پیوند از بقیه پایه جدا می شود فرق می کند.


تهیه پیوندک : پس از آنکه انتهای فوقانی شاخه حامل پیوندک را به 2 سانتیمتر بالاتر از محل جوانه قطع کردند از دو سانتیمتری زیر جوانه نامبرده با شکافی افقی پوست شاخه را بطور استوانه یعنی دور تا دور از چوب پیوندک جدا می نمایند.


تهیه پایه : بطور معمول پیوند لوله ای را روی شاخه های جوان که قطر آنها تقریباً به اندازه یک مداد یعنی کمتر از یک سانتیمتر است می زنند.برای این کار نوک پایه را نیز قطع کرده و پوست آنرا به شکل نوارهایی تا محلی که پیوندک باید قرار گیرد جدا می نمایند یدون اینکه نوارهای پوست از پایه بریده شود.


برای نصب پیوندک روی پایه انتهای پایه را که پوست آن برداشته شده داخل استوانه پیوندک نموده قسمت اخیر را در طول پایه می لغزانند تا به محلی که قطر پایه و پیوندک یکی باشد برسد.در این محل دو طبقه مولده با یکدیگر کاملاً تماس حاصل می نماید و بدون اینکه محتاج به بستن باشیم پیوند و پایه به هم می چسبند.


در موقع اجرای عمل دو حالت پیدا می شود؛ ممکن است پیوندک قطورتر از پایه باشد یعنی مقدار پوست لوله پیوندک که به شکل سطح مربع مستطیل در آمده زیادتر از یکدور پایه باشد. در این صورت نوار باریکی از کنار سطح مستطیل قطع می کنند و عرض نواز حذف شده به اندازه ای است که پس از قرار دادن پیوندک به دور پایه دو لب پوستی که حاصل جوانه می باشد کاملاً با یکدیگر جفت شود این نوع پیوند را بایستی با ریسمان بست.


ممکن است پایه قطور تر از لوله پیوندک باشد در این صورت نیز لوله پیوندک را شکاف می دهند ولی عرض مستطیلی که لوله پیوندک را نشمیل می دهد کافی نخواهد بود که تمام اطراف قسمت بی پوست پایه را بپوشاند.بنابراین پس از آنکه پیوندک را به دور پایه پیچیدند قسمتی از آن که بی پوست و لخت می ماند بایدبا پوست خود پایه که در موقع تهیه ان از چوب جدا کرده بودند ولی هنوز به پایه آویزان بود پر و پوشیده شود بعد از قرار دادن پیوند روی پایه اطراف آنرا با ریسمان می بندند و زخمها را با چسب پیوند می پوشانند .این طرز اخیراً در استعمال زیاد درخت گردو است.


پیوند شاخه قبل از جدا کردن پیوندک از پایه مادر( پیوند مجاورتی)


پیوند مجاورتی تنها پیوندی است که ممکن است بدون دخالت انسان انجام گیرد ودر طبیعت زیاد دیده می شود.این طرز پیوند از ازمنه قدیم مرسوم بوده است.در چنکلها و باغات دو تنه درخت یا شاخه انها در اثر تماس دائم و سائیده شدن به یکدیگر پوست بین انها از بین رفته دو طبقه مولده با یکدیگر جوش می خورد

پیوند پلی

در میان فواید پیوند گفتیم که برای حفظ درختانی که در زمستان از حیوانات جونده صدمه دیده اند و محکوم به خشک شدن و از بین رفتن هستند از پیوند پلی استفاده می کنند.نوع پیوندی که موردئ استفاده قرار می گیرد تقریباً پیوند نیمانیم جانبی ساده می باشد.


تهیه پایه : برای تهبیه پایه به طریق زیر عمل می کنند:


1- بالای قسمتی از پایه که صدمه دیده و به فاصله 10 تا 15 سانتیمتر از زخم تنه پوست درخت را در چند نقطه می تراشند به قسمی که قسمتهای تراشیده شده به فواصل مساوی و مرتب درز اطراف تنه قرار گیرد.تعداد این نقاط نسبت به ضخامت تنه درخت از 3 تا 5 و گاهی بیشتر تفاوت نمی کند.


4- خاک پای درخت را بر می دارند تا قسمت تحتانی کله یا یقه درخت و یا چند ریشه ضخیم ظاهر گردد.روی این قسمت اخیر و در مقابل تراشهای تنه درخت پوست چند نقطه را بر می دارند.تعداد تراشهای بالا و زیر زخم باید مساوی و محلشان مقابل یکدیگر باشد.بدین قسم عمل تهیه پایه خاتمه می یابد.


تهیه پیوندک


شاخه هایی که طول آنها مساوی فاصله بین دو قسمت متقابل و تراشیده تنه و ریشه است از پایه مادری جدا نموده و دو انتهای آن را بطور مورب یعنی مانند پیوند نیمانیم ساده قطع می کنند.


اتصال پیوندک و پایه


دو سر پیوندک را روی قسمتهای تراشیده تنه و ریشه درخت قرار داده به وسیله میخ مفتولی به طول 2 تا 3 سانتی متر در جای خود ثابت نگه می دارند.( زیرا ریسمان استحکام و قدرت مافی برای نگه داشتن پیوندک را در جای خود ندارد) و اطراف زخمهای پیوند را با مقدار زیادی چسب می پوشانند.

پیوند شکافی جانبی

در پیوند شکافی جانبی طرز عمل کاملاً شبیه به طریقه پیوند ترصیعی است با این تفاوت که در پیوند جانبی به جای انکه قسمتی از پایه را به طور عمودی در آورند انم را بطور مایل به نحوی شکاف می وهند که شکاف به مرکز یعنی وسط ساقه پایه نرسد.در غیر این صورت علاوه بر دشوار شدن ، علاج زخم حاصله استقامت تنه پایه را نیز کم می کند و در اثر جزیی ضربت این قسمت فوقانی آن در محل پیوند از بقیه ساقه جدا می شود.


پیوند جانبی زیر پوست


در پیوند تاجی پوست پایه را به وسیله چاقوی پیوند زنی جدا کرده بدون اینکه پوست شکافی بخورد ( در پایه هی جوان ) پیوندک را زیر پوست یعنی بین پوست و چوب پایه قرار می دادند.در پیوند جانبی زیر پوست نیز این عمل اجرا می شود ولی از آنجایی که انتهای پایه قطع نشده باید از سه طرف یعنی بالا و دو طرف چپ و راست به وسیله یک شکاف افقی و عمودی پوست پایه را به طول 4 تا 5 سانتی متر قطع و از بدنه پایه جدا نمود.پیوندک را که مانند پیوندک در پیوند تاجی تراشیده اند روی چوب لخت یعنی بدون پوست پایه قرار می دهند و پوست پایه را که قبلاً جدا کرده بودند ولی هنوز از یک طرف به پایه متصل است روی پیوندک قرار داده با ریسمان محکم می بندند.


پیوند نیمانیم جانبی


در این پیوند پیوندک را مانند پیوند نیمانیم ساده یا شکاف دار تهیه می نمایند و قسمتی از پوست پایه را به طول 2 تا 3 سانتی متر یعنی به اندازه طول مقطع پیوندک برداشته و شکافی در چوب پایه ایجاد می نمایند.( در پیوند انگلیسی جانبی شکاف دار) مانند پیوند نیمانیم معمولی و یا انتهای پیوندک و پایه را به یکدیگر متصل می کنند.

تهیه پیوندک

در پیوند اسکنه تهیه پیوندک خیلی ساده و آسانتر از تهیه پایه است.یعنی شاخه ای که حداکثر به ارتفاع 10 سانتی متر و دارای دو یا سه جوانه در انتهای فوقانی باشد انتخاب نموده قسمت تحتانی آن را در طول 4 تا 5 سانتی متر از دو طرف متقابل به طور مورب می تراشند یعنی دو سطح تراش نسبت به یکدیگر مایل می با شند.


قرار دادن پیوندک روی پایه


بر نصب پیوندک روی پایه باید دو لب شکاف انتهایی آن را به وسیله چاقوی پیوند زنی ( اگر پایه نازک باشد) و یا دستگاه مخصوص پیوند اسکنه از یکدیگر باز نموده پیوندک را در داخل آن قرار داد.


یکی از موارد استعمال پیوند اسکنه در درختان خانواده سوزنی برگها مانند انواع کاج می باشد . درباره این دسته از درختان و پاره ای از گیاهان دیگر مانند گردو باید پیوند اسکنه ای را در جوانه انتهایی زد.یعنی بدون اینکه قبلاً انتهای پایه را قطع کنند جوانه انتهایی آن را که نسبتاً درشت است از وسط ودر طول شاخه شکاف داده و پیوندک را نیز که دارای جوانه انتهایی می باشد یعنی از انتهای شاخه باید انتخاب شود پس از تراشیدن و تیهه آن در شکاف پایه قرار داده می بندند.


در پاره ای از نباتات دیگر مانند آزاله و بعضی از جور های خانواده تیغی ها( کاکتاسه) به جای اینکه پایه را شکاف دهند و پیوندک را بترشاند عمل بر عکس انجام می دهند.یعنی انتهای پایه را تراشیده و قسمت تحتانی پیوندک را شکاف می دهند.در این پیوند نیز پیوندک باید دارای جوانه انتهایی باشد.یعنی نوک آنرا نباید قطع کرد.


2- پیوند تاجی: در این پیوند نیز شاخه را از درخت جدا کرده روی انتهای پایه که به طور افقی قطع گردیده زیر پوست ساقه آن را قرار می دهند.


تهیه پایه: اگر پایه جوان باشد پس از قطع انتهای آن در محلی که پیوندک باید نصب شود با چاقوی پیوندزنی پوست پایه را از چوب جدا می نمایند به نحوی که پوست شکاف نخورد.الین امر در پایه های جوان که پوست انها نازک می باشد و نرمی خود را از دست نداده اند ممکن است ولی در پایه های کهن که پوست درخت چوب پنبه ای شده و سفت شده این طرز عمل مقدور نیست.برای اجرای پیوند تاجی در پایه های نوع اخیر شکافی عمودی به عمق چند میلیمتر و طول 4تا 5 سانتیمتر در پوست درخت و در محل پیوند ایجاد نموده و با نوک چاق5وی پیوند زنی پوست درخت را از چوب جدا می کنند به قسمی که پوست از پایه جدا شود ولی قطع نگردد و بعد پیوندک را زیر پوست قرار می دهند .در طرز اول بستن پیوند لازم نیست ولی در طریقه دوم باید پیوندک را به وسیله ریسمان در محل مناسب خود ثابت نگه داشت.


تهیه پیوندک


در پیوند تاجی قسمتی از پیوندک که باید زیر پوست پایه قرار گیرد دارای ضخامتی خواهد بود که بتوان آن را به آسانی زیر پوست پایه قرار داد.برای این منظور در پیوندک های نازک انتهای تحتانی آن را بطور مورب قطع می کنند ولی در شاخه های ضخیم پیوندک باید به اصطلاح معروف شانه دار باشد.یعنی اول قسمت بالای تراش پیوندک را افقی قطع نموده ( تقریباً تا مرکز یعنی وسط ضخامت پیوندک) و سپس بقیه را در امتداد سطح موربی که طول آن تقریباً در حدود 3تا 4 سانتی متر می شود از پیوندک جدا نماید.


3- پیوند نیمانیم: پیوند انگلیسی یا نیمانیم که در سایر ممالک خیلی مرسوم است و در هوای آزاد مورد استفاده قرار می گیرد در ایران فقط در گلخانه برای پیوند درختچه های تزئینی از قبیل گل سرخ – یاس درختی – درخت برف یا زبان گنجشک- گل نارون مجنون – موچسب و غیره مورد استعمال دارد.در این پیوند تا جایی که ممکن است باید پایه و پیوندک دارای یک قطر باشند در این صورت تهیه پایه و پیوندک یکسان بوده هیچ تفاوتی بین انها نیست ولی هر گاه پایه قطورتر از پیوندک باشد طرز تهیه انها متفاوت خواهد بود.


انواع پیوند نیمانیم: پیوند نیمانیم را به دو طریق می توان انجام داد.یکی ساده و دیگری شکاف دار.در پیوند نیمانیم ساده اگر پایه و پیوندک دارای یک قطر باشد انتهای هر دو آنها را به طور مورب به قسمی که سطح مقطع در حدود 2تا3 سانتی متر باشد قطع می کنند پس از تراشیدن پایه و پیوندک دو مقطع را با یکدیگر منطبق کرده یعنی روی هم قرار داده با ریسمان می بندند و چسب می زنند.


در پیوند نیمانیم شکاف دار پایه و پیوند را به طور عمودی شکاف می دهند.در موقع نصب پیوندک روی پایه لبه شکاف یکی از دو قسمت به شکل زبانه داخل شکاف دیگری قرار گرفته و بدین طریق باعث استحکام پیوند می شود.طول شکاف مساوی ثلث طول سطح مورب مقطع می باشد و ابتدای ان در آخر ثلث اول مقطع ووانتهای آن اول ثلث سوم سطح نامیرده قرار دارد.


پیوند رو میزی: پیوند رومیزی پیوند نیمانیمی است که پایه قلمه بدون ریشه و محل خارج از زمین در مکان سر پوشیده ای می باشد و چون عمل پیوند کردن روی میز انجام می گیرد این نوع پیوند را رومیزی نام نهاده اند.


طرز نصب کردن پیوندک روی پایه با پیوند نیمانیم ساده یا شماف دار هیچ تفاوت ندارد ولی برای جوش خوردن پایه باید محیط مناسبی به ترتیب که ذیلاً شرح می دهیم ایجاد نمود.قلمه ای که به عنوان پایه مورد استفاده قرار می گیرد 20 تا 30 سانتی متر طول دارد و پیوندک دارای 2 تا 3 جوانه می باشد.


پس از آنکه پیوندک روی پایه قرار داده شد و اطراف ان را با ریسمان بستند و با چسب پوشاندند قلمه های پیوند شده را دسته کرده هر 30 تا 50 عدد آن را با هم می بندند.از طرف دیگر در جعبه چوبی که ابعاد آن متناسب با مقدار قلمه پیوند شده است مقداری خاک اره یا خزه به ارتفاع تقریبی 5 سانتی متر می ریزند و دسته قلمه را بطور عمودی پهلوی یکدیگر روی خاک اره ته جعبه بطور مرتب قرار می دهندو روی این قلمه ها را با خاک اره به ارتفاع 5 سانتی متر می پوشانند و طبقه دیگری از قلمه پیوند شده روی آن قرار می دهند و این عمل را تکرار می کنند تا جعبه پر شود و بتوان روی ان را با قشری از خاک اره به ضخامت 5 تا 10 سانتی متر پو شاند.پس از آنکه جعبه پر شد، مقدار ریادی آب روی قلمه ها می ریزند تا خاک اره و یا خزه بین ردیف ها کاملاً خیس شود.در این موقع در جعبه را بسته در محلی که اقلاً 30 درجه و حد اکثر 35 درجه حرارت داشته باشد قرار می دهند بعد از 15 تا 20 روز پیوندها جوش خورده باید انها از جعیه خارج نمود و در خاک برای ریشه دار شضدن قلمه ها ( یعنی پایه پیوند شده ) کاشت.


4- پیوند ترصیعی: این نوع پیوند شبیه به پیوند اسکنه است با این تفاوت که در پیوند ترصیعی تنها به ایجاد شکاف در پایه اکتفا نمی شود بلکه قطعه ای از چوب و پوست پایه را که مقطع آن دارای شکل مثلثی می باشد از داخل پایه طبق ( شکل 14 ) بیرون می آورند.


برای تهیه پیوندک دو طرف انتهای تحتانی ان را به نحوی می تراشند که بتوان آن را در قسمت خالی پایه قرار داد.


اشکال اجرایی این طرز پیوند که محکم ترین انواع پیوند انتهایی می باشد در این است مه تراش پیوندک و تهیه جای ان در پایه باید به قسمی باشد که این دو قسمت کاملاً در یکدیگر قرار گیرند و در موقع اتصال آنها به یکدیگر فضای خالی و هوا بین جدارهای آنها نباشد یعنی پایه و پیوندک کاملاً به یکدیگر بچسبندند.بستن پیوندک و پوشاندن آن با چسب در پیوند ترصیعی نیز لازم است.


ب)- پیوند جانبی: در پیوند جانبی بدون قطع انتهای پایه پیوندک را در منطقه ای از سطح جانبی آن نصب می نمایند.

ازدیاد بوسیله پیوند Grafing



پیوند عبارت از عملی است که بوسیله آن قطعه ای از قسمت هوایی گیاه معینی را روی شاخه یا ریشه گیاه دیگری به نحوی قرار می دهند که این دو گیاه مختلف با یکدیگر یکی شود یعنی جوش بخورد و مشترکاً به زندگی خود ادامه بدهد.در این صورت قسمت هوایی و ریشه گیاه جدید که از یک جور یا یک گونه نیست از فعالیت حیاتی یکدیگر بهره مند می شوند.بنابراین پیوند زدن ایجاد یک نوع سمبیوز مصنوعی بین دو گیاه قادر به زندگانی مستقل میباشد.در اصطلاح باغبانی قسمت هوایی گیاه جدید پیوندک و قسمت ریشه دار آن پایه نام دارد.


:: پیوند از نظر فیزیولوژیکی و بیولوژی

:: مزایا و فواید پیوند

:: زمان مناسب برای پیوند زدن

:: وسایل و لوازم مورد نیاز برای پیوند زدن 

:: انتخاب پایه و پیوندک برای پیوند زدن 

:: تهیه پیوندک و طرز قرار دادن آن روی پایه 

:: پیوند شکافی / پیوند جانبی / نیمانیم جانبی 

:: آشنایی با پیوند پلی

:: آشنایی با پیوند جوانه bud

پیوند از نظر فیزیولوژیکی و بیولوژی

پیوند زدن که در حقیقت عبارت از زخم کردن و قطع مقدار زیادی از شاخ و برگ گیاه و بعداً مجبور کردن دو نبات مختلف به زندگانی با یکدیگر است، تغییرات فیزیولوژیکی و بیولوژیکی مخصوصی در گیاه پیوندی جدید به وجود می آورد.


جوش خوردن پیوندک و پایه


برای اینکه فسمت های مختلف دو گیاه بتواند با یکدیگر زندگانی کرده و تولید نهال جدید کند و بهره کافی دهد باید اتصال این دو قسمت با یکدیگر کامل باشد یعنی باهم جوش خورده یکی شود.این موضوع ممکن نیست مگر آنکه پایه و پیوندک با یکدیگر نمو نموده و سلولهای محل اتصال با یکدیگر شروع به فعالیت کرده نسج جوانی به وجود آورد.برای حصول این مقصود، باید دو طبقه مولده پایه و پیوندک با یکدیگر منطبق شده به یکدیگر بچسبند یعنی هیچ قسم مانع از مایع یا جامد و یا بخار بین آنها قرار نگیرد.


در نباتات علفی تقریباً تمام سلولهای پایه و پیوندک نمو کرده یک نوع سنجش پارانشیمی تولید می کند که فضای بین پایه و پیوندک را پر می نماید.در نباتات خشبی این عمل تقریباً فقط بوسیله سلولهای طبقه مولده انجام می گیرد.پس از آنکه فضای بین پایه و پیوند به وسیله این نسج پر شد یک طبقه از سلولهای آن تبدیل به طبقه مولده شده و شبیه پلی رابط بین طبقه مولده پایه و این طبقه در پیوندک می شود که من بعد مانند کامبیوم معمولی درخت در داخل تولید آوندهای چوبی نموده و در خارج تشکیل آوندهای آبکشی می دهدو بدین ترتیب اتصال و یکسره شدن آوندها از پایه به پیوند عملی می شود.


در نباتات دو لپه اگر مانع تجانس پایه و پیوندک در بین نباشد جوش خوردن دو قسمت درخت پیوندی حتمی است ولی در نباتات یک لپه این امر غیر ممکن است و اگر هم پایه با پیوندک جوش بخورد دوام آن حداکثر یک سال خواهد بود.( بنا بر تجربیات شوبرت در کتاب مولیش) علت عدم موفقیت درپیوند کردن نباتات یک لپه مانند درخت خرما ، فقدان ساختمان ثانوی و عدم وجود طبقه مولده متصل به هم می باشد.


قرابت پیوندک با پایه 


جوش خوردن پایه و پیوندک تابع دقت در عمل قرار دادن پیوندک روی پایه می باشد ، یعنی دو طبقه مولده باید حتماً با یکدیگر تماس حاصل کنند ولی برای منظور مورد بحث یعنی جوش خوردن دو قسمت با یکدیگر این شرط کافی نیست زیرا علاوه بر لزوم تطبیق دو طبقه مولده طبیعت دو گیاه مورد عمل نیز باید با یکدیگر وفق دهد و یا به عبارت دیگر تجانس و قرابتی نیز بین انها برقرار باشد.تا عمر درخت پیوندی زیاد شده و بهره کافی دهد.در پاره ای از نباتات مشاهده می شود که دو نوع گیاه مختلف مانند درخت گلابی و درخت به کاملاً با یکدیگر جوش خورده تولید درختی پر بهره و نسبتاً قوی می نماید.در بعضی از درختان دیگر حتی افراد یک جنس را که ژانر می نامند نمی توان با یکدیگر پیوند نمود مثلاً سیب و گلابی که هر دو از یک جنس ولی جور مختلف می باشند اغلب با یکدیگر جوش نمی خورند و اگر هم اتفاقاً پایه .و پیوندک با یکدیگر جوش خورد عمر درخت پیوندی خیلی کوتاه می باشد و از نظر اقتصادی کم بهره خواهد بود.این قرابت و تجانس که امری است طبیعی گاهی به اندازه کار پیوند زدن را مشک می کند که پاره ای از درخت های سیب را نمی توان با یکدیگر پیوند نمود.مثلاً درخت سیبی که دارای چوب نرم است و درخت سیبی که چوب آن سخت می باشد با یکدیگر قابل پیوند نیست.


موضوع تجانس بین پایه و پیوند که از مسائل مهم پیوند زدن و یکی از شرایط لازم موفقیت در عمل پیوند می باشد کاملاً تجربی است .یعنی فقط عمل و ازمایش نشان می دهد که چه نوع گیاهی یانبات دیگر قابل پیوند کردن است.


در قاعده عمومی و بطور کلی می توان گفت که گونه های مختلف یک جنس با یکدیگر قابل پیوند کردن می باشد.موفقیت در پیوند دو جنس مختلف مشکل و به طور استثناء حاصل می شود ودر چنین مواقع درخت پیوندی ضعیف و یا کم عمر است و پیوند افراد و خانواده مختلف با یکدیگر غیر ممکن است.


اثر متقابل پیوندک و پایه روی یکدیگر و نتایج آن


عده ای از دانشمندان ( من جمله مولیش) معتقد هستند که پایه و پیوندک در یکدیگر تاثیر ندارند زیرا هیچ یک از تغییرات حاصله ارثی نیست و با بذر قابل تکثیر و تولید مجدد نمی باشد.دسته ای دیگر مانند دانیل و بوف عقیده دارند که تاثیر متقابل دو قسمتی که با یکدیگر زندگانی می کنند زیاد است و این تغییرات ارثی می باشد و حتی ممکن است منجر به ایجاد گونه جدیدی بشود مانند بذری که از پیوند کلم معمولی روی ریشه شلغم به دست می آید.


1- در پاره ای از درختان رنگ میوه و یا رنگ برگ و گل در اثر انتخاب پیوند مناسب تغییر می کند مثلاً اگر یک گوجه فرنگی را که دارای برگهای قرمز رنگ است روی گوجه آمریکایی پیوند کنند رنگ برگ آن تیره تر می شود تا آنکه همان گونه را روی گوجه معمولی پیوند بزنند.


2- نتیجه دیگر اثر متقابل پایه و پیوندک مقاومت بیشتر درخت پیوندی به بیماریها و سرمای زیاد می باشد.


3- یکی دیگر از تاثیرات پیوند کردن درختی کم شدن عمر بعضی از درختان پیوندی است.هر گاه پسته معمولی را روی درختی از گونه خود و یا از گونه آتلانتیکا پیوند کنند درخت پیوندی در حدود دویست سال عمر می کند ولی درخت پسته ای که در آن پیوندک پسته معمولی و پایه درخت بنه با چاتلانقوش باشد بیش از 60 یال عمر نمی کند.

وسایل و لوازم پیوند زدن

این ادوات عبارتند از : اره بزرگ و کوچک – داسک – قیچی باغبانی – چاقوی پیوند زنی – داس مخصوص جهت تهیه پایه در پیوند اسکنه – ریسمان و چسب پیوند می باشد.


ریسمانی که در پیوند زدن به کار می رود باید دارای شرایط زیر باشد :


1- در مقابل آفتاب و رطوبت زود نپوسد.


2- ریسمان باید به اندازه کافی قابل کشش باشد تا مانع نمو قطری پایه در محل پیوند نگرددزیرا اگر ریسمان فاقد این خاصیت باشد پیوندک از بالای محل پیوند نمو زیاد نموده و متورم می گردد در صورتی که پایه در آن نقطه نازک و ضعیف می ماند و این امر ممکن است در آتیه باعث سستی درخت پیوندی گردیده و در اثر جزیی حادثه و یا وزش باد نسبتاً شدیدی قسمت پیوندی درخت از پایه جدا شود.


3- ریسمانی که برای بستن به کار می رود نباید در اثر رطوبت کوتاه شود و یا به اصطلاح معروف « آب برود» زیرا در این صورت ریسمان کوتاه شده به پایه و پیوندک فشار وارد آورده مانع نمو و رشد قطری شاخه می گردد.در عین حال رطوبت و حرارت نباید موجب طویل شدن ریسمان گردد چه در این جالت ریسمان از دو شاخه باز شده و نتیجه مطلوب ازبستن پیوندک و پایه حاصل نمی شود.هر اندازه درخت قوی و ضخیم تر است ریسمان نیز باید کلفت تر و محکم تر باشد.


4- ریسمان باید به اندازه کافی محکم باشد تا در اثر قطور شدن شاخه ریسمان قبل از موقع مناسب پاره نشود.


انواع ریسمان


ریسمانهای مختلفی که برای بستن پیوندک به کار برده می شود عبارت است از : ریسمان پشمی – پنبه ای – علفی و یا پوست پاره ای از درختان مانند پوست درخت بید و غیره.


برای بستن انواع پیوند های نازک و متوسط ریسمان پشمی وسیله خوبی است .رطوبت در این نوع ریسمانها تاثیر ندارد.مخصوصا اگر در موقع تهیه آنها شم مورد استفاده را مدتی در روغن گذارده باشند.قوه کشش پشم نیز به اندازه کافی می باشد.


در رسمان پنبه ای نیز تغییرات جوی مخصوصا رطوبت تاثیر نداردولی قوه کشش آن کم است و در بستن درختان سریع الرشد مانع نمو قطری محل پیوند می شود .ریسمان پنبه ای بیشتر برای بستن درختان ضخیم و آنهایی که نمو و رشد قطری کمی دارند مورد استفاده قرار می گیرد.


ماده ای که برای این منظور مورد استفاده قرار می گیرد ، چسب پیوند نام دارد و باید دارای خواص زیر باشد:


1- چسب پیوند باید در مقابل گرمای خورشید اب نشود زیرا در این صورت جوانه هایی که زیر محل پیوند قرار گرفته است ، در اثر ذوب چسب پوشیده شده و از فعالیت و نمو باز می ماند.


2- چسب پیوند باید به نحوی ترکیب شود که در مقابل سرمای اتفاقی ترک نخورد و منفذی بزای تبخیر پیوند و دخول آب و هوا زیر پیوند و پوست درخت ایجاد نشود.


3- چسب پیوند باید به اندازه کافی نرم باشد تا بتوان آنرا به آسانی روی شکافها و درخت مالید .


4- چسب پیوند باید غیر قابل نفوذ به آب و هوا باشد.


5- چسب پیوند باید از موادی ترکیب شده باشد که مضر برای سلامتی درخت نباشد ، یعنی پوست درخت را نسوزاند و سلولهای جوان را نکشد.


چسب پیوند از مخلوط کردن اجسام مختلف که هر کدام دارای چند یا یکی از خواص نامبرده می باشد به دست می آید و این اجسام عبارت است از : صمغ –سقز – قیر- زفت – موم – پیه- روغن کتان – پارافین – دوده – گل افرا – و در بعضی موارد الکل و تربانتین .در عمل تعداد معینی از اجسام نامبرده را به نسبت معین با یکدیگر مخلوط نموده مورد استفاده قرار می دهند.


ترکیب و تهیه چند نوع چسب


مخلوط اول : زفت 300 گرم – رزین 100 گرم – موم 50 گرم – پیه 25 گرم – گل افرا 25 گرم.


کلیه مواد نامبرده به غیر از گل افرا را بعد ازخرد کردن باهم ذوب نموده پس از ان گل افرا را اضافه می کنند.بعد از آنکه در اثر بهم زدن ملوط یکنواختی تهیه شد ، ان را در آب سرد ریخته آنقدر مالش می دهند تا یک جسم کروی و سفتی به دست اید.


مخلوط دوم: رزین 250 گرم – زفت 750 گرم – پیه 250 گرم – و گل افرا 500 گرم .رزین و زفت از طرفی و پیه از طرف دیگر علیحده ذوب و بعداً مخلوط شده به مجموع مواد مذاب نامبرده گل افرا را اضافه می کنند.


مخلوط سوم : رزین 5 قسمت – زفت 3 قسمت – پیه 1 قسمت – گل افرا 2 قسمت.


دو جسم اول را علیحده و پیه را جداگانه ذوب نموده باهم مخلوط می کنند و بعد گل افرا را اضافه می نمایند.


مخلوط چهارم : موم 2 قسمت – صمغ (رزین ) 4 قسمت – پیه 1 قسمت.


مخلوط پنجم:موم 400 گرم – پیه 150 گرم – سقز 100 گرم.


مخلوط ششم : موم 5 قسمت صمغ (رزین ) 16 قسمت -روغن کتان 1 قسمت – دوده یا افرا 2 قسمت.


به طوریکه ملاحظه می شود انواع چسب و طرز تهیه آن متفاوت استو هر باغبان باید مطابق آب و هوای منطقه خود با مواد نامبرده چسب مناسبی تهیه کند.


چسب سرد


مخلوط اول : رزین 1000 گرم – موم 500 گرم – الکل 180 سانتی متر مکعب


مخلوط دوم: زفت 5000 گرم – گچ نرم 1200 گرم – اکل صنعتی 900 گرم - تربانتین 600 گرم موم 100 گرم.


زفت و موم را جداگانه ذوب نموده مخلوط می کنند سپس الکل و تربانتین را با هم در مخلوط بالا ریخته مدتی هم می زنند بعد گچ را به تدریج اضافه می کنند و آنقر هم می زنند تا محلول یک دستی به دست آید.این چسب مانند کلیه چسب های سرد باید پس از سرد شدن مورد استفاده قرار گیرد.


مخلوط سوم : زفت 1100 گرم – پیه 500 گرم – موم 250 گرم – الکل صنعتی 250 گرم.


برای نگهداری چسب سرد باید مقدار کمی از آن را در جعبه فلزی که در آن کاملاً بسته شود و هیچ منفذی برای تبخیر الکل یا تربانتین نداشته باشد قرار دهند.


طرزاستعمال چسب پیوند


هنگام استعمال چسب نکات زیر باید مورد توجه قرار گیرد:


1- کلیه زخمهای درخت و محل پیوند را باید فوراً و بدون وقت پس از انجام عمل پیوند با چسب بپوشانند.


2- در مصرف چسب نباید صرفه جویی کرد یعنی با ید به مقدار زیاد آن را روی زخمهای درخت قرار داد.تا از نفوذ آب و هوا زیر پوست گیاه به حداکثر و به طور موثری جلوگیری به عمل آید.


3- در انتهای پیوندک اگر بریدگی وجود داشته باشد باید آن را نیز زیر چسب پیوند پوشانید.


4- در صورتی که چسب گرم مورد استفاده قرار گیرد درجه حرارت آن باید به اندازه ای باشد که انگشتان بتوانند تحمل آنرا بنمایند زیرا در غیر اینصورت گرمای زیاد چسب باعث سوختن پوست و کشته شدن سلولهای زنده طبقه مولد و بطور کلی تمام سلولهای نبات که با چسب تماس دارند می گردد.

نقل شده از : www.ahmadbeig.com/html/index.php?name=News...

سبزی های پیوندی

پیوند در گیاهان از قدیم الایام در گیاهان چوبی و درختان میوه معمول بوده است و در گیاهان علفی و سبزی ها كمتر به آن پرداخته شده و استفاده عملی و تجاری كمتری از آن برده شده است. ردپای پیوند در درختان میوه را باید در روزگاران باستان جست وجو كرد، جایی كه چینی ها حداقل ۱۵۶۰ سال قبل از میلاد مسیح آن را به كار گرفته بودند. در نوشته های كشاورزی ارسطو (Aristotle) (۳۸۴-۳۲۲ قبل از میلاد مسیح) و تئوفراست Theophrastus)) ( ۳۷۱- ۲۸۷ قبل از میلاد مسیح) در مورد پیوند درختان میوه مطالبی گفته شده است. در كتب مقدس یهودیان و مسیحیان نیز به پیوند درخت انگور (مو) اشاراتی شده است.
پیوند سبزی های علفی قدمتی قدیمی و كهن دارد. پیوند در گیاهان خانواده كدوئیان (خیار، خربزه، هندوانه و...) به اختصار در كتابی نوشته هونگ (Hong) (۱۷۱۵ _ ۱۶۶۳ میلادی) در قرن هفدهم توضیح داده شده است. وی روش های تولید میوه های زینتی بزرگ با پیوند مجاورتی دو گیاه به هم را توصیف كرده و آورده است كه از این میوه ها به عنوان مخازن بزرگ ذخیره برنج استفاده می شود. پیوند سبزی ها تا قرن دوازدهم به عنوان یك روش و عمل عادی در قاره آسیا مطرح نبود.
اطلاعات دقیق و جزیی در مورد پیوند سبزی ها، اولین بار در مجلات علمی سال ۱۹۲۰ میلادی انتشار یافت كه در آن زمان محققان ژاپنی موفق به پیوند هندوانه بر روی كدوی قلیانی یا بطری شكل شده بودند. بعد از آزمایشات اولیه، سطح زیر كشت سبزی های پیوندی به طور مداوم افزایش یافت به طوری كه اكثر هندوانه ها، خربزه ها، خیار های گلخانه ای، گوجه فرنگی و بادنجا ن ها قبل از انتقال به مزرعه یا گلخانه پیوند می شدند. فلسفه و هدف اصلی پیوند در سبزی ها مبارزه با عوامل بیماری زای خاكزاد مانند فوزاریوم بود ولی با گذشت زمان اهداف جدیدتری مانند افزایش مقاومت در برابر تنش هایی همچون دمای پایین، شوری و رطوبت بالای خاك، افزایش جذب آب و عناصر غذایی و قدرت رشد گیاه و در پی آن طولانی كردن دوره برداشت اقتصادی میوه نمود پیدا كرد. در كشور هایی مانند ایالات متحده و دیگر كشور های غربی، پیوند سبزی ها جایگاهی متناسب با پیوند درختان میوه پیدا نكرده است چون در این كشور ها زمین های زراعی قابل كشت و حاصلخیز در سطوح وسیعی وجود دارد و به راحتی هر ساله كشاورزان می توانند تناوب كاشت را در زمین های خود رعایت كرده و از آلودگی خاك به عوامل بیماری زای خاكزاد ممانعت به عمل آورند ولی در كشو های آسیایی، وضعیت به گونه ای دیگر است، در این كشور ها به دلیل محدودیت در زمین های قابل زرع، كشاورزان مجبور به كاشت متوالی و هر ساله زمین خود هستند و با این عمل خود راه شیوع عوامل بیماری زای قارچی را هموار كرده و هر ساله با كاهش جدی عملكرد در محصول خود مواجه می شوند، لذا این كشاورزان جهت مبارزه با این بیماری ها چاره ای جز استفاده از پیوند و پایه های مقاوم ندارند و از طرفی مبارزه شیمیایی و استفاده از سموم قارچ كش نیز در این كشور ها محدودیت ها و استاندارد های خاص خود را دارد. چون اثرات مخرب زیست محیطی این سموم، از تلفات محصول ناشی از شیوع بیماری ها، در جوامع انسانی بیشتر است و این در حالی است كه در كشور ما، هیچ گونه برنامه و راهكاری جهت كنترل مصرف سموم دفع آفات نباتی وجود ندارد و با وجود آلوده بودن اكثر مزارع پرورش سبزی در ایران، هیچ اطلاعات تئوریك و عملی در مورد پیوند و پایه های مقاوم جهت استفاده در پرورش سبزی ها از سوی سازمان ها و مراكز ذی ربط ارائه نشده است.
• موقعیت كنونی پرورش سبزی های پیوندی
تولید سبزی با استفاده از نشا های پیوندی امروزه در بخش هایی از دنیا به صورت یك روش معمول درآمده است. این تكنیك در كشور های آسیایی با مزارع كوچك كه كاشت متوالی و هر ساله زمین در آنها اجتناب ناپذیر است، نمود عینی به خود گرفته است. استفاده از نشا های پیوندی در تولید تجاری سبزی ها تا سال ۱۹۶۰ به صورت یك امر معمول درنیامده بود. حتی در كره و ژاپن با وجود اطلاع از مزایای استفاده از نشا های پیوندی در تولید تجاری سبزی ها، اولین نوشته ها در اواخر سال ۱۹۲۰ انتشار یافته بود.
معرفی و استفاده گسترده از پلاستیك ها در باغبانی منجر به گسترش كشت های محافظت شده در كشور های آسیایی با اقلیم معتدله (كره، ژاپن و چین) گردید و همراه خود، تكنولوژی پیوند برای پرورش سبزی ها را گسترش داد.
سبزی های پیوندی در گلخانه های پلاستیكی و تونل های بلند افزایش یافتند. چون شرایط تنش زای اواخر پاییز تا اوایل بهار همچون شدت نور پایین، رطوبت نسبی بالا و دمای پایین مانع كشت و كار مطلوب در این فضا ها بودند. این شرایط، ناهنجاری های فیزلویوژیكی مختلفی را باعث می گردیدند كه منجر به كاهش شدید عملكرد محصول می شد.
مطابق با آمار انتشار یافته در سال ۲۰۰۰ میلادی، حدود ۵۰ درصد خیار های مزرعه ای و ۹۵ درصد خیار های گلخانه ای در كشور ژاپن و كره از نوع پیوندی هستند. در ژاپن فقط ۸ درصد گوجه فرنگی ها و بادنجان ها جهت كاشت در مزرعه پیوند می شوند در حالی كه همین رقم برای كشت گلخانه ای گوجه فرنگی و بادنجان، ۴۸ درصد است. در كره تمامی خربزه ها بدون استثنا پیوند شده و بعد كشت می گردند. استفاده از فلفل پیوندی در كره جهت كنترل كاهش محصول در اثر بیماری قارچی فیتوفترا (phytophthora) در شرایط گلخانه ای در حال افزایش است. حدود ۱۰ درصد فلفل های سبز (حدود ۱۲ میلیون گیاه) در كره از نوع پیوندی هستند و سطح زیر كشت آنها در گلخانه ها مدام در حال افزایش است.
استفاده از نشا های پیوندی در كشت های هیدروپونیك (پرورش گیاهان بدون خاك و در محلول غذایی) یك تكنولوژی پایه برای پرورش موفق سبزی ها است كه باعث طولانی شدن دوره برداشت اقتصادی محصول می شود. در هلند، كشاورزان با پیوند گوجه فرنگی توانسته اند، بیش از ۵ خوشه از هر گیاه برداشت نمایند با این حال كه گسترش بیماری های خطرناك مانند پژمردگی فوزارویومی از منابع خارجی یا از بذر، می تواند در سیستم های هیدروپونیك فاجعه انگیز باشد.
تكنیك استفاده از سبزی های پیوندی به سرعت در كشور های آسیایی و در دنیا در حال گسترش است. بذور پایه ها برای سبزی ها در كاتالوگ های شركت های تولید كننده بذر سبزی ها معرفی شده است. یكی از سرشناس ترین این شركت ها، شركت Rijk Zwaan است كه پایه های خوبی را برای برخی سبزی ها معرفی كرده است از جمله Ferro RZ برای خربزه و هندوانه۶۴،ت-ت۰۵ RZ برای خیار، خربزه و هندوانه، ۶۴ت-ت۱۳ RZ برای هندوانه و ۶۱ت-ت۵۸ RZبرای مقابله با ویروس موزائیك توتون در گوجه فرنگی. تمامی این بذور به صورت هیبرید هستند. تعدادی از كمپانی های بذر، نوار های ویدئویی پیوند جهت تبلیغ و فروش بذور پایه و كاشت سبزی های پیوندی به بازار داده اند. به رغم مشكلات مرتبط با كاربرد نشا های پیوندی، استفاده و فروش نشا های پیوندی در حال گسترش است و به صورت یك عمل معمول در پرورش برخی سبزی ها به ویژه در مناطق معتدله درآمده است.
•طراحی و ساخت روبوت ها و ماشین های پیوند زن
پیوند یك عمل پرزحمت است و كشاورزان باید با دست تعداد زیادی نشا را در مدت زمان محدودی پیوند بزنند. در اكثر موارد كشاورزان ژاپنی با هم و به صورت تعاون و همكاری نشاها را پیوند می كنند. تحلیلی از یك كار گروهی پیوند سبزی ها نشان می دهد كه تولید تقریباً سه هزار نشای پیوندی خیار نیاز به ۶ ساعت كار یك تیم ۷ نفره دارد كه حدود ۷۰ درصد این زمان، صرف اتصال می شود.سن متوسط كشاورزان در حال افزایش است و تقاضای آنها برای نشا های پیوندی مدام در حال گسترش است، لذا با پیوند دستی نمی توان جواب تقاضا های روزافزون این كشاورزان را داد. لذا آنچه می تواند این تكنیك را به صورت تجاری و اقتصادی درآورد، به كارگیری روبوت ها و ماشین های پیوندزن در خدمت پیوند نشا های سبزی ها است. در میان كشور های آسیایی و البته كشور های دنیا، دو كشور ژاپن و كره پیشرفت قابل توجه و چشمگیری در طراحی، ساخت و به كارگیری این روبوت ها كرده اند به طوری كه امروزه هیچ پیوندی در این دو كشور توسط دست كشاورزان انجام نمی گیرد. به طور مقایسه یك شخص می تواند هزار گیاه را در یك روز پیوند كند در حالی كه یك ماشین ساده پیوند با دو شخص، ۶۰۰ گیاه را در ساعت پیوند می نماید.
روبوت های پیوند به طور كامل ۱۲۰۰ _۶۰۰ گیاه را در یك ساعت می توانند پیوند بزنند. با توجه به كارایی این روبوت ها در پیوند سبزی ها و پیشرفت هایی كه در این زمینه صورت گرفته است، جای تعجبی باقی نمی ماند كه در آینده ای نزدیك بخش اعظمی از سبزی ها در تمامی كشور های دنیا با این روبوت ها پیوند شده و وارد چرخه تولید شوند.
•جمع بندی و آ ینده پیوند سبزی ها
كاشت سبزی های پیوندی، به طور موفق در برخی از كشور های آسیایی چند دهه ای است كه عمومیت پیدا كرده و در قاره اروپا در حال گسترش است. شركت های بین المللی بذر از طریق كاتالوگ های تجاری و تبلیغی خود در حال معرفی و توزیع بذور پایه ها هستند.
هندوانه و گوجه فرنگی دو سبزی عمده هستند كه تكنیك پیوند در آنها بیش از سایر سبزی ها استفاده می شود. همچنین در بین سایر سبزی ها (خیار، خربزه، كدو های گلخانه ای، بادنجان و فلفل ها) این تكنیك جایگاه خود را پیدا كرده است. معرفی پایه های عالی مقاوم به چندین بیماری و ماشین های پیوند زن با كارایی بالا مانند روبوت ها باعث تشویق و گسترش استفاده از سبزی های پیوندی در سرتاسر دنیا شده است.
مشكلاتی عموماً در ارتباط با پیوند و كاشت نشا های پیوندی وجود دارد كه از جمله می توان به هزینه ای اضافی جهت خرید بذور پایه، نیاز به كارگر اضافی برای پیوند و نگهداری نشاهای پیوندی، نبود تجربه و علم برای پیوند و كاشت گیاهان پیوندی و شیوع ناهنجاری های فیزیولوژیكی احتمالی مرتبط با پیوند اشاره كرد. هر چند مزایای زیاد استفاده از نشا های پیوندی، وجود این مشكلات را كمرنگ می كند. مهم ترین مزایای استفاده از پیوند عبارتند از: افزایش درآمد حاصل از فروش محصول به دلیل بالا رفتن عملكرد و تولید خارج از فصل، پایین آمدن هزینه های خرید كود و آب آبیاری به علت سیستم ریشه ای قوی و گسترده پایه ها، صرفه جویی قابل توجه در مصرف سموم شیمیایی به علت مقاومت بالای پایه ها به بیمار ی های مختلف، طولانی شدن دوره برداشت اقتصادی محصول، حفظ و نگهداری ارقام و منابع گیاهی در برابر هجوم بیماری ها و سایر ناهنجاری های فیزیولوژیكی، عدم نیاز به تناوب كشت طولانی مدت محصولات، فائق آمدن بر مشكلاتی همچون خاك های شور در مناطق خشك، كاهش هزینه های ضدعفونی خاك، تسهیل در پرورش سبزی ها به صورت ارگانیك (عدم استفاده از كودها و سموم شیمیایی) و كاهش استفاده از سموم شیمیایی با توجه به اثرات مخرب زیست محیطی آنها، به كارگیری جزیی یا كامل این مزایا به عوامل مختلف همچون وسعت مزرعه و میزان مكانیزاسیون، عملیات كاشت مانند تناوب كشت و نشاكاری، سطح تكنولوژی، آگاهی از مزایا و خطرات نشاهای پیوندی و استفاده از كشت های محافظت شده و هیدروپونیك بستگی دارد. استفاده از نشا های پیوندی قویاً برای كاشت هیدروپونیك گوجه فرنگی، فلفل، بادنجان و خیار قابل توصیه است.
كشاورزان در حال حاضر نشاهای پیوندی را از تولیدكنندگان تجاری نشا خریداری نموده و خودشان عمل پیوند را انجام نمی دهند. در این مورد، كشاورز باید از مشخصات كامل نشاهای خریداری شده آگاهی داشته باشد. این راهكار در كشورهای ژاپن، كره، هلند و شاید در سایر كشورها به صورت یك امر معمول درآمده است. با طراحی و ساخت روبوت های پیوندزن و تسهیلات مقاوم سازی، قیمت نشاهای پیوندی به طور قابل ملاحظه ای در آینده جهت استفاده برای كشاورزان كاهش خواهد یافت.

رضا صالحی محمدی
رقیه جوانپور هروی

نقل شده از : vista.ir/?view=article&id=203259

پیوند و زمان آن

بر خلاف جوانه زدن ، که می تواند قبل یا در طی فصل رشد انجام شود ،  پیوند بیشتر در طول زمستان و اوایل بهار انجام می شود در حالی که هر دو قلمه و ساقه زیر زمینی هنوز خفته اند. گیاهان کانتینری ممکن است در داخل خانه در طول فرایند واقعی پیوند نقل مکان داد و پس از پیوند ، این گیاهان در مناطق حفاظت شده و یا در خانه های زمستان گذران unheated قرار گرفته باشد. میدان رشد  ، البته ، باید در محل پیوند زده شود. برخی از درختان برگریز معمولا به عنوان ساقه زیر زمینی لخت در طول زمستان پیوند زده شده و ذخیره شده تا بهار کاشته می شوند .  پیوند داخلی زمستان ، غالبا به عنوان نیمکت پیوند خاطر آن است که در مسند قضاوت انجام نامیده می شود.

انتخاب و دست زدن به چوب قلمه
بهترین کیفیت چوب قلمه معمولا از شاخه های رشد فصل قبلی می آید. Scions باید با تیز ، قیچی تمیز یا چاقو بریده و بلافاصله در کرباس مرطوب و یا کیسه های پلاستیکی قرار گرفته است. این تمرین خوبی در برداشت از scions و ساخت گرافت برای تمیز کردن ابزار برش به طور منظم است. این امر ممکن است توسط immersing تمسخر و آنها را در محلول استریل انجام می شود. Isopropyl (مالش) الکل نیز کار می کند و همچنین sterilant ، با وجود آن کاملا تبخیر به آسانی. جایگزین محلول استریل کننده ممکن است با مخلوط کردن یک قسمت سفید کننده های خانگی با نه قسمت آب (با حجم) آماده شده است. با این حال ، این راه حل سفید کننده می تواند بسیار خورنده به فلزات خاص.
برای گرفتن بهترین نتیجه ، تنها به عنوان برداشت چوب قلمه آنجا که می تواند برای پیوند در همان روز استفاده می شود. انتخاب کنید فقط چوب قلمه سالم است که به صورت رایگان از حشرات ، بیماری ، آسیب و یا زمستان. مطمئن باشید که گیاهان از سهام با کیفیت خوب هستند ، سالم ، و درست به نوع. چوب قلمه است که در هنگام برداشت از منجمد اغلب knits آهسته تر و درصد پایین تر است. اگر مقدار زیادی از چوب قلمه باید در یک زمان برداشت ، این مراحل را دنبال :


قطع scions به طول یکسان ، نگه داشتن پایه خود را به پایان می رسد با هم ، و کراوات آنها را در بسته نرم افزاری از مقدار شناخته شده است (به عنوان مثال ، 50 scions در بسته نرم افزاری).

برچسب آنها ، ضبط رقم ، زمان برداشت ، و محل کارخانه سهام.

قرار دادن پایه در بسته نرم افزاری کرباس یا مرطوب خزه خشک شده ، آنها را در محل های پلی اتیلن و یا کیسه های کاغذی ضد آب ، و مهر و موم کیسه.

فروشگاه بسته نرم افزاری برای مدت کوتاه ، در صورت لزوم ، یا سرد کردن در کولر های عایق و یا در یک واحد ذخیره سازی تجاری در 32o به 34oF.

هرگز فروشگاه scions در واحدهای سرد که در آن سبزیجات و میوه جات در حال حاضر نگه داشته شده اند و یا ذخیره می شود به تازگی. میوه ها و سبزیجات فایل ذخیره شده گاز اتیلن ، که میتواند منجر به جوانه های بوته های چوبی به سقط جنین ، ساخت scions بی فایده است.

نگه دارید scions از یخ زدگی در طول ذخیره سازی.


توجه : در پیوند ، و همچنین جوانه زدن ، محل مبادله عروقی از قلمه یا جوانه باید با محل مبادله عروقی از ساقه زیر زمینی تراز وسط قرار دارد. در گیاهان چوبی محل مبادله روبان بسیار نازک از فعالانه تقسیم سلول قرار گرفته است درست در زیر پوست است. محل مبادله تولید بافت هادی برای گیاه به طور فعال در حال رشد (شکل 1). این محل مبادله را آغاز عروقی بافت کالوس در اتحادیه پیوند جوانه و علاوه بر تحریک رشد بافت در بازال به پایان می رسد بسیاری از قلمه گیاهی قبل از آنها ریشه دارد.



Nurserymen می توانید از تعداد انواع مختلف از گرافت را انتخاب کنید. این بخش ، شرح فقط آن دسته از نوع اساسی از گرافت مورد استفاده در گلخانه گیاهان زراعی.

شکاف پیوند
یکی از اشکال ساده ترین و محبوب ترین پیوند ، پیوند شکاف (شکل 2) ، یک روش برای بالا کار هر دو گل و باردهی درخت (سیب ، گیلاس ، گلابی ، هلو و) به منظور تغییر ارقام دارد. پیوند شکاف نیز استفاده می شود برای تکثیر انواع camellias که مشکل ریشه. این نوع پیوند است که معمولا در طول زمستان و اوایل بهار انجام می شود در حالی که هر دو قلمه و ساقه زیر زمینی هنوز خفته. پیوند شکاف ممکن است بر روی ساقه اصلی یا شاخه های جانبی و یا داربست انجام می شود.
ساقه زیر زمینی استفاده می شود برای پیوند شکاف باید 1 - 4 اینچ در قطر محدوده و باید راست دانه. قلمه باید حدود 1 / 4 اینچ در قطر ، راست ، و به اندازه کافی بلند به داشتن حداقل سه جوانه. Scions که بین 6 و 8 اینچ طول معمولا ساده ترین استفاده کنید.
آماده سازی ساقه زیر زمینی. سهام باید با یک پاک ، صاف و عمود بر برش محور اصلی ساقه به پیوند زده اره. با استفاده از ابزار clefting گوه و پتک ، ایجاد یک شکاف و یا "شکاف" را از طریق مرکز از سهام و پایین 2 - 3 اینچ. گزارش clefting گوه ابزار و درایو پایان از انتخاب ابزار به مرکز شکاف تازه ساخته شده است به طوری که سهام را می توان باز در حالی برگزار می شود قرار دادن قلمه.
تهیه قلمه. در پیوند شکاف ، یک قلمه است که معمولا در پایان هر یک از شکاف درج شده است ، بنابراین آماده برای هر دو scions انجام شده است. scions را انتخاب کنید که سه یا چهار جوانه خوب است. با استفاده از نوک تیز ، پاک پیوند چاقو ، شروع در نزدیکی پایگاه از پایین ترین و جوانه را دو مخالف صاف بتدریج کاهش 1 - 2 اینچ طولانی به سوی پایان قاعده قلمه. برش جانبی با پایین ترین جوانه کمی ضخیم تر از طرف مقابل. مطمئن باشید پایان قاعده قلمه به تدریج tapers کردن در امتداد هر دو طرف.
قرار دادن قلمه. قرار دادن قلمه در هر انتهای شکاف ، با طرف گسترده تر از گوه رو به بیرون. محل مبادله هر قلمه باید از ساقه زیر زمینی محل مبادله تماس بگیرید.
ایمن پیوند. گزارش ابزار clefting از شکاف به طوری که ساقه زیر زمینی می تواند نزدیک است. فشار از ساقه زیر زمینی خواهد scions در جای خود نگه دارد. کاملا تمام سطوح قطع پیوند با موم و یا رنگ پیوند به بیرون نگه داشتن آب و جلوگیری از خشک شدن مهر و موم. اگر هر دو scions در شکاف "را ،" یکی معمولا سریعتر از دیگر رشد کند. پس از فصل اول رو به رشد ، انتخاب قلمه قوی تر است و آلو را ضعیف تر.
توجه : درجه حرارت موم پیوند حیاتی است. باید گرم به اندازه کافی به جریان اما نه چندان داغ به عنوان به کشتن بافت گیاهی. به تازگی ، رنگ مانند sealants را به جای موم در بسیاری از مناطق زیرا آنها راحت تر استفاده کنید و نیازی به حرارت.

پوست درخت پیوند
پیوند پوست درخت (شکل 3) در درجه اول به کار بالا گل و باردهی درختان استفاده می شود. در مقایسه با شکاف پیوند ، این تکنیک را می توان به ساقه زیر زمینی بزرگتر از قطر (4 - 12 اینچ) انجام است و در اوایل بهار انجام می شود که به راحتی از پوست ورقه چوب اما قبل از اینکه جریان عمده شیره. ساقه زیر زمینی است با تیز قطع دیدم ، می روم قطع کاملا تمیز با شکاف پیوند.
آماده سازی سهام. شروع در سطح برش از ساقه زیر زمینی و ایجاد شکاف عمودی را از طریق پوست که در آن هر قلمه را می توان وارد (2 اینچ طول و فاصله 1 اینچ از هم جدا).
تهیه قلمه. از آنجا که scions چند معمولا در اطراف سطح برش از ساقه زیر زمینی درج شده است ، آماده scions چند برای هر پیوند. برش پایه از هر قلمه به ½ 1 -- به گوه 2 - اینچ مخروطی در یک طرف تنها.
قرار دادن قلمه. شل پوست کمی و قرار دادن قلمه به طوری که سطح مخروطی گوه ای شکل از قلمه در برابر چوب در معرض تحت فلپ از پوست. قلمه بصورتی پایدار و محکم فشار پایین به جای پشت فلپ از پوست ، جایگزین فلپ پوست ، ناخن و قلمه در محل های رانندگی یک یا دو سیم brads از طریق پوست و قلمه را به ساقه زیر زمینی. درج هر قلمه 3 - 4 اینچ در اطراف محیط برش از ساقه زیر زمینی.
ایمن پیوند. مهر تمام سطوح با پیوند موم یا پیوند رنگ قرار گرفته است. هنگامی که scions شروع به رشد ، ترک تنها ترین شدید در هر خرد ؛ آلو از همه دیگران است. گرافت پوست درخت تمایل به تشکیل اتحادیه های ضعیف و در نتیجه معمولا نیاز به staking یا حمایت در طول چند سال اول.

عوارض روکش پیوند
در یک زمان جانبی روکش گرافت (شکل 4) یک تکنیک معروف برای پیوند انواع camellias و rhododendrons که مشکل برای ریشه کن شد. در حال حاضر ، آن است که محبوب ترین راه به conifers گرافت ، به ویژه کسانی که با داشتن یک فرم فشرده و یا کوتوله. عوارض روکش پیوند است و معمولا بر روی ساقه زیر زمینی potted آماده سازی سهام انجام می شود. ساقه زیر زمینی است در گلدان فصل قبل از پیوند افزایش یافته است ، اجازه رفتن خفته ، و پس از آن به عنوان با دیگر ظرف سهام خزانه ذخیره می شود. پس از قرار گرفتن در معرض هوای سرد به مدت حداقل شش هفته ، به ساقه زیر زمینی گلخانه ای باحال برای چند روز قبل از پیوند صورت می گیرد به منظور تشویق رشد ریشه تازه به ارمغان آورد. بوته باید در این زمان نمی شود سیراب.
را رو به پایین برش سطحی مورد 3 / 4 اینچ به طول 1 اینچ در قاعده ساقه در ساقه زیر زمینی potted به افشای فلپ از پوست با بعضی از چوب هنوز وصل شده است. را برش در سمت داخل به طوری که پایه فلپ از پوست و چوب را می توان از ساقه زیر زمینی حذف شد.
تهیه قلمه. انتخاب قلمه با قطر مشابه یا کمی کوچکتر از ساقه زیر زمینی. ایجاد یک شیب دار برش 3 / 4 to 1 اینچ طولانی در قاعده قلمه. (با استفاده از پیوند پوست روش نشان داده شده در شکل 3.)
قرار دادن قلمه. قرار دادن سطح برش قلمه در مقابل سطح برش از ساقه زیر زمینی. مطمئن باشید که cambia تماس با یکدیگر.
ایمن پیوند. نگه قلمه در محل با استفاده از لاستیک پیوند نوار ، نوار ، یا پیوند بهم بافتن. مهر گرافت کل منطقه گرم با موم پیوند یا گرافت نقاشی می کردم. گزارش لاستیک یا پیچ در مدت کوتاهی پس از اتحادیه شفا. هرگز مواد اتصال ساقه تا کمربند را داده باشد.

اسپلایس پیوند
اسپلایس پیوند (شکل 5) استفاده شده است برای پیوستن به یک بر روی قلمه ساقه از ساقه زیر زمینی و یا بر روی rootpiece دست نخورده. این روش ساده است که معمولا به مواد گیاهی که استفاده کالوس و یا "گره" به راحتی ، یا آن را در بوته با قطر ساقه از 1 / 2 اینچ و یا کمتر استفاده می شود. در پیوند باهم متصل کردن ، هر دو سهام و قلمه باید از همان قطر می باشد.
آماده سازی سهام و Scion.Cut کردن ساقه زیر زمینی با استفاده از قطر برش 3 / 4 to 1 اینچ طول دارد. را از همان نوع برش در قاعده قلمه.
قرار دادن قلمه. متناسببا قلمه به سهام. قرار دادن این اتصال ایمن با لاستیک پیوند نوار یا پیچ.
ایمن پیوند. مهر اتصال با پیوند موم یا پیوند رنگ. ساقه زیر زمینی آب sparingly تا knits انجام شده است. آبیاری ممکن است باعث شود بیش از شیره به "غرق" قلمه. مطمئن باشید که حذف و یا نوار پیچ به محض آن که پیوند شفا است.

شلاق و پیوند زبان

شلاق و زبان به روش (شکل 6) معمولا بیشتر به محصولات گلخانه پیوند یا چوبی زینتی استفاده می شود. هر دو ساقه زیر زمینی و قلمه باید از اندازه برابر و ترجیحا هیچ اینچ بیش از 1 / 2 در قطر خواهد بود. تکنیک مشابه به اسپلایس پیوند با این تفاوت که در شلاق زدن ساقه زیر زمینی نگه می دارد زبان از قلمه در محل (و برعکس). این برگ هر دو دست آزاد به بسته بندی کردن مفاصل.
برای شلاق و زبان پیوند ، کاهش مشابه را در هر دو سهام و قلمه. این کاهش باید با قرعه کشی تنها از چاقو ساخته شده و باید یک سطح صاف به طوری که داشته باشیم می توانید یک اتحادیه پیوند خوب رشد. تا این مرحله ، قلمه ساقه زیر زمینی و قطع همان برای پیوند اسپلایس.
آماده سازی سهام و قلمه. قطع سهام با استفاده از یک برش مورب. قطع باید 4-5 برابر بیش تر از قطر از سهام به پیوند زده شود. را تشکیل می دهند همان نوع برش در قاعده قلمه.
بعد ، از محل تیغه چاقو در پایان قطع از سهام ، در نیمه راه بین پوست و مغز (در قسمت بالای سطح برش). استفاده از چاقو سکته مغزی تنها به منظور جلب کردن تیغه در زاویه از طریق چوب و مغز. توقف در قاعده مورب برش اولیه. این برش دوم باید از دانه چوب پیروی نمی کنند اما باید اجرا به موازات کاهش اولین.
قرار دادن قلمه. تهیه قلمه در به همان شیوه. متناسببا قلمه ساقه زیر زمینی به طوری که آنها هم گیر کردن شلاق و زبان است. مطمئن باشید که cambia هستند تراز وسط قرار دارد.
ایمن پیوند. قرار دادن محل اتصال با نوار پیوند یا پیچ و مهر و موم آن را با موم پیوند یا گرافت نقاشی می کردم. هرگز مواد اتصال ساقه تا کمربند را داده باشد.

زین پیوند
زین پیوند (شکل 7) روش نسبتا آسان برای یادگیری و تسلط یک بار می تواند کاملا به سرعت در حال انجام است. سهام هم می توانند زمینه رشد کرده یا potted. ساقه زیر زمینی و هر دو قلمه باید قطر همان. برای گرفتن بهترین نتیجه ، استفاده از پیوند در زین سهام نهفته در اواسط تا اواخر زمستان. انبار نباید بیش از 1 اینچ قطر دارند.
آماده سازی سهام. با استفاده از دو مخالف سکته رو به بالا از چاقو پیوند ، شدت بالا از ساقه زیر زمینی. در نتیجه باید قطع پنجم وارونه ، شباهت با کاهش سطح مختلف از 2 / 1 تا 1 اینچ طول دارد.
تهیه قلمه. در حال حاضر روش آماده کردن پایه قلمه معکوس می باشد. این کاهش در ساقه زیر زمینی و قلمه باید همان طول و شیب همان طوری که حداکثر میزان بافت cambial خواهد شد هنگامی که تماس دو نیمه می پیوست کنید.
قرار دادن قلمه. محل قلمه پنجم بریده را بر روی زین از ساقه زیر زمینی. اگر قلمه ساقه زیر زمینی هستند و قطر مشابه ، هم ترازی cambial آسان تر است ؛ در غیر این صورت تنظیم به عنوان مورد نیاز است.
ایمن پیوند. قرار دادن گرافت پیوند با بهم بافتن ، نوار ، نوار یا ، سپس آن را با موم پیوند یا گرافت رنگ مهر و موم.

همه از تکنیک های قبلی استفاده می شود به بالا کار محصولات باغبانی برای یک هدف خاص. گاهی اوقات ، با این حال ، پیوند استفاده می شود برای تعمیر گیاهان مجروح یا بیمار. دو روش رایج برای این منظور در دسترس هستند پل پیوند و inarch پیوند.

پل پیوند
پل پیوند (شکل 8) استفاده شده است تا "پل" منطقه بیمار یا آسیب دیده از بوته ، معمولا در یا در نزدیکی پایگاه از تنه. چنین آسیب معمولا ناشی از تماس با تجهیزات نگهداری چمن و یا درجه بندی ، یا آن را ممکن است توسط جوندگان ، درجه حرارت هوا سرد ، و یا ارگانیسم های بیماری ایجاد می شود. پیوند پل فراهم می کند پشتیبانی و همچنین خط لوله که اجازه می دهد تا آب و مواد مغذی را به حرکت در سراسر منطقه آسیب دیده.
گرافت پل معمولا در اوایل بهار قبل از رشد فعال آغاز می شود انجام می شود. آنها ممکن است انجام شود هر زمان پوست در بوته مجروح "لغزش های". تهیه قلمه. scions را انتخاب کنید که راست و در حدود دو برابر منطقه آسیب دیده را بلند می شود پل. 1/2- 1 را به قطع 2 - اینچ به طول مخروطی در هواپیما مشابه در هر انتهای قلمه.
آماده سازی سهام. حذف هر گونه بافت آسیب دیده پس گرافت در ساقه سالم. برش فلپ در پوست ساقه زیر زمینی در عرض همان قلمه و زیر آسیب می شود تعمیر کرد. به آرامی به دور از فلپ سهام برابر ، که مراقب باشید که نه اشک فلپ پوست.
قرار دادن قلمه. اول ، وارد کردن و امن قلمه زیر آسیب ؛ فشار قلمه تحت فلپ با بخش قطع از قلمه در برابر چوب از ساقه یا تنه مجروح. سپس به عقب و وارد کردن بروید و امن قلمه فوق آسیب زیر این مراحل را همان. فشار قلمه بصورتی پایدار و محکم را به محل. نگه دار ، فلپ بیش از قلمه و رویه آن را به عنوان محل برای پیوند پوست (شکل 3) توصیف شده است.
هنگامی که پیوند با ساقه جوان که ممکن است در باد فتور پیدا کردن ، قرار دادن scions به طوری که آنها ظاهری کمی تعظیم. گرافت پل باید حدود 3 تا 4 اینچ از هم جدا در سراسر منطقه آسیب دیده فاصله.
ایمن پیوند. همه مناطق امن پیوند با گرم موم پیوند یا گرافت نقاشی می کردم. در طول و بعد از دوره درمان ، حذف هر گونه جوانه یا شاخه های که در scions توسعه.

Inarch پیوند

Inarching ، مانند پل پیوند ، استفاده شده است برای دور زدن یا حمایت یک منطقه آسیب دیده یا ضعیف شده از ساقه گیاه (شکل 9). بر خلاف پل پیوند ، قلمه می تواند موجود ساقه ، حیوان یا عضو یا الت مکنده ، یا watersprout که در حال حاضر در زیر در حال رشد و گسترش فوق صدمه بدنی شود. قلمه ساقه نیز ممکن است از همان گونه که گیاه زخمی در حال رشد بر روی سیستم ریشه خود را در کنار تنه اصلی درخت آسیب دیده باشد. با روش inarching ، نوک قلمه در بالا آسیب با استفاده از روش مشابه برای پوست و یا پل پیوند پیوند زده شود

 

 

نقل شده از : www.narvan67.blogfa.com/89061.aspx

ترجمه : فرامرز رضایی

نقل کطلب بدون ذکر نام مترجم ممنوع می باشد

ادامه نوشته

سرمازدگی و یخبندان و راهکارهای مبارزه با آن

سرمازدگی پدیده ای است که دردرجه حرارت های پائین سبب ایجاد خسارت و یا از بین رفتن اندامهای گیاهی می شود. این عارضه در درختان میوه در فصل زمستان و یا اوایل بهار حادث می شود و هر ساله خسارتهای زیادی بر جای می گذارد. بر اساس آمار های ارائه شده تنها حدود 10 درصد از کل زمین های قابل کشت دنیا ممکن است بدون تنش سرمازدگی باشند. خسارت سرما زدگی در آمریکا سالانه حدود 4-3 درصد و در برخی مناطق نظیر برزیل و نیمکره جنوبی حدود 5 درصد و در ایران حدود 3-2.5 درصد گزارش شده است. جهت توضیح مطلب ابتدا به تعریف تنش و در ادامه به نواع سرمای نا مطلوب گیاه و روشهای پیشگیری از آن اشاره می گردد. در گیاهان تنش یا استرس برابر است با تحریکاتی که منجر بر هم خوردن تعادل زیستی گیاه شود. حالت تنش در شرایطی پیش می آید که یک عامل محیطی خارج از حد نرمال بر گیاه اثر می گذارد.

تنش ها به دو دسته تقسیم می شوند:
1) زیستی 2) غیر زیستی

از جمله تنش های غیر زیستی می توان به تنش دما اشاره کرد که این نوع تنش نیز خود به سه بخش تقسیم می شود:
1) تنش سرما 2) تنش یخبندان 3) تنش حرارت بالا

تنش سرما
سرمازدگی به شرایطی اطلاق می گردد که گیاه در نتیجه بروز درجه حرارتهای بین صفر تا 10 درجه سانتی گراد ( بسته به گونه و رقم ) خسارت می بیند تنش سرما بر حالت عادی گیاه اثری ندارد. آثار اولیه این تنش عبارتند از : کاهش عمومی رشد، تغییر رنگ، کلروز، تخریب بافت های سلولی ، عدم جوانه زنی ، عدم انتقال مواد فتوسنتزی، عدم جذب عناصر غذایی و.... ، برخی از آثار این تنش برگشت پذیر و برخی از آثار دیگر این تنش مانند فتوسنتز در اثر تخریب کلروپلاست ها و پیری زود رس گیاه غیر قابل برگشت می باشند.

تنش یخبندان
خسارت مربوط به تنش یخ زدگی در نتیجه بروز درجه حرارتهای زیر صفر درجه سانتی گراد می باشد.
شرایط یخبندان و سرما به دو شکل ایجاد می شود که عبارتند از: 1- یخبندان جبهه ای یا جابجایی 2- یخبندان تشعشعی
یخبندان و سرمازدگی جبهه ای در اثر عبور یک جبهه هوای سرد از روی یک منطقه بروز می کند به طوریکه دمای آن برای محصولات خاص منطقه می باشد.
یخبندان تشعشعی در شرایط آسمان صاف و بدون ابر واقع می گردد. در هنگامیکه تشعشع خالص منفی باشد سطح گیاه و خاک سردتر از هوای اطراف در نتیجه هوا در اثر برخورد با این سطوح سردتر و متراکم تر می گردد. هوای متراکم در سطح زمین باقی می ماند و مرحله انتقال حرارت ادامه می یابد حاصل این امر پدیده ای به نام وارونگی حرارت می باشد.

راههای مقابله و راهکارهای محافظت در برابر یخبندان
یخبندان و سرمازدگی ( سرمای زود رس پاییزه و دیر رس بهاره) همواره خسارت زیادی بر محصولات کشاورزی وارد می کند لذا آگاهی از تاریخچه های شروع و خاتمه یخبندان و همچنین نوع یخبندان و تاریخ کاشتن برای برنامه ریزان و زارعین بسیار با اهمیت است. سرمازدگی بیشتر در چاله های سرمایی اتفاق می افتد لذا باید در اراضی دارای شیب مطلوب و طبیعی هوای سرد به سمت پایین هر نوع مانعی در مسیر جریان هوا وجود دارد حذف گردد.
در اراضی که خاک هوموسی و شنی و اصولاً بافت سبک دارند خطر سرمازدگی تشعشعی بسیار بالا است لذا در چنین اراضی توصیه می شود سه روز قبل از بروز سرمازدگی زمین آبیاری شود تا در زمان وقوع سرما در مرحله ظرفیت مزرعه باشد.
استفاده از کودهای ازته تا پایان خطر سرمازدگی جداً خودداری شود. از انجام هر گونه عملیات خاک ورزی نظیر شخم و دیسک که موجب ایجاد خلل و فرج در خاک می شود تا پایان خطر سرمازدگی اجتناب شود.
اگر خاکی مورد عملیات خاک ورزی نظیر شخم قرار گرفته شود باید از طریق فشرده کردن و آبیاری به انتقال و ذخیره گرما در آن کمک ننمود و از این طریق مشکل را بهبود بخشید.
بهترین کار مرطوب کردن خاکهای خشک پیش از وقوع یخبندان است به طوری که خورشید بتواند خاک را گرم نماید.
حذف گیاهان پوششی نظیر علفهای هرز قبل از بروز سرما در کاهش خسارت سرمازدگی تشعشعی بسیار مؤثر است.
برای حذف علفهای هرز بهتر است از علف کش استفاده نماییم و مطلوب است در زمان بروز سرما سطح خاک عاری از پوشش باشد.

روشهای فعال در زمان بروز سرما برای مقابله با سرمازدگی

استفاده از بخاری های باغی
استفاده از بخاری به منظور گرم کردن موقت محیط مؤثر می باشد و بیشتر برای مبارزه با یخبندان نوع تابشی که تنها در طول شب اتفاق می افتد و تداوم شبانه روزی ندارد به کار می رود.

استفاده از ماشین های ثابت مولد باد یا استفاده از هلیکوپتر

استفاده از موارد بالا به منظور مخلوط کردن نزدیک ترین هوای گرم با هوای سرد روی زمین همزمان با رخداد پدیده اینوژن می باشد. این روش نیز تنها برای مبارزه با یخبندان ناشی از وقوع نوع تشعشعی به کار می رود این روش شامل ککهای نفتی یا مومهای جامد است. مزیتی که اینگونه سوختها نسبت به سوخت مایع دارند این است که بر خلاف بخاریهای معمولی که با سوخت مایع کار می کنند و نمی توان آنها را زیر درختان قرار داد این سوختها را می توان زیر درختان قرار داد بعلاوه جابجا کردن و روشن کردن این سوختها آسان است.
آبیاری سطحی
آب جاری سرما را به خود می گیرد
استفاده از تولید مه مصنوعی
با استفاده از تولید مه مصنوعی می توان از کاهش درجه حرارت تا حدودی جلوگیری کرد. البته این روش معایبی نیز دارد مانند ایجاد خطر برای رانندگان از جمله معایب دیگر این روش مقرون به صرفه نبودن این روش می باشد.

روش حفاظت به وسیله پوشش
این روش یکی از متداول ترین روشهای حفاظت در برابر خسارت ناشی از یخبندان می باشد. در بعضی مناطق دیگر مانند جنوب کشور درختچه ها را توسط پوششی از شاخ و برگ درختان نخل می پوشانند و در بعضی مناطق دیگر تنه درختچه های حساس و جوان را با خاک متراکم می پوشانند و بعد از بر طرف شدن سرما در اولین فرصت خاکها را کنار می زنند. در مورد گیاهان یکساله در شبهای سرد که احتمال یخبندان زیاد است از کلاهکهای مخروطی شکل پلاستیکی استفاده می کنند چون خطر یخبندان نوعی تشعشع فقط در هنگام شب می باشد، در طول روز برای برخورداری از نوع آفتاب و انجام عمل کربن گیری کلاهک را بر می بردارند.

استفاده از زمینها و خاکهای مناسب
در شبهای صاف و آرام که یخبندان نوع تشعشعی رخ می دهد منطقه بالای کوه زودتر از دامنه انرژی خود را از دست داده و سردتر می شود در نتیجه هوای مجاور آن نیز سردتر و سنگین تر می شود و به طرف کف دره سرازیر شده و در کف دره جمع و حالت وارونگی دمایی را به وجود می آورد بنابراین کف دره نسبت به دامنه خیلی سردتر است و در سطح دامنه هوا به خوبی جریان دارد اما کف دره مثل مخزنی از هوای سرد عمل می کند که مانع جریان هوا می شود در نتیجه زمینهای شیبدار در مناطقی که خطر یخبندان زیاد است بهترین زمینها هستند در مناطقی که خطر یخبندان وجود ندارد زمینهایی که در دامنه های جنوبی قرار دارند برای کشت محصولات زودرس مناسب می باشند اما از آنجایی که زمینهایی که در دامنه های جنوبی هستند انرژی بیشتری کسب می کنند و گیاهانی که در آنها کشت می شود انرژی بیشتری در دسترس دارند نسبت به گیاهان دامنه شمالی و یا مناطق مسطح قبل از وقوع یخبندان شکوفه می کنند و به همین دلیل در معرض خطر سرمای بیشتری قرار دارند. در زمینهایی که در کنار یک منبع آب مثل دریا و... هستند به علت بالا بودن ظرفیت حرارتی آب نسبت به زمینهای دیگر کمتر با احتمال یخبندان مواجه هستند. خاکهایی که بتوانند در طول روز حرارت زیادی را در خود ذخیره کنند و در شب آن را ساطع کنند برای رشد محصولات در مناطقی که خطر یخبندان وجود دارد مناسب می باشد اما خاکی که در طول روز حرارت را به آهستگی به سطح زمین منتقل کند سطح آن در طول شب زودتر و بیشتر سرد می شود.
لازم به ذکر است تولید کنندگان بایستی حفاظت اولیه را در زمانی که دمای محیط چند درجه بالاتر از دمای بحرانی است آغاز کنند و ضمناً پیشنهاد می شود باغداران عزیز در روزهایی که یخبندان پیش بینی می شود وسایلشان را جهت اطمینان از اینکه درست کار می کنند مورد بررسی قرار دهند.
یکی از جدیدترین روش های مبارزه با این عارضه که جدیداً با بازار معرفی شده است استفاده از ضد یخ طبیعی می باشد. ضد یخ طبیعی ، کمک می کند تا از گیاهان در مقابل سرما و یخ زدگی محافظت شود. به دلیل جذب سریع این ماده توسط برگها، ساقه و ریشه در مدت کمی، گیاهان به فعالیت شدید متابولیکی کرده و محتویات آمینواسیدها، پروتئین ها، قند، روغن، ویتامین و مواد معدنی بویژه پروتئین ضد یخ در پیکره گیاه افزایش می یابد.این ماده مقاوم به یخ زدگی است و نقطه انجماد را در گیاهان پایین تر می آورد. این ویژگی ها کمک می کند تا گیاهان در مقابل تأثیرات نا مطلوب محافظت شوند. همچنین گیاه را به ساختن پروتئین ضد یخ و آمینواسید ضد یخ تحریک می کند. بنابراین گیاه در مقابل سرمای ناگهانی و یخ زدگی به مدت (15-20 روز) مقاومتر می شود. این ویژگی ها در تمام درختان مشابه نیست. بعضی از گیاهان می توانند برخی از پروتئین های ضد یخ را بسازند و برخی می توانند همه پروتئین ها را بسازند که این امر بستگی به ویژگی های ژنتیکی گیاه دارد.
برخی از گیاهان هم نمی توانند هیچ نوع پروتئین اسید آمینه ای بسازند.

بنابراین محصول فوق چندین مزیت عمده را برای گیاهان دارد از جمله:
1- مقاومت گیاهان را در برابر سرما و یخ زدگی تا حد قابل قبولی افزایش می دهد. در حین فصل رشد، مقدار و زمان مصرف صحیح موجب می شود که گیاه تولید پروتئین ضد یخ و آمینو اسید های ضد یخ کرده که همین امر سبب افزایش مقاومت گیاه در برابر آسیب های ناشی از سرمازدگی و یخ زدگی می گردد.
در صورتیکه ابتدای شروع نمو جوانه های گل، شکوفه زدن و مراحل ابتدایی تشکیل میوه از این ماده استفاده می شود، موجب مقاومت بیشتر گیاه در برابر سرمای احتمالی اواخر بهار می شود و می تواند نقطه خسارت حاصل از انجماد گیاهان را تا 7 درجه سانتی گراد بالا برد.
2- این ماده مقاومت داخلی و خارجی گیاه در برابر انواع تنش ها را افزایش می دهد.
3- اگر در فصل پاییزه استفاده شود، این ماده مقاومت گیاه در برابر آسیب ناشی از سرمای زود رس پاییزی را افزایش می دهد.
4- در استفاده از این ماده میوه ها بزرگتر ، سنگینتر، براقتر و خوشمزه تر می شوند.
5- این ماده توانایی انجام فتئسنتز بیشتری را به گیاه می دهد بنابراین موجب افزایش فشار اسمزی و فشار مکش آب و مواد غذایی از طریق ریشه گیاه خواهد شد و برگها نیز ضخیمتر و سالمتر می شود و به این دلایل گیاه می تواند در برابر گرما و محیط خشک نیز از خود مقاومت بیشتری را نشان دهد.
6- در صورت مخلوط شدن با خاک، می تواند PH خاک را پایین بیاورد. باکتری Thiobacillus SPP نیتروژن آزاد را از هوا جذب کرده و وارد خاک می کند. مقدار نیتروژن خالص اضافه شده به خاک بر اثر استفاده از این ماده حدود 60 الی 80 کیلوگرم در هر هکتار در یک سال است.
7- در گلخانه ها، مقاومت گیاه در برابر تنش ناشی از گرما و سرما را افزایش می دهد. بنابراین تنش حرارتی در گیاهان توسط این فرآورده پایین آورده می شودو در برخی نیاز به سیستم گرمایش در گلخانه کاملاً رفع می شود.

ضد یخ گیاهی از چه ساخته شده است؟
این ماده شامل سه نوع از انواع گوناگون باکتری تیوباسیلوس است که در طبیعت نیز وجود دارد، همچنین حاوی حدود 60 نوع ماده معدنی به همراه اسید Oxaloacetic و Rusticyanin تولید شده توسط باکتری ها که بیعی و بی خطر برای محیط زیست هستند می باشد.
سرمازدگی در گیاهان یکی از دغدغه های باغداران به خصوص گلخانه داران می باشد. تا کنون راههای گوناگون جهت مبارزه با این مشکل مورد ارزیابی قرار گرفته است. یکی از جدیدترین روش های مبارزه با این عارضه که جدیداً به بازار معرفی شده است ضد یخ طبیعی کراپ اید می باشد که توانسته کرسی کشاورزی را در سراسر دنیا متحول کند.

منبع: نشریه علمی، آموزشی و خبری دنیای کشاورزی

نقل شده از : http://baghbanbashi.blogsky.com/1389/12/14/post-6/